IV SA/Po 134/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz W. S. kwotę 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotu kosztów sądowych Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu zażalenia W. S. utrzymał w mocy postanowienie S. G. z [...] czerwca 2012 r., [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżonym postanowieniem Starosta G., działając na wniosek W. S., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] kwietnia 1968 r. Wnioskodawca zaskarżył w terminie niniejsze postanowienie, kwestionując ustalenia organu. Organ ponadto wskazał, iż z akt sprawy wynika, że skarżący wystąpił do organu I instancji o wznowienie postępowania zakończonego ostateczna decyzją z [...] kwietnia 1968 r. dotyczącą wymiany gruntów położonych we wsi K.. Starosta po rozpatrzeniu wniosku orzekł o odmowie wznowienia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi, na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu. Rozstrzygniecie organu I instancji zostało podtrzymane przez kolegium, a następnie przez WSA w Poznaniu, który oddalił skargę strony. Organ podniósł, że uchylenie się od negatywnych skutków uchybienia terminu może nastąpić poprzez skorzystanie z instytucji przywrócenia terminu, o które może wystąpić podmiot, który złożył wniosek po terminie. W niniejszej sprawie skarżący z takim podaniem nie wystąpił. Po zakończeniu niniejszej sprawy prawomocnym rozstrzygnięciem Sądu W. S. wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Natomiast terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu już nie można przywrócić, zgodnie z wyraźnym przepisem art. 58 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 267- dalej "Kpa"). Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł W. S.. Zarzucił mu naruszenie art. 58 § 2 Kpa poprzez stwierdzenie, że skarżący nie dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] kwietnia 2012 r.. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Starosty. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że pismem z dnia [...] maja 2012 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G.. Podstawą do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 1968 r. było odnalezienie protokołu nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] maja 1957 r. Skarżący podniósł, że niezwłocznie po jego odnalezieniu zwróciłem się do Starostwa Powiatowego w G., gdzie poinformowano go, że z wnioskiem o wznowienie postępowania w tej sprawie powinienem zwrócić się do Wojewody W.. Skarżący podkreślił, że powyższe również uczynił niezwłocznie. Organ wyjaśnił, że w toku sprawy przed Urzędem Wojewódzkim okazało się, że wniosek powinien być złożony do Starostwa Powiatowego w G.. Strona wyjaśniła, że zgodnie art. 65 § 1 Kpa jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Natomiast zgodnie z § 2 tegoż artykułu podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W ocenie skarżącego jego wniosek o wznowienie postępowania złożony u Wojewody W. należy uznać jako złożony z zachowaniem terminu. Skarżący podkreślił, że obydwa organy, zarówno Starosta G. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania nie wyjaśniły z jakich powodów uważają, że nie zachował 7 dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu. Organy nie podały od kiedy według nich należy liczyć ten termin, co pozwoliłoby na odniesienie się do ich stanowiska. Jednocześnie zaskarżone postanowienie nie zawiera właściwego uzasadnienia, wyjaśniającego dlaczego organ uważa, że skarżący nie dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem skarżącego dopiero po otrzymaniu uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2012 r., w dniu [...] maja 2012 r. dowiedział się, że doszło do uchybienia terminu i że powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Organ wskazał, że w rozpatrywanym przypadku bezspornym jest, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu orzeczono o uchybieniu przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania a także, że skarżący nie wystąpił o przywrócenie tego terminu w trybie art. 58 § 2 Kpa. Zgodnie natomiast z art. 58 § 3 Kpa nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie zadaniem Sądu jest kontrola pod kątem legalności tylko i wyłącznie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 58 §1 Kpa, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do treści § 2 powołanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wobec powyższego termin należy przywrócić jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie odwołania); 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ponadto wskazać należy, że aby mówić o przywróceniu terminu strona winna temu terminowi uchybić. W przedmiotowej sprawie należy również mieć na uwadze, że przepis art. 148 § 1 Kpa stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Zgodnie zaś z art. 58 § 1 Kpa uchybiony termin przywraca się na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę taką należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, wraz z dopełnieniem czynności dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Powyższe wynika z zapadłych w sprawie orzeczeń sądów administracyjnych, którymi związany jest skład orzekający w niniejszej sprawie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1261/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zatwierdzającego projekt wymiany gruntów. Podstawą odmowy wznowienia postępowania stanowiła m.in. okoliczność uchybienia terminu do złożenia powyższego wniosku. Ponadto zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 16 grudnia 2013r., sygn. akt II OSK 1836/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jak wynika z art. 148 § 1 Kpa miarodajnym dla rozpoczęcia miesięcznego biegu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Ponadto zauważył, że z akt sprawy wynika i nie jest to okoliczność kwestionowana przez skarżącego, że powziął on wiadomość o podstawie wznowienia kwestionowanej decyzji w 2008 r., kiedy odnalazł