IV SA/Po 129/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi F. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071,); § 2, § 3 ust.1, § 4 ust.1 i 2, § 5 pkt 1 i 2, § 6 ust.1 pkt.1, ust.2 pkt 1 i § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (Dz.U. Nr 173 poz. 1070 – dalej rozporządzenie RM ); art. 24 ust.2, art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728, Nr 171 poz. 1056) i art. 11 ust.2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z wytwarzaniem produktów rolnych oraz zmieniające rozporządzenie (WE) Nr 70/2001 (Dz. Urz. UE L 358/3 z dnia 16.12.2006 r.) oraz Zarządzenia Nr [...]/2004 Wójta Gminy P. z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie upoważnienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, odmówił F.Ż. przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego w celu złagodzenia skutków suszy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2008 r. określa rozporządzenie RM. Na podstawie § 2 pkt. 1, 2 i 3, § 9 cytowanego wyżej rozporządzenia pomocy udziela się rodzinie rolniczej lub rolnikowi samotnie gospodarującemu, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2008r., jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, która jest objęta tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie, 2) szkody spowodowane przez suszę zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę, 3) szkody w uprawach rolnych spowodowane przez suszę wynoszą średnio powyżej 30 % w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Organ podniósł, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione w pełni przesłanki do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego w celu złagodzenia szkód spowodowanych przez suszę w 2008 roku z uwagi na to, że w rodzinie nie ma osoby, która jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, która jest objęta tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. Organ wyjaśnił, iż w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnikiem podlegającym temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie jest osoba, która z mocy ustawy lub na wniosek podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu, przy czym przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Organ wskazał, iż z załączonych dokumentów wynika, że podlega Pan ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia w zakładzie pracy a Pana żona pobiera rentę i również nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł F. Ż. podnosząc, iż w roku 2001 rozpoczął pracę w dużej firmie i został zmuszony do rezygnacji z KRUS-u. Skarżący oświadczył ponadto, iż pomimo pracy jako pracownik cały czas osobiście uprawia ziemię. Zdaniem skarżącego pozbawienie go możliwości otrzymania pomocy suszowe jest dyskryminacją. Skarżący wskazał, iż susza nie dzieliła rolników na ubezpieczonych w KRUS-ie i ZUS-ie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia RM, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie; 2) szkody spowodowane przez suszę lub huragan zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 77, poz. 514 ze zm.); 3) szkody w uprawach rolnych spowodowane przez susze wynoszą średnio powyżej 30% w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w celu rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy rodzinie rolniczej, należy zatem zbadać wystąpienie w/w trzech przesłanek, które muszą wystąpić łącznie. W niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, nie została spełniona przesłanka zawarta w § 2 ust. 1 rozporządzenia RM, ponieważ żadna osoba w rodzinie nie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł F. Ż. podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie została naruszona konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Skarżący podniósł, iż pieniądze na pomoc suszową nie pochodzą ze składek ze składek KRUS, ale z pieniędzy państwowych oraz że przystępując do pracy poza rolnictwem rolnik jest zobowiązany przepisami prawa do zaprzestania ubezpieczenia w KRUS, a jest zobowiązany do ubezpieczenia w ZUS. Skarżący powtórzył w ślad za odwołaniem, iż susza równomiernie niszczyła wszystkie pola nie dzieląc rolników na ubezpieczonych w KRUS i ZUS oraz że nie przyznanie pomocy ma charakter dyskryminujący. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest wziąć z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Materialno - prawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły m. in. