IV SA/Po 1384/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2006 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004 roku nr [...], 2. zasądza od Skarbu Państwa-Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. na rzecz Radcy Prawnego E. W. – K. kwotę 240/dwieście czterdzieści /złotych plus podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /-/I. Kucznerowicz /-/E. Makosz-Frymus /-/P. Miładowski MW B. W. zwróciła się do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wniosek wpłynął dnia [...] grudnia 2002 r. W zawiadomieniu z dnia [...] grudnia 2002 r. Dział Czynszów Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" (dalej: Spółdzielnia) wskazał, że Zainteresowana została wykluczona ze Spółdzielni uchwałą Rady Nadzorczej nr [...]z dnia [...] lipca 1999 r. (k. 8 akt administracyjnych) Pismem z dnia [...] stycznia 2003 r. Kierownik Oddziału ds. Dodatków Mieszkaniowych Delegatury Urzędu Miasta P. – N. M. zwrócił się do Spółdzielni z prośbą o wyjaśnienie i podanie jakim tytułem prawnym legitymuje się Zainteresowana. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] stycznia 2003 r. (k. 22 akt administracyjnych) Spółdzielnia podała, że Zainteresowana została wykluczona ze Spółdzielni przez Radę Nadzorczą na posiedzeniu w dniu [...] lipca 1999 r., uchwała nr [...], oraz że nie złożyła odwołania do Zebrania Przedstawicieli. Z uwagi na złożenie przez Zainteresowaną dodatkowych dokumentów związanych z kwestią posiadania przez nią uprawnienia do lokalu, organ ponowienie zwrócił się do Spółdzielni o wyjaśnienie jej statusu prawnego. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] lutego 2003 r. (k. 32 akt administracyjnych) Spółdzielnia wyjaśniła, że uchwała w sprawie wykluczenia Zainteresowanej posiada moc prawną. Zainteresowana złożyła od niej odwołanie po upływie terminu. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P., odmówiono przyznania B. W. dodatku mieszkaniowego. Pismem z dnia [...] marca 2003 r. Zainteresowana złożyła odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Podniosła, że postępowanie nie zostało przeprowadzone dość wnikliwie. Organ nie zażądał od Spółdzielni przedstawienia wyroku Sądu Okręgowego wydanego w sprawie o sygn. [...], uchylającego uchwały o powołaniu Rady Nadzorczej, która pozbawiła ją członkostwa. Nadto podkreśliła, że asekurując się złożyła w wymaganym terminie 30 dni odwołanie od uchwały o wykluczeniu jej ze Spółdzielni. Decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że z materiału zgromadzonego w aktach wynika, iż Zainteresowana złożyła odwołanie od uchwały po upływie statutowego terminu. Nadto, nie występowała w tej sprawie do Sądu. Pozbawienie członkostwa w Spółdzielni powoduje utratę tytułu prawnego do lokalu. Pismem z dnia [...] marca 2004 r. Zainteresowana zwróciła się do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o wznowienie postępowania. Jako podstawę wskazała art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Do wniosku załączyła odpis wyroku Sądu Rejonowego w P., wydanego w sprawie o sygn. [...], którym to wyrokiem Sąd oddalił powództwo Spółdzielni o eksmisję przeciwko Zainteresowanej. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że uchwała o wyborze członków Rady Nadzorczej z dnia [...] kwietnia 1999 r. została uchylona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w P. w sprawie o sygn. [...]. W konsekwencji, decyzje Rady Nadzorczej, która w rzeczywistości nie nabyła uprawnień organu Spółdzielni (w tym uchwała o pozbawieniu członkostwa Zainteresowanej) nie mogły rodzić skutków prawnych. Pozwana nie została skutecznie pozbawiona statusu członka Spółdzielni i w konsekwencji tytułu prawnego do lokalu. Pismem z dnia [...] maja 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zwróciło się do Spółdzielni z prośbą o udzielenie informacji, czy Zainteresowana, pomimo wykluczenia z członkostwa Spółdzielni legitymuje się spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] czerwca 2004 r. Spółdzielnia poinformowała, że Zainteresowana nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do zajmowanego lokalu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 148 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa odmówiło wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że skoro sytuacja prawna Zainteresowanej nie zmieniła się – nie legitymuje się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu – zatem odmowa wznowienia jest uzasadniona. