IV SA/Po 1283/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Marszałek Województwa W. na podstawie art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 8, art. 32 ust. 2 w związku z art. 23a ust. 9 i art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) uznał, że kwota w wysokości (...) zł wypłacona w okresie od dnia (...) r. do dnia (...) r. D. Z. była nienależnie pobranymi świadczeniami i zobowiązał do ich zwrotu w terminie 14 dni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna. Pismem z dnia (...) r. D. Z. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia (...) r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO bądź Kolegium) na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 127 § 1 i 2 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Marszałka Województwa W. z dnia (...) r. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzję z dnia (...) r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia odwołania doręczono odwołującej w dniu (...) r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu (...) r. W ustawowym terminie odwołująca nie wniosła skutecznie odwołania. Powyższych ustaleń nie zmienia fakt, iż w dniu (...) r. odwołująca nadała przesyłkę pocztową zawierającą najprawdopodobniej odwołanie, gdyż nie została ona wysłana do organu, który wydał decyzję, ani do organu odwoławczego. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, odwołanie wysłano na adres "Samorządowe Kolegium Odwoławcze ul. P (...), (...) P." ( pod tym adresem znajduje się organ I instancji). Oznacza to, że pisma tego w ogóle nie nadano do SKO za pośrednictwem Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w P.. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że odwołująca w dniu (...) r. wniosła odwołanie od decyzji z dnia (...) r. Warunkiem przyjęcia, że odwołanie złożono w terminie jest stwierdzenie, że zostało ono wniesione w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2007 r., VI SA/Wa 1900/06 wskazano, iż nie można przyjąć, że doszło do skutecznego wniesienia odwołania, skoro pismo skierowano do organu na niewłaściwy adres i zostało ono zwrócone przez pocztę do nadawcy z adnotacją "adresat nieznany". W przedmiotowej sprawie nie ma także zastosowania przepis art. 65 § 2 kpa, zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, aby w ustawowym terminie odwołująca skutecznie wniosła odwołanie do jakiegokolwiek organu administracji. Z uwagi na powyższe należy przyjąć, iż odwołująca wniosła odwołanie od decyzji z dnia (...) r. dopiero w dniu (...) r., gdy nadała przesyłkę na prawidłowy adres. Nastąpiło to jednak z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższą decyzję D. Z. zarzuciła, iż nie rozumie w jaki sposób należało prawidłowo zaadresować odwołanie od decyzji Marszałka Województwa W. z dnia (...)r. Ponadto wskazała, iż pobrane świadczenia rodzinne w okresie od (...) r. do (...) r. nie były świadczeniami pobranymi nienależnie, ponieważ jest matką samotnie wychowującą dzieci, z ojcem dzieci jest rozwiedziona i nigdy nie wprowadziła świadomie organów w błąd, co do swojej sytuacji rodzinnej i materialnej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 kpa. Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwiania sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne załatwiające sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 kpa zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywali (art. 8 kpa). Nie ulega przy tym wątpliwości, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek wyjaśnienia treści żądania strony. Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Kolegium przedwcześnie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia (...) r., czym naruszyło wymienione wyżej przepisy. Pomimo, iż fakty ustalone w niniejszej sprawie niezbicie wskazują, iż zaskarżoną decyzję wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania skarżąca otrzymała w dniu (...) r., następnie w ustawowym terminie tj, w dniu (...) r. nadała przesyłkę pocztową zawierającą odwołanie, jednak z uwagi na nieprawidłowy adres przesyłka w dniu (...) r. wróciła do skarżącej z adnotacją " zwrot adresat nieznany", następnie w dniu (...) r. ponownie nadała (skutecznie) odwołanie wskazując prawidłowy adres organu, to jednak w aktach sprawy znajduje się informacja (k. 226 akt adm.) podpisana przez skarżąca, a którą zdaje się organ w ogóle pominął, o następującej treści "źle zrozumiałam i wysłałam w terminie, ale okazało się, że nie prawidłowa nazwa" oraz koperta zaadresowana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (...) P., ul. P. (...) z adnotacją "zwrot adresat nieznany", którą nadano w dniu (...) r. w M. (data stempla pocztowego). Informacja powyższa wskazuje przyczynę z powodu, której skarżącą uchybiła terminowi do wniesienia odwołania - błędne zaadresowanie koperty. W takiej sytuacji, jeżeli zachodziły wątpliwości co do charakteru przedmiotowej informacji, która wskazywała powód uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy informacja ta w swej treści nie zawierała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Bez wyjaśnienia tej okoliczności Kolegium uznało, iż skarżącą wniosła odwołanie z uchybieniem terminu. W ocenie Sądu, wydanie takiego orzeczenia, bez jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, przy wątpliwościach, co było intencją strony informującą organ o przyczynie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7,8,9 i10 kpa. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek, stosownie do postanowień powołanych wyżej artykułów, wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Skoro z przedmiotowej informacji nie można jednoznacznie określić treści żądania, a są przesłanki by sądzić, iż domaga się ona przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, to obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie rzeczywistej woli strony i treści jej żądania. Zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną miedzy innymi w art. 63, 65,128 i 140 kpa, jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony właśnie bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści zadania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie (patrz: wyrok NSA z 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, niepubl). Wniosek otwierający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy domniemana jego treść zgodna jest z wolą osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art., 7 i 9 kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia. Podkreślić również należy, że w sprawach, w których strona nie sprecyzuje przepisów prawa, w ramach którego żąda by jej sprawę rozpatrzono, organy administracji mają obowiązek rozpatrzenia sprawy na tle wszystkich przepisów, jakie w danym wypadku mogłyby mieć zastosowanie. Z powyższego wynika, iż obowiązkiem Kolegium przed rozstrzygnięciem sprawy było przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy zamiarem skarżącej było, poprzez wskazanie przyczyny, z powodu której uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, wniesienie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W ocenie Sadu treść przedmiotowej informacji rodziła po stronie Kolegium obowiązek rozważenia tych okoliczności, a tym samym obowiązek zwrócenia się do skarżącej o sprecyzowanie stanowiska. Powyższa okoliczność wynika z ciążącego na organach administracji publicznej obowiązku wzięcia pod uwagę całokształtu przepisów regulujących dane zagadnienie, a także z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Wprawdzie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organy administracji obowiązku pouczenia strony o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złożonego po upływie terminu, to jednak w szczególnych wypadkach ze względu na przedmiot postępowania lub cechy strony, organy te – stosowne do zasady zawartej w art. 9 kpa, powinny o tej możliwości pouczyć stronę (patrz: wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r., SA/ Łd 15/93, Prok. i Pr. 1995/2/55). W rozpoznawanej sprawie, Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy intencja (żądanie) strony nie było wyraźnie określone i sprecyzowane, a okoliczności sprawy mogły wskazywać na to, iż intencją strony było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia (...) r. Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium, stosując się do niniejszych rozważań Sądu wyjaśni, co było rzeczywistą intencją skarżącej, która poinformowała na piśmie organ o przyczynie uchybienia terminu do wniesienia odwołania załączając na potwierdzenie powyższego kopertę z błędnym adresem i adnotacją "zwrot, adresat nieznany" i w zależności od przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, wyda stosowne rozstrzygniecie, mając na uwadze, że konsekwencją ustalenia intencji strony wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest konieczność rozpoznania tegoż wniosku w pierwszej kolejności. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa orzekł jak w sentencji.