IV SA/Po 1441/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi G. S.A. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starszego Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy z dnia [...] nr rej. [...], zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz skarżącej G. S.A. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę 615 /sześćset piętnaście/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/J. Stankowski /-/ E. Makosz-Frymus PG/ [...] sierpnia 2004r. starszy inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Oddział w [...] na podstawie art. 15 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. nr 110, poz. 968 ze zm.) wystawił spółce "G" S.A. upomnienie nr [...] w wyniku bezskutecznego upływu terminu do wykonania obowiązków określonych w nakazie nr [...] z [...]sierpnia 2003r. Obowiązki te polegały na wypłacie pracownikowi M. L. odprawy pieniężnej w kwocie [...] zł brutto i ekwiwalentu za 12 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie [...] zł brutto. Pracodawcę pouczono, że w przypadku niewykonania wymienionych obowiązków w ciągu 7 dni od doręczenia upomnienia zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne przewidziane dla egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. Postanowieniem nr [...] z [...]. starszy inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Oddział w [...] na podstawie art. 119 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nałożył na spółkę "G " S.A. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł i wezwał do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...]z [...]września 2004r. Pełnomocnik spółki "G" S.A. od powyższego postanowienia złożył [...] października 2004r. zażalenie w którym zarzucił nieuwzględnienie okoliczności mających podstawowe znaczenie dla rozpoznania sprawy. Podniósł, że wykonanie nakazu prowadziłoby do postawienia zarządowi spółki zarzutów dopuszczenia się czynów zabronionych określonych w art. 300 oraz 302 KK i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że przyczyną niewykonania obowiązków nałożonych w nakazie jest zła kondycja finansowa spółki – złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, oddalony przez Sąd ze w względu na brak środków do prowadzenia takiego postępowania. Ponadto podniesiono, że spółka pozbawiona jest możliwości dysponowania swoim majątkiem ze względu na toczące się postępowanie egzekucyjne, a podjęcie działań mających na celu zaspokojenie tylko jednego z wierzycieli spółki mogło by sprowadzić odpowiedzialności karną. Organ odwoławczy postanowieniem z [...] października 2004r. nr [...] na podstawie art. 138 §1 i 144 kpa ( t.j. Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu Okręgowy Inspektor Pracy uznał zarzuty podniesione w zażaleniu za bezpodstawne podnosząc, że wypłacenie pracownikowi należnego świadczenia ze stosunku pracy pozostaje poza taksatywnie wymienionymi zachowaniami podlegającymi penalizacji zgodnie z art. 300 kk. Wskazał także, powołując się na stanowisko doktryny, że pracownik nie jest wierzycielem zadłużonego pracodawcy w rozumieniu art. 302 kk. W kwestii niewykonania decyzji objętych postępowaniem egzekucyjnym organ stwierdził, że pracownicy nie mogą ponosić ryzyka prowadzenia przez pracodawcę działalności gospodarczej. Organ II instancji wskazał także, że w przypadku wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym nałożona grzywna może być umorzona lub zwrócona. W skardze złożonej [...] grudnia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisu 7 kpa, 77 kpa i 80 kpa i wobec tego na podstawie 145 §1 pkt 1 c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270, dalej: ppsa) wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] października 2004r. nr [...]. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał swoje twierdzenia dotyczące przyczyn niewykonania nakazu podnosząc, że wszelkie sprawy pracownicze związane z niewypłacaniem świadczeń są przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika. W skardze wskazano także na pominięcie przez organy administracji okoliczności, że skarżący nie posiada jakichkolwiek środków finansowych. Odpowiadając na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wysokość wymierzonej grzywny uzasadnił tym, że mieści się ona w zakresie wyznaczonym przez ustawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Stan faktyczny ustalony w sprawie wskazuje na to, że spółka "G " S.A. do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie wykonała obowiązków wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę. Podkreślić należy, że ma rację Okręgowy Inspektor Pracy twierdząc, że w niniejszej sprawie wierzycielem nie są pracownicy. Z brzmienia art. 5 § 1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 17 czerwca 1966r. (tj. