IV SA/Po 136/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 sprawy ze skargi A.Ż. na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu oddala skargę /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...] września 2005 roku Dyrektor Aresztu Śledczego w P. odmówił skarżącemu A.Ż. – funkcjonariuszowi Służby Więziennej w tej jednostce, potwierdzenia spełnienia warunków do otrzymywania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania. Decyzję podjęto na podstawie art. 89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. Nr 187 poz. 1831). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że z przedłożonej wraz z wnioskiem dokumentacji wynika, że strona wraz z żoną posiadała spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w P. na Osiedlu [...] i w dniu [...] marca 2004 r. na rozprawie o podział majątku w wyniku zawartej z byłą żoną ugody prawo to zbył. Wskazując na zasady celowości wyrażone w przepisach rozdziału 6 ustawy o Służbie Więziennej organ wyjaśnił, iż jeżeli funkcjonariusz posiadał lokal mieszkalny, który następnie zbył na wolnym rynku mieszkaniowym, to jego potrzeby mieszkaniowe były zaspokojone i tym samym zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej nie posiada uprawnień do przyznania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Zdaniem organu zważywszy na cel wskazanych regulacji przyznanie w tej sytuacji równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego byłoby nieuzasadnionym świadczeniem. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ odwołał się wyjaśnień zawartych w stanowisku Zastępcy Dyrektora G.S.W. – piśmie z dnia [...].07.2001 r. nr [...]. Decyzję A.Ż. odebrał osobiście w dniu [...] listopada 2005 r. W odwołaniu od powyższej decyzji, datowanym na dzień [...] listopada 2005 r., a które wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] listopada 2005 r., A.Ż. podniósł, iż przepisy art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy nie ograniczają w żaden sposób możliwości otrzymania przez niego wnioskowanego równoważnika pieniężnego, a powołany w decyzji art. 91 ust. 1 pkt 4 ustawy nie stanowi o przydziale tego świadczenia, lecz o przydziale lokalu mieszkalnego. Wyjaśnił także, że w jego sytuacji nie można mówić o zbyciu lokalu mieszkalnego, bowiem po rozwodzie w wyniku przeprowadzenia sądowego z byłą żona zawarł ugodę, na mocy której mieszkanie przypadło na wyłączność jego byłej żonie, a jego zobowiązano do wymeldowania się z niego. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w całości przytoczył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odwołując się do przepisu art. 91 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej organ wyjaśnił, iż wnioskodawca będąc funkcjonariuszem posiadał spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, które następnie zbył w drodze ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w P., a tytułem spłaty otrzymał kwotę [...] zł, co wynika z treści przedłożonego wraz z wnioskiem protokołu rozprawy, na której zawarto ugodę. Organ wskazał, iż powyższe pozbawia wnioskodawcę prawa do otrzymania równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu jako świadczenia ekwiwalentnego. W skardze na powyższą decyzję, którą A.Ż. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu [...].02.2006 r., domagając się jej uchylenia skarżący podniósł, że spełnia warunki ustawowe uzasadniające przyznanie wnioskowanego równoważnika. Powołał się na wyrok wydany w sprawie o sygn. akt 4/II SA/Po 3119/01 w dniu 3.02.2004 r., w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, iż niemożność przydzielenia na podstawie decyzji administracyjnej lokalu mieszkalnego osobie, która zbyła prawo do lokalu, nieruchomości lub domu pozostaje bez istotnego związku z odrębnym uprawnieniem do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu. Skarżący wskazał także, że przedmiotowy wniosek złożył w dniu [...].06.2004 r. i nadal nie otrzymuje żądanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę, która do Sądu wpłynęła w dniu [...].02.2006 r., Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.) regulują między innymi zagadnienia dotyczące uprawnień funkcjonariuszy w służbie stałej do lokalu mieszkalnego. W art. 85 ust. 1 ustawa o Służbie Więziennej wprowadziła zasadę, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Ustawodawca wskazał, że realizacja tej zasady może nastąpić dwutorowo, a mianowicie, albo przez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego w jednej z dwu miejscowości wymienionych w powołanym wyżej przepisie prawa, bądź przez przyznanie określonych w ustawie świadczeń pieniężnych. Wśród możliwych do uzyskania przez funkcjonariusza świadczeń pieniężnych ustawa wymienia także równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Ta zastępcza forma realizacji prawa funkcjonariusza do mieszkania w postaci równoważnika za brak lokalu mieszkalnego jest konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego określonego w art. 85 ustawy na podstawie decyzji o przydziale. W takim przypadku na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, określeni