IV SA/Po 137/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania o d d a l a s k a r g ę /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r.) Burmistrz Miasta i Gminy N. S., na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm. - dalej kpa) i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm. - dalej ups) umorzył postępowanie w sprawie z wniosku R. P. z dnia 31 grudnia 2007 r. i 16 stycznia 2008 r. w przedmiocie pomocy celowej. W uzasadnieniu wskazano, że w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej przeprowadził postępowanie z którego wynika, że pod wskazanym adresem Ż. 17 Strona nie zamieszkuje, mimo że ten adres Strona podała jako miejsce zamieszkania. Z "poświadczenia zamieszkania" z dnia 28 stycznia 2008 r. wystawionego przez Urząd Gminy i Miasta w N. S. wynika, że jest to również miejsce zameldowania Strony na pobyt stały. Organ I instancji wskazał, powołując się na pismo wyjaśniające Strony z dnia 21 stycznia 2008 r. w którym R. P. informuje, że przebywa w schroniskach dla bezdomnych, żepo przeprowadzeniu rozmów telefonicznych z kierownikami najbliższych schronisk tj. w K. i w O. W. uzyskano informację, że Strona nie korzystała z ich pomocy w 2007 roku i obecnie. Warunkiem udzielenia pomocy, zgodnie z art. 106 ust. 4 ups, jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Gdy nie można go przeprowadzić, na podstawie art. 105 kpa i art. 106 ust. 1 ups przyjmuje się, że prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe, z uwagi na brak podstawy do rozstrzygnięcia tj. rodzinnego wywiadu środowiskowego i dlatego je umorzył. Odwołując się od ww. decyzji R. P. stwierdził, że wywody Burmistrza i jego pracownika były i są bezpodstawne, i niezgodne z prawem. Odwołujący się opisał także Swą sytuację - fakt pobicia przez Policję i spalenie domu, ale nie udowodnił w żaden sposób Swych twierdzeń. Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO) stwierdziło, iż ww. odwołanie R. P. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa. W uzasadnieniu wskazano, że decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. doręczono Zainteresowanemu dnia 7 lutego 2008 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru nr [...]), a R. P. wniósł odwołanie od tej decyzji w dniu 22 lutego 2008 r. (data złożenia odwołania w Urzędzie Gminy i Miasta w N. S.). W myśl art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie, i zgodnie z tym przepisem, w ocenie SKO, Odwołujący uchybił terminowi z art. 129 § 2 kpa, a termin do skutecznego wniesienia odwołania upłynął w dniu 21 lutego 2008 r. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nadanie biegu odwołaniu od decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że Jego odwołanie zostało wniesione w terminie, a nieprawdą jest twierdzenie SKO, jakoby Skarżący złożył Swoje odwołanie w Urzędzie Miasta i Gminy N. S. w dniu 22 lutego 2008 r., ponieważ swoje odwołanie wysłał pocztą - listem poleconym w dniu 21 lutego 2008 r., zachowując tym samym termin do wniesienia odwołania. Odpowiadając na skargę SKO podtrzymało w całości swą dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. SKO ustaliło bezsprzecznie, że Skarżący osobiście złożył odwołanie w Urzędzie Gminy i Miasta N. S. w dniu 22 lutego 2008 r. (notatka służbowa Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. S. z dnia 25 lutego 2008 r.). Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego wysłanie odwołania listem poleconym w dniu 21 lutego 2008 r. za pośrednictwem poczty. W piśmie procesowym z dnia 2 czerwca 2008 r. Skarżący powtórzył, że Swoje odwołanie wysłał za pośrednictwem poczty listem poleconym i "fakt ten można sprawdzić". Skarżący dodał, że "z wpływu mojego odwołania z 18.02.2008 r., nie wynika aby to pismo zostało złożone przez mnie osobiście - zatem musiało być ono wysłane Pocztą przed dniem 22.02.2008. - organ I i II instancji nie wyjaśniły w jaki sposób otrzymywały moje odwołanie z 18.02.2008 r. i już z tego powodu zaskarżona decyzja powinna być uchylona w całości. Również z oględzin mojego w/w odwołania z 18.02.2008. wynika, że wysłane zostało ono w kopercie Pocztą - o czym świadczą charakterystyczne zgięcia kartki papieru na którym sporządzono w/w odwołanie - zgięcia te są charakterystyczne dla zwykłej koperty - bo w takiej kopercie zostało ono wysłane przeze mnie". Wykonując Zarządzenie Sędziego z dnia 29 października 2008 r. zwrócono się do Skarżącego o nadesłanie w terminie 3 dni od otrzymania niniejszego pisma - ale tak, by odpowiedź dotarła do Sądu przed dniem 13 listopada 2008 r. (dniem rozprawy) - dowodu nadania odwołania od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. S. z dnia [...] stycznia 2008 r., [...] listem poleconym - pod rygorem rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego. Dnia 13 listopada 2008 r., na 8 i 1 minutę przed rozprawą, Skarżący przesłał Sądowi faxem dwa wnioski o odroczenie rozprawy (wyznaczonej na godzinę 10.15), motywując wnioski obowiązkową obecnością na rozprawie w Sądzie w K.; do wniosków dołączył: zawiadomienie o rozprawie (stawiennictwo nieobowiązkowe) i wezwanie na rozprawę (stawiennictwo obowiązkowe) (na dzień 13 listopada 2008 r.- odpowiednio - na godzinę 11.00 i na godz. 11.15; k. 22-28 akt sądowych). Skarżący nie nadesłał odpisu nadania odwołania pocztą- listem poleconym. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadną. 1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm. - dalej: ppsa) sądowa kontrola postanowienia polega wyłącznie na ocenie jego legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). 2. Sąd podziela ustalenia organu II instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń Sądu. Postępowanie organu odwoławczego było prowadzone bardzo starannie i ustalił on całokształt faktów niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia sprawy R. P. 3. Granice niniejszej sprawy zakreślone są przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia SKO. Badaniu Sądu podlegało zatem, czy rzeczywiście istniały podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 1 i 2 kpa). W niniejszej sprawie stwierdzić trzeba, iż nie budzi żadnych wątpliwości, że odwołanie zostało wniesione osobiście w siedzibie Urzędu przez R. P. dnia 22 lutego 2008 r.- po terminie. Skoro bowiem decyzja Burmistrza Miasta i Gminy N. S. z dnia [...] stycznia 2008 r. została doręczona R. P. w dniu 7 lutego 2008 r., to 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji (o którym Skarżącego prawidłowo pouczono) - zgodnie z art. 129 § 2 kpa minął w dniu 21 lutego 2008 r. o północy. Odwołanie zostało złożone w dniu 22 lutego 2008 r. a więc po upływie terminu. 4. Zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie musi być wniesione w terminie określonym w art. 129 § 2 kpa. Terminy do wnoszenia odwołania są terminami ustawowymi (a więc nie mogą być przedłużane lub skracane przez organ administracji publicznej), terminami procesowymi obliczanymi według przepisów kodeksu oraz terminami zawitymi, których upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. Wniesienie odwołania po terminie, jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powoduje, że organ odwoławczy jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej: NSA/ z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, LEX 29079). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, niepublikowany, w którym stwierdzono, że "Skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem 14-dniowego terminu. W takiej sytuacji organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co wynika z przepisu art. 134 kpa. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej"). Każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie, chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i n. kpa, a wniosek ten zostanie uwzględniony (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 1995 r., SA/Gd 2865/94). Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 16 lutego 1998 r., IV SA 727/96 (LEX nr 43307), w myśl art. 134 kpa organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Warunkiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania jest zachowanie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od dnia doręczenia decyzji stronie, określonego w art. 129 kpa. Organ odwoławczy jest zatem zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanej przez stronę decyzji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku uchybienia terminu - do stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art.156 § 1 pkt 2 kpa). 5. Odnosząc się do twierdzeń Skarżącego stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Skarżący podnosi, że Jego odwołanie zostało wniesione w terminie, a nieprawdą jest twierdzenie SKO, jakoby Skarżący złożył Swoje odwołanie w Urzędzie Miasta i Gminy N. S. w dniu 22 lutego 2008 r., ponieważ swoje odwołanie wysłał pocztą - listem poleconym w dniu 21 lutego 2008 r., zachowując tym samym termin do wniesienia odwołania. R. P. nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie Swych twierdzeń - w szczególności dowodu nadania Swego odwołania za pośrednictwem Poczty. Co więcej, mimo wezwania Sądu o nadesłanie w terminie 3 dni od otrzymania niniejszego pisma - ale tak, by odpowiedź dotarła do Sądu przed dniem 13 listopada 2008 r. (dniem rozprawy) - dowodu nadania odwołania od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. S. