IV SA/Po 146/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. P. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...]lutego 2015 r. W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł skarżący złożył ponowny wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia [...] maja 2015r. i złożonym następnie formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jego sytuacja pogorszyła się. Wnioskodawca powołał się przy tym na okoliczność, iż jest inwalidą i nie ma w obecnym okresie żadnych dochodów, ma natomiast obowiązki płatnicze (w tym alimentacyjne). Dodatkowo skarżący wskazał, iż jego matka coraz bardziej podupada na zdrowiu i posiada skierowania na leczenie operacyjne. Uwzględniając powyższe okoliczności skarżący wskazał, iż odmowa przyznania mu prawa pomocy oznaczać będzie w praktyce pozbawienie go prawa do Sądu. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2015 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako Ppsa), wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony podlega rozpoznaniu na nowo. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 Ppsa ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w powołanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W myśl art. 243 § 1 Ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 Ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 Ppsa sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – wnioskodawca nie wykazał należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 Ppsa). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 Ppsa podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, stosownym pismem wezwano wnioskodawcę do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów pozwalających na pełną ocenę jego sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. skarżący został wezwany do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe za okres ostatnich 6 miesięcy, wskazania osób prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe wraz z podaniem informacji dotyczących ich dochodu i majątku, wyjaśnienia co stało się z majątkiem deklarowanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpoznanym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015r. w tym w szczególności domem i gospodarstwem rolnym, w przypadku sprzedaży, darowizny lub dzierżawy należy powyższe udokumentować (np. aktem notarialnym), podania szczegółowych informacji dotyczących prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali oraz dochodu z produkcji rolnej, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, udokumentowania wysokości należności aktualnie egzekwowanych od wnioskodawcy, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2015 r. oraz przesłania szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia [...]czerwca 2015r. wyjaśnił, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką będącą na emeryturze i czekającą na operację. Wnioskodawca wyjaśnił, iż nadal jest właścicielem domu i gospodarstwa rolnego nastawionego na produkcję roślinną, z którego dochodu skarżący nie jest w stanie określić, gdyż nie wie jaki i za ile będzie zbiór. Przedstawiając swa sytuację materialną skarżący ujawnił wydatki miesięczne na ubezpieczenie ([...]zł.), podatek od gruntów ([...] zł.), telefon i Internet ([...] zł.), woda i ścieki ([...] zł.), gaz ([...] zł.)prąd ([...].), leki ([...]zł.), opał ([...]zł.), alimenty ([...] zł.), jedzenie ([...] zł.), paliwo ([...]zł.), najem pracownika ([...] zł.) i naprawę maszyn ([...] zł.). Ponadto skarżący zadeklarował obowiązek ponoszenia ubezpieczeń komunikacyjnych i egzekucje komorniczą. Opisując swój stan majątkowy skarżący nie przedłożył żadnych umów kredytowych argumentując, iż wyciągi z banku są płatne oraz ujawnił posiadanie ciągnika [...]. o wartości ok. 50 tys. zł. Do pisma skarżący załączył wyciąg z konta bankowego za okres 16.01.2015 – 22.06.2015r. W ocenie Sądu udzielona przez skarżącego odpowiedź oraz nadesłany wyciąg z rachunku bankowego jest niewystarczający do dokonania pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Zwrócić należy uwagę, iż wnioskodawca z jednej strony podnosi brak dochodu a drugiej strony deklaruje stale miesięczne wydatki na poziomie [...] zł. Skarżący wbrew wezwaniu nie udzielił wyczerpujących wyjaśnień na wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe dotyczy w szczególności udokumentowania wysokości należności aktualnie egzekwowanych od wnioskodawcy, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2015 r. oraz przesłania szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat. Jest to nowa okoliczność, której wcześniej skarżący nie podnosił, jednak której też w ogóle nie uprawdopodobnił. W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, iż rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie. Wskazać należy bowiem, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu powołując się na analizę konta bankowego wskazano, iż w dniu złożenia skargi skarżący dysponował na koncie kwotą [...] zł. Powyższe było wynikiem m.in. wpływu w listopadzie 2014r. na konto kwoty [...] zł. z rozliczenia dostawy kukurydzy do [...]. Dodatkowo wskazano, iż skarżący w dniu [...] lutego 2015r. odnotował wpływ kwoty [...] zł. tytułem dopłat do produkcji rolnej. Uwzględniając informacje podane we wniosku wskazano, że deklarowana przez wnioskodawcę suma miesięcznych wydatków w kwocie [...]zł przekracza deklarowane dochody w kwocie [...] zł. miesięcznie. Ponadto analiza przedstawionego wyciągu z konta bankowego wskazywała, iż skarżący w okresie od 1.10.2014r. dokonał spłat kredytów na innym koncie, z którego wyciągu nie przedstawiono na łączną kwotę [...] zł. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a co za tym idzie brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 Ppsa, postanowił jak w sentencji.