IV SA/Po 1283/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawo pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 7 marca 2012r. po rozpoznaniu skargi D.Z. wydał wyrok uchylający postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. D.Z. w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz synem a jej źródłem utrzymania są alimenty na syna w kwocie [...] zł. i działalność gospodarcza, która przynosi straty. Opisując swą sytuację materialną skarżąca podała również, iż posiada dom o pow. [...] m2. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 17 kwietnia 2012r. wezwano ją do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz dokumentów dotyczących lokat, kont oraz kart kredytowych, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011, wskazania tytułów prawnych do nieruchomości wskazanych we wniosku jako adres zamieszkania i adres do korespondencji, wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.), przedłożenia kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2012r. sporządzanej dla celów podatkowych oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy i podatek VAT oraz określenia przedmiotu i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe pismo pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 24 kwietnia 2012r. i 4 maja 2012r. nie zostało przez skarżącą odebrane, w związku z czym odesłano je na adres Sądu (vide k. 39 akt sądowych). Zgodnie więc z dyspozycją art. 73 §1 i §4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) przyjąć należy, iż powyższe pismo doręczone zostało skarżącej po upływie okresu, na który złożone zostało w placówce pocztowej. Oznacza to, iż wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone skarżącej w dniu 8 maja 2012r. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie z dnia 17 kwietnia 2012r., w związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących bieżącej sytuacji finansowej i dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej stanowiącej główne źródło utrzymania. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza więc, że wnioskodawczyni nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.