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm. dalej: pea) wynika, że wierzycielem jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku. Zgodnie z art. 6 §1 pea w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Po stwierdzeniu, że doręczone spółce upomnienie wzywające do wykonania nałożonych w nakazie z [...]sierpnia 2003r. obowiązków nie przyniosło skutków, organ wystawił [...]września 2004r. tytuł wykonawczy obejmujący wskazane w nakazie obowiązki. Zastosowany na podstawie art. 119 § 1 pea – grzywna w celu przymuszenia – jest środkiem przewidzianym dla egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, albowiem przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest w tym przypadku nakaz inspektora pracy. Taki pogląd ukształtował się w orzecznictwie (vide wyroki: WSA w Warszawie II SA/WA 674/04 z 3 sierpnia 2004r. publ.: LEX nr 156426 i Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Szczecinie SA/Sz 2831/02 z 25 czerwca 2003r. publ.: Pr Pracy 2004/3/39, LEX nr 83967) i został w pełni zaakceptowany przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Sąd uznał, że zastosowany przez organ środek egzekucyjny jest zgodny z prawem, mieści się w zakresie kompetencji przysługujących inspektorowi pracy i spełnia wymogi przewidziane w art. 122 § 1 i 2 pea. Uwzględnienie skargi jest skutkiem braku uzasadnienia wysokości nałożonej grzywny tak w przypadku postanowienia organu I instancji jak i w postanowieniu organu odwoławczego. Okręgowy Inspektor Pracy , dopiero w odpowiedzi na skargę odniósł się do podnoszonych przez pełnomocnika okoliczności wskazujących na trudną sytuację finansową spółki i niemożność zapłacenia grzywny i wykonania nakazu wypłaty świadczeń. Organ odwoławczy stwierdził jedynie, że grzywna wymierzona w wysokości [...] zł mieści się w dolnym zakresie określonym w art. 121§2 pea. W ocenie Sądu takie stwierdzenie nie może być uznane za wszechstronne ustosunkowanie się do argumentacji podnoszonej przez pełnomocnika w imieniu skarżącej spółki. Obowiązek pełnego i wyczerpującego uzasadnienia wynika dla organu z art. 77§1 kpa w zw. z art. 144 i 140 kpa. Ponadto należy zauważyć, że ustawodawca określa maksymalną granicę grzywny w celu przymuszenia, nie precyzując jednak dolnej granicy tego środka. Takie uregulowanie należy zdaniem Sądu rozpatrywać w kontekście ujętej w art. 7 § 2 pea zasady stosowania środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Zatem podkreślić należy, że w tym przypadku organ miał dużą swobodę działania w dostosowaniu wysokości grzywny do kondycji finansowej spółki, okoliczności zajęcia jej majątku przez komornika i wysokości nałożonych obowiązków. Organ stosując ten środek egzekucyjny w żaden sposób nie uzasadnił wysokości wymierzonej grzywny, nie odniósł się w żaden sposób do podnoszonych przez stronę przeciwną okoliczności, wskazując jedynie, że pracownicy nie mogą ponosić ryzyka prowadzonej przez pracodawcę działalności gospodarczej. Niedopuszczalne jest też zdaniem Sądu niejako "zbiorcze" uzasadnienie wysokości grzywny nałożonej postanowieniem organu I instancji i utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, dopiero w odpowiedzi na skargę. Określenie przesłanek i kryteriów jakimi kierował się inspektor pracy wymierzając grzywnę powinno znajdować wyraz w uzasadnieniu wydanego przez niego postanowienia. Podobnie uzasadniona winno być postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Sąd wobec powyższego uznał, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie starszego inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Oddział w [...] nr [...]z [...] września 2004r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania tak, że miało to wpływ na wynik sprawy. W takim stanie rzeczy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej: ppsa) uchylić zaskarżone postanowienie i postanowienie i poprzedzające je postanowienie starszego inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Oddział w [...]nr [...]z [...]września 2004r. Jednocześnie na podstawie art. 152 ppsa Sąd określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa, zwrot kosztów zastępstwa procesowego zasądzono w oparciu o art. 205§2 ppsa w zw. z §18 ust 1 pkt 1 lit. a ) w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia ministra sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z [...] września 2002r. (Dz.U. z 2002r. nr 163, poz. 1348). /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/J. Stankowski /-/ E. Makosz - Frymus PG/