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] listem poleconym - pod rygorem rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie Swoich twierdzeń, mimo że nawet w dniu samej rozprawy - 13 listopada 2008 r. przesłał do Sądu za pośrednictwem faxu Swoje dwa pisma procesowe (k. 22 - 27 akt sądowych), z czego wynika, że miał możliwość komunikowania się z Sądem i nawet tą samą drogą (za pośrednictwem faxu) miał możliwość przesłać dowód nadania odwołania za pośrednictwem poczty, czego jednak nie uczynił. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że R. P. ma bogate doświadczenie w prowadzeniu spraw administracyjnych i sądowoadministracyjnych (wydruk testowy z bazy danych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wskazuje, że R. P. jest lub był stroną w 26 sprawach rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - k. 19 - 20 akt sądowych) a więc ma świadomość, że zgłaszanie środków dowodowych w postępowaniu dla poparcia swoich twierdzeń jest konieczne. Prawidłowych ustaleń SKO nie podważa fakt złożenia odwołania "na cztery". Mimo, że rozmiar tak złożonego pisma odpowiada wielkością kopercie, nie świadczy to o wysłaniu pisma pocztą. Zgodne jest z doświadczeniem życiowym, że strony często składają kartki formatu A4 , by móc je łatwiej nosić ze sobą. Nadto pismo Skarżącego z dnia 24 grudnia 2007 r. także było złożone "na cztery" (k. 1 akt administracyjnych),a Skarżący nie twierdzi, że wysłał je pocztą. Sąd dał wiarę oświadczeniu z dnia 25 lutego 2008 r. urzędników A. U. i U. G., które w notatce służbowej podały, że odwołanie zostało złożone dnia 22 lutego 2008 r. osobiście przez Zainteresowanego (art. 72 kpa; k.8 akt administracyjnych). Sąd nie znalazł podstaw do odroczenia rozprawy dnia 13 listopada 2008 r. Dnia 29 października 2008 r. doręczono R. P. zawiadomienie o terminie rozprawy z pouczeniem, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe (k. 13, 18). Sąd Administracyjny - w przeciwieństwie do Sądu Cywilnego- na rozprawie nie może prowadzić dowodu z zeznań stron bądź świadków, a jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 ppsa). Z tej przyczyny - podobnie jak na podstawie art. 760 § 2 kpc- wysłuchanie strony może odbyć się na rozprawie bądź przez złożenie oświadczenia na piśmie (odpowiednio- postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 1974 r.- I PZ 20/74), przy czym to Sąd dokonuje wyboru formy wysłuchania strony (odpowiednio - E. Wengerek "Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz" W. Pr. 1972 s. 87-88 uw. 8; Z. Świeboda "Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz do części drugiej kpc" W. Pr. 1994 s. 42 uw. 2 do art. 760). Skoro Skarżącemu dnia 5 listopada 2008 r. prawidłowo doręczono pismo Sądu z dnia 30 października 2008 r. pod rygorem rozstrzygnięcia sprawy na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego (k. 16-17, 21), a Skarżący dowodu tego nie nadesłał - choćby w sposób, w jaki nadesłał odpisy: zawiadomienia o rozprawie w sprawie V Ua 36/08 i wezwania na rozprawę w sprawie I C 1150/08 (k. 22-27), to nie zachodziła potrzeba odroczenia rozprawy, skoro przesłanki z art. 109 ppsa nie zostały spełnione. Skoro więc Skarżący nie udowodnił swojego twierdzenia o wniesieniu odwołania za pośrednictwem poczty, należało uznać postępowanie organu odwoławczego za prawidłowe i zgodne z prawem. 6. Na marginesie Sąd dodaje, że kwestia rozpoznania ewentualnego wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania może być rozstrzygnięta wyłącznie przez właściwy organ odwoławczy (art. 59 § 2 kpa), a droga sądowa byłaby dopuszczalna w takim przypadku dopiero po wyczerpaniu środków przysługujących w postępowaniu administracyjnym. W wyroku z dnia 23 października 1998 r., SA/Sz 1115/97, Biul.Skarb. 1/99/32 NSA wyjaśnił, że Sąd Administracyjny nie może przywrócić stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, albowiem kompetencja taka przysługuje organowi odwoławczemu, którego ewentualne postanowienie o odmowie przywrócenia podlega zaskarżeniu do Sądu. Mając na uwadze te okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę. M. Dybowski B. Popowska I. Kucznerowicz KB/