w art. 86 ustawy, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Innymi słowy, ustawodawca przyznaje równoważnik pieniężny funkcjonariuszowi, jeżeli funkcjonariusz pozostaje w służbie stałej, nie ma mieszkania ani domu, jak również nie przydzielono mu kwatery tymczasowej oraz członkowie jego rodziny określeni w art. 86 ustawy nie mają mieszkania ani domu. Prawo funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie i pochodne od niego prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu, doznaje jednak w ustawie o Służbie Więziennej ograniczenia. W art. 96 ustawa wymienia sytuacje, w których funkcjonariuszowi nie przysługuje prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej organów służb więziennictwa. Ma to między innymi miejsce wówczas, gdy funkcjonariusz posiadał w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej i lokal ten zbył. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy za zasadne należy uznać odwołanie się przez organy rozpatrujące sprawę z wniosku skarżącego w obu instancjach do zasad wykładni celowościowej zawartych w rozdziale 6 ustawy o Służbie Więziennej. Przy wykładni prawa nie należy bowiem ograniczać się do językowej wykładni jednego przepisu, lecz dla dekodowania normy prawnej należy częstokroć sięgać do szeregu przepisów, rozproszonych w danym akcie prawnym lub w kilku aktach prawnych. W zakresie oceny uprawnień funkcjonariusza służby więziennej do otrzymania równoważnika za brak lokalu należy przeanalizować całość regulacji prawnej zawartej w rozdziale 6 wskazanej ustawy o Służbie Więziennej. Tym samym skoro prawo do przedmiotowego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego jest ekwiwalentem prawa funkcjonariusza do takiego lokalu przydzielanego w drodze decyzji administracyjnej, to ocena, czy funkcjonariusz posiada uprawnienia do jego otrzymania, musi uwzględniać ocenę jego uprawnień do uzyskania kwatery. Stąd w tym zakresie zarzuty skargi uznać należy za chybione. Sąd nie podziela także argumentacji skargi dotyczącej polemiki z uznaniem przez organy obu instancji, iż skarżący zbył lokal mieszkalny w wyniku zawartej ugody sądowej. W analizowanej sprawie jest poza sporem, że małżeństwo skarżącego z M.Ż. zostało rozwiązane na mocy wyroku rozwodowego, który wydany został w dniu [...]marca 2002 r. Tym samym z tą datą ustała małżeńska wspólność ustawowa między byłymi małżonkami, a to oznacza, że w miejsce dotąd "bezudziałowego" charakteru współwłasności łącznej składników majątku objętych małżeńską wspólnością ustawową wstępuje współwłasność w częściach ułamkowych, zgodnie z którą każdy z współwłaścicieli ma swój, ułamkowo określony, udział we własności danej rzeczy. Tak więc od tej daty każdy z byłych małżonków miał swoją część, określoną jako ½, we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w P. Osiedlu [...] . W wyniku zawartej w 2004 roku ugody sądowej skarżący swój udział zbył na rzecz byłej żony, otrzymując z tego tytułu spłatę w wysokości [...] zł. W tych okolicznościach zasadnie uznano, że skoro skarżący zbył swoje prawo do lokalu mieszkalnego, którego był współwłaścicielem, to nie spełnia przesłanek do uzyskania równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego. Wskazać przy tym należy, iż odwoływanie się przez skarżącego do motywów, jakimi kierował się zwierając ugodę, nie ma znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, bowiem mamy w tym przypadku do czynienia ze zniesieniem współwłasności na drodze sądowej a następnie z zbyciem prawa do lokalu mieszkalnego w drodze w zamian za spłatę przypadającego na jednego ze współwłaścicieli mieszkania udziału. W swojej skardze strona powołała się ponadto na wyrok Sądu wydany w sprawie o sygn. akt 4/II SA/Po 3119/01 w dniu 3.02.2004 r., wywodząc z jego treści korzystną dla siebie wykładnię przepisów ustawy o Służbie Więziennej. Ustosunkowując się do tej argumentacji skargi Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podzielił wykładni przepisów prawa przytoczonej w tym wyroku uznając, iż ekwiwalentny charakter prawa do lokalu mieszkalnego (kwatery) należnego funkcjonariuszom służby więziennej oraz prawa do równoważnika pieniężnego za brak takiego lokalu nakazują oceniać prawo do tego świadczenia z uwzględnieniem istnienia przesłanek do uzyskania prawa do kwatery. Wskazać także należy, iż za słusznością takiej wykładni przemawiają liczne wyroki sądów administracyjnych, które wydane zostały na przestrzeni ostatnich lat w sprawach dotyczących ustalenia prawa do równoważnika pieniężnego służb mundurowych różnych rodzajów, w których uzasadnieniach wskazywano na konieczność przeprowadzania oceny prawa funkcjonariusza do uzyskania lokalu mieszkalnego należnego funkcjonariuszom w drodze decyzji administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21.08.2001 r. sygn. akt I SA 177/01). Z tych względów uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszają przepisów prawa Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski Za nieobecnego sędziego /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak jf