IV SA/Po 1291/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] S.A. w upadłości układowej z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Pismem z dnia 23 września 2013 r. [...] S.A. w upadłości układowej z siedzibą w [...] (dalej jako Spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w [...] wskazane w rubrum, składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała na problemy finansowe wynikające z zaangażowania w roboty drogowe; problemy rozpoczęły się w 2011 r. a ich kumulacja nastąpiła w pierwszej połowie 2012 r. i zarząd zmuszony był do złożenia wniosku o upadłość układową. W tym czasie Spółka zalegała z płatnościami za media, regulowaniem podatków a także wypłatą wynagrodzeń. Rok 2011 Spółka zakończyła ze stratą-17,6 min zł. Od początku 2012 r. prowadzona jest głęboka restrukturyzacja, która ma przywrócić rentowność, stabilność operacyjną i płynność finansową. W 2012 r. Spółka nadal generowała straty (4 mln. zł na koniec 2012 r.) więc nie mogła na bieżąco regulować wszystkich swoich kosztów oraz nie mogła płacić zaległych zobowiązań wobec pracowników. Dzięki działaniom restrukturyzacyjnym Spółka w terminie płaci bieżące zobowiązania z tytułu wynagrodzeń i stopniowo spłaca zaległe zobowiązania wobec pracowników. Z zaległych wynagrodzeń objętych decyzją PIP spłacono łącznie: marzec 22 585,17 zł, kwiecień 33 419,43 zł., maj 14 488,93 zł. W sytuacji, kiedy każde pieniądze w Spółce są niezbędne do utrzymania ciągłości produkcji i zachowania miejsc pracy, nałożenie przez PIP kary powoduje, że możliwości Spółki do uregulowania zobowiązań pracowniczych stają się jeszcze mniejsze a wszczęcie egzekucji nałożonej kary może doprowadzić do upadłości likwidacyjnej i całkowitego wstrzymania spłaty zaległych wynagrodzeń do czasu sprzedaży majątku przez syndyka, a przy tym zwolnienia wszystkich obecnie zatrudnionych pracowników i likwidacji firmy. We wniosku ujawniono kapitał zakładowy w kwocie 15.593.838,71 zł., wartość środków trwałych 11.818.412,91 zł., oraz stan 3 kont bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego zgłoszenie wniosku wynoszący odpowiednio 2.496,91 zł., 231,61 Euro i 1790,57 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy ujawniono również dane finansowe na koniec 2012 r. w tym rzeczowe aktywa trwałe wynoszące 12,2 mln zł., inwestycje długoterminowe 69,6 mln zł. należności krótkoterminowe 4,6 mln zł., inwestycje krótkoterminowe 3,6 mln. zł., zobowiązania 75,6 mln zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2014 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy (k. 36-39). Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniosła Spółka wskazując, że przychody osiągane od momentu ogłoszenia upadłości wykorzystywane są na bieżąco aby zachować możliwości produkcyjne. Skarżąca wskazała także że nie ma możliwości wygenerowania niezbędnej do pokrycia kosztów postępowania kwoty, ponieważ zgodnie ze zobowiązaniami Sędziego Komisarza oraz Nadzorcy Sądowego jest zobligowana do uiszczania w pierwszej kolejności należności wynikających z wynagrodzeń pracowników. Działanie takie ma na celu nie tylko zachowanie ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa Spółki, ale również uchronienie od kolejnych grzywien administracyjnych, jakie mogą zostać nałożone na skarżącą przez Państwową Inspekcję Pracy w sytuacji braku realizowania obowiązków pracowniczych. Spółka podkreśliła, że faktyczna niemożność uiszczenia opłaty sądowej nie wynika ze złej woli Spółki czy też braku należytej staranności, ale wyłącznie z sytuacji finansowej Spółki, która jest przede wszystkim następstwem braku wywiązywania się z obowiązku zapłaty należności dłużników skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż skutkiem wniesienia sprzeciwu jest to, że postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "Ppsa"), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja zawarta w treści art. 246 § 2 Ppsa stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Ppsa, stosownie, do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty winny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 Ppsa, spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że winna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Z art. 252 § 1 Ppsa wynika, że sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Wskazać trzeba, że jedyną przesłanką do przyznania prawa pomocy nie może być strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych skarżącej. Wykazanie w danym okresie podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej prowadzonej działalności. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, z jednej strony należy brać pod uwagę aktualną sytuację materialną wnioskodawcy, a z drugiej wysokość kosztów postępowania jakie wnioskodawca zobowiązany jest ponieść. W ocenie Sądu przedłożone przez Spółkę informacje, wskazują, że skarżąca wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa). Dla umożliwienia spółce skorzystania z prawa do sądu w zakresie skontrolowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, w ocenie sądu skarżącej należało przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.