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wadliwie datowanego na dzień [...] marca 2004 r., a złożonego dnia [...] lipca 2004 r., Samorządowego Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2004 r., nr [...], utrzymało w mocy własną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, ze brak istnienia przesłanek wznowieniowych (art. 145 § 1 kpa) skutkuje odmową wznowienia postępowania. B. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zwróciło się o oddalenie skargi, podtrzymując wcześniej wyrażone stanowisko. Na posiedzeniu Sądu w dniu [...] maja 2006 r. pełnomocnik Skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, oraz o uchylenie decyzji organu I i II instancji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Pełnomocnik złożyła nadto wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconego zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Pismem z dnia [...] marca 2004 r. Skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o wznowienie postępowania. Powołała się na art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Podkreślenia jednak wymaga, że organ, do którego właściwości należało rozstrzyganie w przedmiocie wznowienia postępowania – w tym wypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., naruszył obowiązujące w tym zakresie przepisy. W przedmiotowej sprawie wydana została decyzja o odmowie wznowienia postępowania. Organ uzasadnił swą decyzją wskazując, że nie zaistniała przesłanka wznowienia. Taka konkluzja pozostaje w samej swej istocie w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Wyjaśnić bowiem należy, że jak stanowi art. 149 § 1 kpa, wznowienie postępowania następuje poprzez wydanie postanowienia, które – zgodnie z § 2 wskazanego artykułu - stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Art. 149 § 3 kpa stanowi natomiast, że odmowa wznowienia postępowania następuje poprzez wydanie decyzji. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 1999 r., II SA 113/99, LEX nr 46255, "Brak przyczyn wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie stanowi podstawy do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 149 § 3 kpa. Według art. 151 § 1 kpa brak przyczyn wznowienia powoduje wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Badanie sprawy o wznowienie postępowania w zakresie określonym w art. 151 § 1 kpa, jak i w art. 151 § 2 kpa może nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 1 i § 2 kpa, tj. po ustaleniu, że podanie o wznowienie zostało wniesione przez stronę, z zachowaniem terminu określonego w art. 148 kpa oraz powołana została chociażby jedna z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 kpa. Badanie zasadności wskazanych przyczyn wznowienia może nastąpić stosownie do art. 149 § 2 i 151 kpa, po wydaniu postanowienia o wznowieniu, czyli w postępowaniu co do przyczyn wznowienia (art. 149 § 2 kpa), co do istnienia podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji na podstawie art. 145 § 1 (art. 151 kpa)." Innymi słowy, organ wydając decyzją określoną w art. 149 § 3 kpa nie powinien kierować się konkluzjami w zakresie rzeczywistego istnienia przyczyny wznowienia. Na tym etapie postępowania kwestia ta nie powinna podlegać badaniu. Wnioski zaprezentowane przez organ uznać należy za przedwczesne. Dopiero w wyniku wznowienia postępowania – na mocy postanowienia opartego na treści art. 149 § 1 kpa – organ przeprowadza postępowanie, w ramach którego odnosi się zarówno do podstaw wznowienia, jak i przedmiotu sprawy. W takim stanie rzeczy uznać trzeba, że zarówno wydana decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, naruszają art. 149 § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pragnie także przypomnieć organom rozstrzygającym w niniejszej sprawie, iż zgodnie z art. 365 § 1 kpc, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: upsa) orzekł, jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 upsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). /-/I. Kucznerowicz /-/E. Makosz-Frymus /-/P. Miładowski MW