IV SA/Po 127/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną postanawia odmówić przyznania prawa pomocy B. W. wniósł skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 marca 2017r. (sprostowanym postanowieniem z dnia 21 marca 2017r.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. B. W. wniósł zażalenie na w/w postanowienie Sądu z dnia 7 marca 2017r., które wobec nie uzupełnienia braków formalnych w zakresie wpisu sądowego i nadesłania wymaganej liczby odpisów zażalenia zostało odrzucone przez Sąd postanowieniem z dnia 30 maja 2017r. Prowadząc dalej postępowanie, wobec nie wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia 30 maja 2017r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniami z dnia 27 czerwca 2017r. odrzucił przedmiotową skargę i zwrócił uiszczony wpis od skargi oraz sprostował postanowienie z dnia 21 marca 2017r. B. W. wniósł zażalenie na w/w postanowienie Sądu, wskazując m.in. na nierozpoznanie złożonego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący o doręczeniu mu formularza PPF, na urzędowym formularzu zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł. netto i dochód skarżącego z tytułu powołania na członka zarządu w kwocie [...]zł. netto oraz dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił posiadanie gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha o wartości ok. [...] mln zł., polisy inwestycyjnej o wartości [...] zł., oraz udziałów w I.-A. sp. z.o.o. ([...] udziałów o wartości [...] zł.), A. Sp. z o.o. (40 udziałów o wartości [...] zł.), B. – zawory ([...] udziałów o wartości [...] zł.), oraz 70 udziałów w kolejnym podmiocie (nazwa nieczytelna) o wartości [...] zł. Opisując swój stan majątkowy, przedstawiając przedmioty o wartości powyżej [...] zł., wnioskodawca ujawnił posiadanie ciągnika rolniczego J. D., ładowarki teleskopowej, samochodu ciężarowego [...], dwóch siewników, rozsiewacza, opryskiwacza, dwóch myjek wysokociśnieniowych oraz fotmoetra. Przedstawiając wydatki skarżący wskazał na spłacenie leasingu za ciągnik rolniczy ([...] zł.), koszty usług telekomunikacyjnych ([...] zł.), system monitorowania pojazdów ([...] zł.), oraz leasing za sprzęt rolniczy ([...] zł.). Dodatkowo wnioskodawca wskazał na oszczędności w kwocie [...]zł. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, w świetle okoliczności wskazanych we wniosku, stwierdzić należy, że nie można skarżącego uznać za osobę, której winno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się szczegółowo do uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że podstawową kwestią dla oceny wniosku skarżącego jest argumentacja wnioskodawcy wskazująca na ponoszenie zobowiązań z tytułu opłat leasingowych za sprzęt rolniczy. Okoliczność posiadania tego rodzaju obciążeń finansowych i ponoszenia z tego tytułu znacznych kosztów, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zadeklarował uiszczanie opłat leasingowych na łączną kwotę [...]zł., które są regularnie spłacane. Ma to tyle istotne znaczenie, iż wysokość i częstotliwość rat została ustalona w oparciu o możliwości finansowe wnioskodawcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o uruchomieniu leasingu. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty sądowe w kwocie zdecydowanie niższej niż spłacana wysokość opłat leasingowych pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Należy w tym miejscu wskazać, że skarżący dysponuje również znacznym majątkiem w postaci nieruchomości o łącznej pow. [...] ha, którymi może swobodnie dysponować. Powyższe w ocenie orzekającego w sprawie referendarza wyklucza przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego jako przesłankę przyznania prawa pomocy w należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest bowiem często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Skoro zatem skarżący posiada znaczny majątek w nieruchomościach, których szacunkowa wartość znacząco przewyższa należne koszty sądowe, trudno uznać skarżącego za osobę ubogą wymagającą pomocy państwa. Potwierdzeniem dysponowania przez skarżącego znacznym majątkiem jest również posiadanie przez skarżącego polisy inwestycyjnej na kwotę [...]zł. i posiadanie udziałów w firmach o wartości nominalnej [...] zł. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.