IV SA/Po 131/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr. [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działając w oparciu o art. 2a ust. 1 pkt 6, art. 27a ust. 5, art.34 ust.4a, art. 40 ust.1, art.43 ust.1 ustawy o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr. 64 poz.414 z 1998 r. ze zm. ) orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia tj. renty socjalnej za okres od 1 marca 1998 r. do 31 sierpnia 2003 r. w łącznej kwocie 23.091,82 zł. z jednoczesnym rozłożeniem spłaty tej należności na miesięczne raty po 200 zł każda płatnych do 20-tego każdego miesiąca poczynając od 20 października 2003 r. Organ pierwszoinstancyjny argumentował, że strona od 1 marca 1998 r. podjęła zatrudnienie w Z. sp. z o.o.- ZPCHR P. M. i otrzymywała wynagrodzenie netto przekraczające wysokość pobieranej renty socjalnej. Świadczenie to, zgodnie z art. 27a ust. 5 ustawy, stronie nie przysługiwało. O zatrudnieniu J. R. nie poinformowała organów pomocy społecznej, zatem było to świadczenie nienależne. Skarżąca strona pobrała w 1998 r. 3.084 zł, w 1999 r. 4.026 zł, w 2000 r. 4288 zł, 2001 r. 4.662 zł, w 2002 r. 4.235,03 zł, i w 2003 r. 2796,79 zł, to łącznie wypłacone świadczenie za ten okres wyniosło 23.091,82 zł. Jakkolwiek J. R. złożyła wniosek o umorzenie świadczenia nienależnie pobranego, to przepisy ustawy o pomocy społecznej nie dają podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranej renty. Według ustaleń organu strona wraz z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe uzyskując łącznie miesięczny dochód w kwocie 1836,97 zł. ( J. R. pobiera 490,32 zł renty rodzinnej oraz 558,89 zł miesięcznego wynagrodzenia, a matka otrzymuje emeryturę w wysokości 787,76 zł, w tym zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 141,70 zł ). Strona deklarowała spłacanie pobranego świadczenia w wysokości 200 zł miesięcznie do 20-tego każdego miesiąca. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. R. podnosząc, że otrzymaną rentę przeznaczała wyłącznie na własne potrzeby i już ją zużyła, nie zostanie więc bezpodstawnie wzbogacona, nie kwestionując ustaleń faktycznych co do dochodu, podkreślała, że matka jest osobą ciężko chorą i spłata nawet ratalna byłaby dla niej zbyt dużym obciążeniem. Świadczenie żądane po części się już przedawniło. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy kwestionowane w odwołaniu rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu pierwszoinstancyjnego co do oceny prawnej, a dodatkowo podkreślił, że z aktu administracyjnego wynika, iż odwołująca kilkakrotnie składała oświadczenie, że nie jest uprawniona do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem renty rodzinnej oraz nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę. Organy pomocowe wielokrotnie też zobowiązywały stronę do dochowania obowiązku informowania ośrodka pomocy społecznej o zmianie sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą przyznania renty socjalnej. Bezpodstawne są zatem zarzuty J. R. o braku informacji ze strony organu o zasadach związanych z uprawnieniami do świadczenia w formie renty socjalnej. Świadczenie uzyskane na podstawie nieprawdziwych informacji oraz niepoinformowanie o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi zgodnie z regułą określoną w art. 2a ust.1 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie brak jest podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. W tych warunkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się uchybień w zaskarżonym przez stronę rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym. W skardze do Sądu Administracyjnego J. R. przytoczyła argumentację podaną w odwołaniu domagając się zmiany zaskarżonej decyzji, względnie jej uchylenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne nie zawiera uchybień powodujących konieczność wyeliminowania owych aktów z obrotu prawnego. Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że skarżąca od marca 1998 r. podjęła zatrudnienie w "Z." sp. z o.o. – Zakładzie Pracy Chronionej w P. M. i do 31 sierpnia 2003 r. otrzymywała wynagrodzenie przekraczające netto wysokość otrzymywanej renty socjalnej. Zgodnie z przytoczonym przez organy obu instancji art. 2a ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. nr 64 z 1998 r., poz. 414 z później. zm.) świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji w dokumentach oraz niepoinformowanie o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Skarżąca podjęła zatrudnienie i otrzymywała stąd wynagrodzenie i mimo wiedzy o konieczności ujawnienia tej okoliczności o powyższym nie zawiadomiła organów pomocy społecznej. O zatrudnieniu strony i otrzymywanych przez nią wynagrodzeniach Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej dowiedział się dopiero z rozmowy przeprowadzonej z jej matką w 2003 r. Tymczasem jak wynika z art. 27a ustawy w okresie jego obowiązywania renta socjalna przysługiwała osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa trwałego przed ukończeniem 18 roku życia niezależnie od dochodu z zastrzeżeniem ust.5. Ustęp piąty owej regulacji, mimo różnic w sformułowaniu stanowi o utracie prawa do renty socjalnej, za miesiące w których osoba uprawniona formalnie osiągnęła dochód netto z tytułu pracy lub działalności gospodarczej przekraczający wysokość renty. W tych okolicznościach organy pomocowe niewadliwie ustaliły, że otrzymywana przez stronę renta socjalna przy jednoczesnym zatrudnieniu i pobieraniu przez stronę wynagrodzenia przewyższającego wysokość określają w art. 27a ust.5 ustawy ma przymiot świadczenia nienależnego w rozumieniu postanowień omawianej ustawy. Z kolei w myśl hipotezy art. 34 ust.4a świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny. W tych warunkach organy pomocowe nie miały podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Generalnie też w orzecznictwie Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że postanowienia ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r. nie powodują możliwości umorzenia zwrotu nienależne pobranych świadczeń (por. wyrok NSA z 27 lutego 2002 r. w spr. I SA 2216/00, wyrok NSA z 9 stycznia 1998 r. w spr. I SA 180/97) Zgodnie z poglądami wyrażonymi w powoływanym orzecznictwie katalog wydatków podlegających zwrotowi wymienionych w art.34 ust 3 i 4 ustawy ma charakter katalogu zamkniętego i nie daje podstaw do rozszerzonej interpretacji, a tego właśnie katalogu dotyczy art.41 ustawy, który daje możliwość odstępstwa od żądania zwrotu ustalonych w nim wydatków. Tymczasem art. 34 ust 4a ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r. jest przepisem szczególnym. Organ nie może więc na jego podstawie, ani też na podstawie art. 41 odstąpić od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, co prawidłowo zauważyły organy orzekające w tej sprawie. Jednakże w orzecznictwie przyjmuje się też, że organ pomocowy ma obowiązek wydania decyzji, jeżeli osoba zobowiązana do zwrotu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej zwróci się z wnioskiem o odstąpienie takiego zwrotu. Tak więc na organie pomocowym ciąży powinność rozpatrzenia w oddzielnym postępowaniu wniosku strony o "umorzenie świadczenia", którego żądanie zwrotu jest przedmiotem niniejszego postępowania. Niezależnie od powyższych wywodów nie można też przyjąć, by żądanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego korzystało z zakreślonego przez stronę okresu przedawnienia. Kwestii tej nie porusza omawiana ustawa; nie odwołuje się do regulacji innej ustawy. Jakkolwiek rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w formule swego rozstrzygnięcia nie zawiera wprost oznaczenia osoby, do której się odnosi, to z jego uzasadnienia w sposób jednoznaczny wynika, że żądanie zwrotu skierowane jest do skarżącej i wraz z rozstrzygnięciem odwoławczym, w którym wyraźnie wskazuje się osobę J. R. jako zobowiązanej do zwrotu na tyle precyzuje jej obowiązek, że nie będzie powodować przeszkód w jego egzekucji. Jest to uchybienie mało istotne i nie powoduje skutków, o których mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.- dalej ppsa). Zatem skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw z mocy art.151 ppsa należało oddalić. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski /-/M.Dybowski M.K./