IV SA/Po 138/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych [...] Inspektorat w [...] w sprawie naliczenia emerytury postanawia odrzucić skargę. W dniu [...] lutego 2020 r. J. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zażalenie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych [...] Inspektorat [...] o niewykonanie wyroków sądowych, które dotyczą naliczenia emerytury na dzień złożenia wniosku [...] marca 2000r. i błędnie wydanych decyzji organu rentowego ZUS w K.. W uzasadnieniu pisma skarżący motywował, że od [...] października 1990r. przebywał na rencie do ukończenia 60-tego roku życia i w związku z tym złożył wniosek o przeliczenie renty na świadczenie emerytalne. Zdaniem skarżącego ZUS nie dokonało przeliczenia emerytury w prawidłowy sposób w świetle przepisów o zabezpieczeniu emerytalno-rentowym. Wskazał, że zwraca się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, bo w tej sprawie odwoływał się już do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...], lecz za każdym razem otrzymywał wyroki oddalające jego żądanie. Wobec tego składa też odwołanie od wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2009r. Zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o weryfikację błędnie jego zdaniem wydanych decyzji ZUS. Skarżący załączył kserokopie pism, decyzji ZUS oraz wyroków Sądu Apelacyjnego w P., Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. oraz innych dokumentów na poparcie swojego żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi, poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie skutkowałoby bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw administracyjnych, to znaczy spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których stosuje się na mocy przepisów szczególnych przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 1 i 2 P.p.s.a.). Kontrola sądów administracyjnych polega na sprawdzaniu zgodności z prawem działalności administracji publicznej i polega na orzekaniu w sprawach skarg wniesionych przez uprawnione podmioty w sprawach podlegających właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z treści § 3 art. 3 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiotem skargi J. S. jest żądanie przeliczenia i zweryfikowania naliczenia świadczenia emerytalnego jakie uzyskuje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji podlega co do zasady ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - zwanej dalej: "K.p.a.". Stosownie do art. 180 § 1 K.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Wynikające z art. 180 § 1 K.p.a. ustalenie odrębności zasad w sprawach ubezpieczeń społecznych zostało skonkretyzowane w art. 181 K.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim określają one organy odwoławcze. W myśl tego przepisu organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne, a ponadto, do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1 K.p.a. Zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266) Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z kolei przepis art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a wyjątki od tej zasady enumeratywnie wymienione zostały w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według tego przepisu od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Otwarta jest administracyjna droga postępowania w sytuacji przewidzianej w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według tego przepisu decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisu tego nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent oraz ich wysokości. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są sądy powszechne z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wśród tych wyjątków nie ma spraw o ustalenie wysokości emerytur i rent. Spraw tych nie dotyczy również przepis art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sprawa o przeliczenie emerytury jest w istocie sprawą o ustalenie jej wysokości. Biorąc pod uwagę omówione wyżej przepisy należy stwierdzić, że sprawa taka nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jej przedmiotem jest bowiem żądanie niemieszczące się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonego treścią art. 3 P.p.s.a. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega zatem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, lecz sądu powszechnego, przed którym skarżący uzyskał prawomocne rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z [...] grudnia 2009r. (sygn. akt III U [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest także właściwy do kontroli wyroków sądowych wydanych przez sądy powszechne, ani decyzji wydanych w sprawie wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Kontroluje bowiem akty organów administracji publicznej wydane w innego rodzaju sprawach niż naliczenie i przeliczenie emerytury i renty. Skarga podlega zatem odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł, jak w postanowieniu. Stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd wydał postanowienie na posiedzeniu niejawnym.