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. Rozporządzenie RM określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą lub huraganem w 2008 r., w ramach realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (§ 1 rozporządzenia RM). Zgodnie z § 2 rozporządzenia RM pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie; 2) szkody spowodowane przez suszę lub huragan zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji; 3) szkody w uprawach rolnych spowodowane przez suszę wynoszą średnio powyżej 30 % w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Treść wyżej cytowanego przepisu wskazuje na to, iż wszystkie powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zauważyć należy, iż przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia RM znacząco ogranicza krąg osób uprawnionych do uzyskania przedmiotowego zasiłku celowego. Z dyspozycji tego przepisu wyraźnie wynika, iż pomoc może zostać udzielona rodzinie rolniczej, jeśli: - przynajmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, - osoba ta podlega ubezpieczeniu rolniczemu w pełnym zakresie. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników ( tekst jednolity Dz.U. z 2008, nr 50, poz.291 ze zm.) rolnikiem jest osoba fizyczna, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje jednocześnie dwie formy ubezpieczenia - z mocy ustawy i na wniosek ( art. 3 ust. 1 ustawy ) przewidując dodatkowo rozróżnienie między ubezpieczeniem wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, a ubezpieczeniem emerytalno - rentowym. Zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, iż ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego (bez względu czy na wniosek czy z mocy ustawy) nie podlegają rolnicy lub domownicy podlegający innemu ubezpieczeniu społecznemu lub posiadający prawo ustalone prawo do emerytury lub renty albo posiadający ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Powyższe nie dotyczy wyłącznie osób pobierających rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy jako rentę okresową. Osoby te mogą zostać objęte ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na wniosek. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż osoby podlegające ubezpieczeniu społecznemu w ZUS nigdy nie będą objęte pełnym ubezpieczeniem społecznym rolników i tym samym nie będzie im przysługiwała pomoc z tytułu złagodzenia skutków suszy, nawet w przypadku spełnienia przez te osoby pozostałych przesłanek uzasadniających przyznanie tej pomocy. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący ani nikt z członków jego rodziny nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżący tej okoliczności nie kwestionuje, a wręcz przeciwnie wskazuje, iż w związku z podjęciem zatrudnienia jako pracownik zmuszony został do rezygnacji z ubezpieczenia w KRUS. Zdaniem Skarżącego ograniczenie możliwości przyznania pomocy na podstawie rozporządzenia RM, jest niezgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. W tym miejscu zauważyć należy, iż Trybunał Konstytucyjny zajmował się oceną zgodności z zasadami konstytucyjnymi przepisów o podobnej treści, a mianowicie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). W wyroku z dnia 31 marca 2008 r., syng. akt: P 20/07 (Dz. U. Nr 57, poz. 350) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie przepisów rozporządzenia wobec rolników podlegających ubezpieczeniu społecznemu na wniosek, a nie z mocy ustawy, jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał podniósł, że istota pomocy państwa w formie zasiłków pieniężnych oznacza względną swobodę prawodawcy określenia kręgu świadczeniobiorców tej pomocy. Ograniczenie w przyznaniu zasiłku pieniężnego związanego z konkretnym wydarzeniem (suszą w 2006 r.), w odniesieniu do określonej kategorii rolników, nie stoi na przeszkodzie w staraniu się przez podmioty nieobjęte tym zasiłkiem do uzyskania innej pomocy materialnej. Nie narusza także, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, ich uprawnienia do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej na zasadach ogólnych, np. na mocy art. 40 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje możliwość przyznania, niezależnie od dochodu, zasiłku celowego osobie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zdarzeniem tym może być między innymi susza lub powódź. Zasiłki te wypłaca się ze środków budżetu państwa, a nie ze składek osób, którym one przysługują. Taka jest bowiem istota pomocy społecznej i podstawowa różnica w odniesieniu do instytucji ubezpieczeń społecznych. Z tego względu również Trybunał uznał, że ograniczenie pomocy pieniężnej w stosunku do rolników ubezpieczonych z mocy ustawy było uzasadnione. Wyrok ten został wydany przez Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do poprzednio obowiązującego rozporządzenia. Tym niemniej z uwagi na analogiczne unormowanie obu aktów prawnych, w ocenie Sądu, argumentacja zaprezentowana w tym wyroku może znaleźć swoje zastosowanie także w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Ponadto skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. /-/M. Dybowski /-/B. Popowska /-I. Kucznerowicz MZ