IV SA/Po 1452/04

WyrokWSA w Poznaniu2006-06-21

Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Ewa Makosz-Frymus, Danuta Rzyminiak-Owczarczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania uprawnień kombatanckich, gdy skarżąca wykazała fakt pobytu w obozie przesiedleńczym, ale jego dokładna nazwa i adres nie figurowały w archiwach państwowych ani w rozporządzeniu określającym miejsca odosobnienia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu, uznając, że organ nie wykazał, iż skarżąca nie spełniła warunków ustawy o kombatantach. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na organie, a brak precyzyjnych danych dotyczących nazwy i adresu obozu, niebędący winą strony, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania uprawnień, zwłaszcza gdy organ nie odniósł się do wszystkich powoływanych przez stronę przepisów i nie rozpoznał wszechstronnie materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w latach wojny. Do wniosku załączyła oświadczenia świadków oraz zaświadczenie z Archiwum Państwowego, które potwierdzały fakt wysiedlenia i osadzenia w obozie. Organ odmówił przyznania uprawnień, wskazując na brak wystarczających dowodów na spełnienie przesłanek ustawowych, w szczególności brak precyzyjnego określenia nazwy i adresu obozu. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez organ II instancji, skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi C. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]nr [...], zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej C. L. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ Danuta Rzyminiak-Owczarczak /-/Jerzy Stankowski /-/Ewa Makosz-Frymus PG/ [...] listopada 2002r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek C. L. (z domu G. ) o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w obozie przejściowym w Ł. dokąd została wywieziona wraz całą rodziną w 1943r. Stamtąd wywieziono ją w okolice miejscowości Ł. a następnie do majątku "M." gdzie przebywała już do końca wojny. Do wniosku załączono trzy kopie notarialnych oświadczeń świadków – J. S. , W. A. i A. K. potwierdzające fakt przebywania wnioskodawczyni w obozie przesiedleńczym w Ł.. Ponadto skarżąca złożyła także zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł. nr [...] z [...] listopada 1999r., w którym stwierdza się na podstawie akt Centrali Przesiedleńczej w [...] Oddział w [...], że C. G. została wysiedlona wraz z rodziną z miejscowości S. i osadzona w jednym z obozów przesiedleńczych podległych Oddziałowi Centrali Przesiedleńczej w [...]. Z akt tych wynika, że 23 lipca 1943r. została ona wywieziona z rodziną na roboty przymusowe do III Rzeszy. Oprócz tych dokumentów skarżąca przesłała orzeczenie komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia stwierdzające inwalidztwo trzeciej grupy spowodowane stanem narządu wzroku. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowił z urzędu [...]lutego 2003r. zwiesić postępowanie do czasu wydania orzeczenia przez T. K.; zawieszone postępowanie podjęto [...] maja 2003r. Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych Zarząd Okręgowy wystawił skarżącej rekomendację proponując przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w [...]. Decyzją nr [...]z [...] września 2003r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 z późn. zm.) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. Uzasadniając rozstrzygniecie organ stwierdził, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, na spełnienie przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) wspomnianej ustawy. Odwołując się od tej decyzji C. L. wskazała, że podstawą przyznania uprawnień jest art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" a mianowicie przebywanie w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Powołała się na argumenty wskazane we wniosku a ponadto wskazała na zawiadomienie Komisji Odwoławczej z [...] sierpnia 2002r. uznające uprawnienie skarżącej do uzyskania świadczenia że środków fundacji "[....]". Decyzją nr [...]z [...] października 2004r. wydaną w oparciu o art. 127 § 3 i art. 138§1 pkt 1 kpa ( Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z [...]września 2003r. Organ stwierdził, że postępowanie wyjaśniające nie pozwoliło na określenie nazwy i adresu obozu gdzie miała przebywać skarżąca. Ponadto podniósł, że świadkowie A. K. i W. A. nie żyją i nie można przeprowadzić dowodu z ich zeznań. Ponadto organ wskazał że z pisma Archiwum Państwowego w Ł. z [...] września 2004r. wynika, że Centrali Przesiedleńczej w [...], Oddział w [...] podlegały obozy w [...] przy: ul. [...], [...], [...] i [...] a tylko dwa z nich ( przy ul. [...] i przy ul. [...]) zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, za pobyt w których przysługują uprawnienia kombatanckie. W skardze z [...] listopada 2004r. C. L. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu, wskazując na nie ustosunkowanie się przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do powoływanych przepisów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje w którym obozie przesiedleńczym przebywała skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Organ administracji nie wykazał, że skarżąca nie spełniła warunków określonych ustawą z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zgodnie bowiem z art. art. 21. ust.1 tejże uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust.2. Nadto art. 22 wymaga od ubiegającego się o uprawnienia kombatanckie przedstawienia udokumentowanego wniosku oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Z pisemnych zeznań świadków oraz z zaświadczeń z Archiwum Państwowego w [...] w wynika, że C. G. przebywała w jednym z obozów przesiedleńczych w [...]. Skarżąca przedłożyła także rekomendację Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych Zarząd Okręgowy . Organ podniósł, że określenie obozu w którym przebywała skarżąca jest mało precyzyjne i nie pozwala przyjąć, że był to któryś z obozów wymienionych w rozporządzeniu prezesa rady ministrów z 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości [...] lub obywatele [...] innych narodowości. Zdaniem Sądu skarżąca w sytuacji, w której w archiwach zachowały się dokumenty świadczące jedynie o pobycie w obozie bez wskazywania jego adresu i nazwy, nie może ponosić ujemnych tego konsekwencji. Bezsprzeczne jest, że strona skarżąca przedłożyła dokumenty wymagane przepisami ustawy. Brak informacji co do adresu i nazwy obozu nie jest okolicznością przez stronę zawinioną, trudno wymagać od skarżącej aby znała nazwę miejsca przesiedlenia, skoro nie figuruje ona w archiwach państwowych. Ponadto to na organie spoczywa rola wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. W tym konkretnym przypadku nie sposób uznać, że organ wszechstronnie rozpatrzył cały materiał dowodowy, w sposób w jaki wynika to z art. 7 i 77 kpa. Podkreślić należy, że organ w żaden sposób nie odniósł się do tego, że skarżąca powoływała się na art.4 ust. 1 pkt 1 lit. "b". a nie jak błędnie wskazywał organ lit "c". Przy czym należy zwrócić uwagę, że akt wykonawczy w odniesieniu do lit "b" podaje jeszcze jeden obóz przesiedleńczy – [...]. Brak jest w aktach pisma Archiwum Państwowego z Ł. z [...] września 2004r., na które powołuje się Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Stąd też Sąd nie może ocenić, które z obozów wskazanych w rozporządzeniu z 24 stycznia 1991r. podlegały zarazem Centrali Przesiedleńczej w [...], Oddział w [...]. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...]z [...]września 2003r. uznając, że naruszają one prawo materialne i przepisy postępowania w stopniu wpływającym na wynik sprawy – tj. na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej: ppsa). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło