IV SA/Po 149/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-06-24
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Izabela Bąk-Marciniak, Grażyna Radzicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wykonało wytyczne sądu administracyjnego dotyczące ustalenia warunków zabudowy i czy decyzja SKO spełnia wymogi prawne w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny prawnej inwestycji?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że SKO naruszyło art. 153 p.p.s.a., nie wykonując wiążących wytycznych sądu dotyczących wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, co uniemożliwiło prawidłową kontrolę sądowoadministracyjną. W konsekwencji decyzja SKO została uchylona, a organ odwoławczy zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu i przeprowadzeniem uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.Stan faktyczny
Inwestor zwrócił się do Wójta o ustalenie warunków zabudowy dla budowy budynku inwentarskiego w zabudowie zagrodowej na działkach rolnych o obsadzie drobiu poniżej 40 DJP. Wójt odmówił ustalenia warunków zabudowy, powołując się na niezgodność z przepisami odrębnymi (Kodeks cywilny i Prawo budowlane). SKO uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. WSA uchylił decyzję SKO z powodu niewykonania przez SKO wytycznych sądu dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny prawnej inwestycji. SKO ponownie uchyliło decyzję Wójta, jednak bez samodzielnych ustaleń, co zostało zakwestionowane przez skarżących.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z września 2013 r.; określił, że decyzja ta nie może być wykonana; zasądził od SKO na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak NSA Grażyna Radzicka Protokolant Ref. staż. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. G., A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących M. G. i A. G. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prawomocnym wyrokiem z 07 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 830/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi A. G. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2012 r., nr [...], w przedmiocie warunków zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję. Aktem tym ww. organ odwoławczy uchylił decyzję Wójta [...] z [...] czerwca 2012 r., nr [...] – mocą której odmówiono P. P. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego z przeznaczeniem na chów [...] (o obsadzie drobiu i zwierząt poniżej 40 DJP) w zabudowie zagrodowej w [...] – i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Wskazany wyrok zapadł, jak wynika z jego uzasadnienia, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
P. P. (dalej jako: "Inwestor") pismem z [...] lutego 2012 r. zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej jako: "Wójt" lub "organ I instancji") o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego (chów [...]) w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym i hodowlanym o łącznej obsadzie drobiu poniżej 40 DJP, w granicach terenu działek nr [...].
Opisaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2012 r. Wójt odmówił Inwestorowi ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, uznając, na podstawie przeprowadzonej analizy, że niemożliwa jest lokalizacja wnioskowanej inwestycji na przedmiotowym terenie. Organ I instancji zaznaczył, że mieszkańcy nieruchomości sąsiednich złożyli uwagi do inwestycji – wskazali mianowicie, iż działalność polegająca na hodowli kaczek wiąże się z produkcją na skalę przemysłową, a istniejąca zabudowa to typowe zabudowania wiejskie – których wszakże organ nie podzielił, gdyż przyjął, że wnioskowany budynek inwentarski powstaje w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym i hodowlanym, którego powierzchnia (ok. 15 ha) przekracza średnią wielkość gospodarstwa rolnego w gminie [...] (dalej jako: "Gmina"), wynoszącą 5,28 ha. Dlatego też, na podstawie art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80. poz. 717 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2013 r. poz. 1446 z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.p.z.p.") nie stosuje się w tym przypadku art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Tym niemniej, w ocenie Wójta, planowana inwestycja nie spełnia wymogu zgodności z przepisami odrębnymi, określonego w art. 61 ust. 5 u.p.z.p., jako że pozostaje w sprzeczności z art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2014 r. poz. 121; dalej w skrócie: "k.c."), a ponadto nie jest możliwa do zaakceptowania również z uwagi na wymogi art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.; dalej w skrócie: "pr.bud.").
Na skutek odwołania wniesionego przez Inwestora, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako: "SKO" lub "organ odwoławczy"), opisaną na wstępie decyzją z 27 lipca 2012 r., uchyliło decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podzieliło stanowisko organu I instancji, że z mocy art. 61 ust. 4 u.p.z.p. do planowanej inwestycji nie stosuje się art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Zarazem jednak SKO stwierdziło, że powoływanie się przez Wójta na naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego oraz Prawa budowlanego jest bezzasadne, bowiem przepisy te nie stanowią przepisów odrębnych w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. Dopiero na etapie związanym z udzieleniem pozwolenia na budowę organ budowlany przeprowadzi postępowanie w zakresie dotyczącym ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Organ II instancji stwierdził, że rozpatrując sprawę ponownie Wójt powinien mieć na uwadze regulację art. 56 u.p.z.p., zgodnie z którą nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy jeżeli zamierzenie inwestycyjne nie narusza przepisów odrębnych.
W wyniku skargi M. G. i A. G. (dalej łącznie jako: "Skarżący") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej jako: "WSA"), opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. akt II SA/Po 830/12, uchylił decyzję SKO z [...] lipca 2012 r. Sąd ten w pierwszej kolejności zauważył, że inwestycja planowana przez Inwestora odpowiada inwestycji, która była objęta postępowaniem, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał prawomocne wyroki: z 07 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Po 754/09, oraz z 08 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Po 741/11. We wszystkich tych sprawach zamiarem inwestorów było uzyskanie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego z przeznaczeniem na chów [...] (o obsadzie zwierząt poniżej 40 DJP) w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym i hodowlanym, na tych samych działkach. W ocenie WSA istnieje zatem tożsamość przedmiotowa pomiędzy niniejszą sprawą a sprawą, w której zapadły powołane wyroki., brak natomiast tożsamości podmiotowej, różni są bowiem inwestorzy. W nawiązaniu do treści art. 63 ust. 1 i 2 u.p.z.p. WSA stwierdził, że brak tożsamości podmiotowej pomiędzy sprawami nie zwalnia sądu orzekającego w sprawie o sygn. akt II SA/Po 830/12 od związania – na mocy art. 170 ustawy z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") – ww. wyrokami o sygn. akt: II SA/Po 754/09 i II SA/Po 741/11.
Dalej WSA wskazał, że już w wyroku o sygn. akt II SA/Po 754/09 zostało przesądzone, iż przepisy art. 144 Kodeksu cywilnego oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego nie są przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., a niezgodność z ich treścią nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej o warunkach zabudowy. SKO słusznie uchyliło decyzję Wójta, skoro jedyną podstawą odmowy ustalenia warunków zabudowy przez organ I instancji była niezgodność z powołanymi art. 144 k.c. i art. 5 ust. 1 pkt 9 pr.bud. WSA zarzucił jednak SKO, że w żaden sposób nie wykazało, by decyzja organu I instancji wydana została niezgodnie z przepisami postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 k.p.a.). Organ ten, z naruszeniem zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), pominął istotne z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., okoliczności sprawy.
Przede wszystkim SKO nie wyjaśniło w sposób wyczerpujący, dlaczego – jego zdaniem – w sprawie zastosowanie znalazł art. 61 ust. 4 u.p.z.p., zgodnie z którym przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Organ odwoławczy przyjął, że inwestycja jest realizowana w gospodarstwie rolnym o powierzchni [...] ha, lecz nie wyjaśnił, dlaczego uznaje, że teren inwestycji obejmuje całość gospodarstwa rolnego składającego się z trzech działek. Nie wykazał też, czy planowany budynek inwentarski funkcjonalnie będzie związany z pozostałą zabudową istniejącą na tych działkach, która ma charakter zagrodowy. W tym zakresie WSA odwołał się do rozważań zawartych w wyroku o sygn. akt II SA/Po 741/11, w świetle których powyższe stwierdzenia organu mogą, zdaniem WSA, budzić wątpliwości.