uchwałę Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gnieźnie z dnia 2 maja 1957 r. Wniosek o wznowienie postępowania skarżący złożył w dniu 30 kwietnia 2010 r., czyli ze znacznym przekroczeniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art.148 Kpa Wbrew twierdzeniom skarżącego, gdyby nawet korzystnie dla niego przyjąć, ze nie miał świadomości i wiedzy prawniczej, skutkiem czego złożył wniosek o zmianę kwestionowanej decyzji zamiast podania o wznowienie postępowania, to jednak już z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 385/09 taką wiedzę uzyskał. Z załączonych przez Naczelny Sąd Administracyjny akt sprawy sygn. IV SA/Wa 385/09 wynika, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu Marcinowi Leśny w dniu 3 sierpnia 2009 r. Nawet przy przyjęciu tej daty miesięczny termin do złożenia wniosku upłynął w dniu 3 września 2009 r. Ponadto wskazać należy, że termin określony w art. 148 Kpa ma charakter prekluzyjny i w razie uchybienia może być przywrócony na ogólnych zasadach (zob. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej Lex) Wobec powyższego po wpłynięciu do organu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania organ winien zbadać czy zostały spełnione następujące przesłanki: 1) strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W niniejszej sprawie organ I instancji, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w uzasadnieniu postanowienia po opisaniu stanu faktycznego i przytoczeniu treści art. 58 Kpa ograniczył się do zdawkowego stwierdzenia, że brak winy w uchybieniu terminowi można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyci największego w danych warunkach wysiłku. Dalej organ wskazał, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie został dotrzymany, a zatem po upływie terminu przewidzianego w art. 58 § 2 Kpa przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 nie jest dopuszczalne. Również lakoniczne jest uzasadnienie organu II instancji, w którym organ wskazał, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia wniosku zaczyna biec od ustania przeszkody. Ponadto organ wskazał, że terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu już nie można przywrócić, zgodnie z wyraźnym przepisem art. 58 § 3 Kpa. Wobec powyższego w ocenie organu nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Z powyższych rozstrzygnięć zarówno organu I jak i II instancji nie wynika na jakiej podstawie organy ustaliły, że strona uchybiła 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Organ rozpoznając prośbę o przywrócenie terminu powinien podjąć czynności zmierzające do jednoznacznego ustalenia, jaka była przyczyna uchybienia terminu i kiedy przyczyna ta ustała. Ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu ma istotne znaczenie, ponieważ zgodnie z art. 58 § 2 Kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Cytowany wyżej przepis stanowi, iż musi to być dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Ustalenie przez organ tej okoliczności w pierwszej kolejności jest konieczne dla oceny czy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności (wniesienia odwołania) został złożony w terminie 7 dni. Ocena, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a w szczególności, czy przeszkoda ustała w dniu, w którym w mniemaniu zainteresowanego ustała przyczyna uchybienia, należy do organu administracji publicznej, który może odmówić przywrócenia terminu z powodu spóźnienia wniosku (por. Wróbel A., Zakamycze 2005, Komentarz do art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Zdaniem Sądu, brak analizy tej przesłanki przez organ czyni zaskarżone orzeczenie wadliwym, powodując konieczność jego uchylenia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia nie wynika, jaką datę organy przyjęły jako początek biegu terminu do złożenia przez skarżącego prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ I instancji rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu ograniczył się do przytoczenia treści przepisów prawa oraz zdawkowego stwierdzenia, że termin do złożenia wniosku o przywrócenia terminu został dotrzymany. Powyższy brak jest bardziej widoczny w uzasadnieniu organu II instancji. Uzasadnienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zawiera żadnej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Organ II instancji ograniczył się w uzasadnieniu do wskazania przesłanek przywrócenia terminu nie dokonując jednak jakiejkolwiek oceny spełnienia czy też nie powyższych przesłanek. Powyższe uchybienie czyni również zasadnym postawienie organowi zarzutu naruszenia art. 15 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa poprzez nie rozpoznanie sprawy. Odnosząc się natomiast do stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę wskazać należy, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, a nie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy. Art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zastosowano z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając sprawę ponownie organ winien w pierwszej kolejności ustalić jaka była przyczyna uchybienia terminu co w dalszej kolejności pozwoli mu na ustalenia kiedy powyższa przyczyna ustała i czy został zachowany 7 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Oceniając zachowanie 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu organ winien również dokonać oceny jakie znaczenie dla biegu powyższego terminu mają wskazany w uzasadnieniu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto organ rozpoznając sprawę ponownie winien mieć na uwadze, że organ mając na uwadze ogólne zasady postępowania administracyjnego zawarte w przepisach art. 7, 8 i 9 Kpa winien, w sytuacji, kiedy strona dopełni podstawowych wymogów niezbędnych do przywrócenia terminu, nie wykazując jednak w dostateczny sposób przesłanek umożliwiających merytoryczne rozpoznanie wniosku, poinformować wnioskodawcę jakie są wymogi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz wezwać go do złożenia stosownych, szczegółowych wyjaśnień.