Na tej podstawie WSA stwierdził, że SKO nie zbadało, czy faktycznie zamierzona inwestycja miała charakter zabudowy zagrodowej, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co uniemożliwia w tym zakresie sądowoadministracyjną kontrolę zaskarżonej decyzji. Nie wyjaśniło też, dlaczego uznaje, że teren inwestycji obejmuje całość gospodarstwa rolnego składającego się z trzech działek. Ponadto nie dokonało oceny, czy w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213 poz. 1397 z późn. zm.), planowana inwestycja nie wymaga przeprowadzenia postępowania w zakresie wpływu inwestycji na środowisko, tj. czy przedmiotowy budynek jest faktycznie budynkiem umożliwiającym zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa chów jedynie do 40 DJP kaczek, czy też umożliwia zwiększenie obsady ponad ten limit. WSA podkreślił, że brak w aktach sprawy wyjaśnienia okoliczności, czy obsada poniżej 40 DJP dotyczy istniejących budynków oznaczonych na mapie symbolami "b" i "g" oraz planowanego budynku inwentarskiego (łącznie), czy tylko planowanego budynku na działce nr [...]. W tym kontekście SKO powinno było obiektywnie ocenić, czy planowana inwestycja nie spełnia kryteriów dla uznania jej za przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, czy też kryteria takowe spełnia. We wskazanym zakresie w postępowaniu organu odwoławczego dopatrzeć się można, zdaniem WSA, naruszenia przepisów postępowania nakładających na organy obowiązek postępowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), tj. wyczerpującego wyjaśnienia sprawy i dokładnego ustalenia stanu faktycznego (art. 77 § 1 k.p.a.).
W konkluzji WSA stwierdził, że mając na uwadze powyższe naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 2 oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Zarazem nakazał, aby ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy, mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., wydał nowe rozstrzygnięcie, stosując się jednocześnie do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] września 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta z [...] czerwca 2012 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że wskazane przez Wójta jako "przepisy odrębne": art. 144 k.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 pr.bud., takimi przepisami nie są w rozumieniu u.p.z.p., zatem nie mogą stanowić podstawy do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Dalej SKO wskazało, że obowiązkiem organu I instancji było ustalenie, czy planowana inwestycja stanowić będzie element istniejącej zabudowy zagrodowej i czy obiekt ten będzie funkcjonalnie powiązany z zabudową już istniejącą na terenie działek nr [...] oraz czy powierzchnia gospodarstwa związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie. W prowadzonym ponownie postępowaniu należy ustalić, jakie zamiary inwestycyjne dotyczą wskazanych działek nr [...]. Z załączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, że Inwestor jest właścicielem wszystkich ww. działek. Tym samym działka nr [...], wskazana jako teren inwestycji, spełnia warunek dostępu do drogi do drogi publicznej za pośrednictwem innych działek należących do Inwestora. Jeżeli natomiast zamiary inwestycyjne nie dotyczą działek nr [...], to odnośnie do tego terenu należy rozważyć umorzenie postępowania. Zdaniem SKO rozczłonkowanie gospodarstwa rolnego na kilka odrębnych działek nie uniemożliwia zastosowania przywileju określonego w art. 61 ust. 4 u.p.z.p., jeżeli tylko nowa zabudowa jest związana z istniejącą zabudową zagrodową (lub dotyczy budowy nowej zagrody). Obowiązkiem organu I instancji jest także wyjaśnienie, czy planowany budynek będzie budynkiem inwentarskim umożliwiającym chów jedynie do 40 DJP. Ocena czy dana inwestycja zalicza się do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco względnie potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko winna mieć bowiem charakter zobiektywizowany i wynikać nie tylko z twierdzeń strony, lecz także z parametrów zabudowy, która strona zamierza zrealizować.
SKO zaznaczyło, że nie mogło wydać innego rozstrzygnięcia niż kasacyjne, z uwagi na wymóg sporządzenia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy przez osobę wpisaną na listę izby samorządu zawodowego urbanistów albo architektów (art. 60 ust. 4 u.p.z.p.), gdy tymczasem w składzie osobowym SKO nie ma osób posiadających uprawnienia wymagane do sporządzenia projektu decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. G. i A. G. – z powołaniem się na zarzuty naruszenia: (1) przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co przełożyło się na treść zaskarżonej decyzji; (2) zasady przekonywania o słuszności wydanego rozstrzygnięcia, (art. 11 k.p.a.) oraz (3) zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, (art. 8 k.p.a.) – wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i rozstrzygnięcie o kosztach według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że zaskarżona decyzja, poza zacytowaniem orzeczeń sądów administracyjnych, nie zawiera samodzielnych ustaleń oraz rozważań, w jaki sposób definicja zabudowy zagrodowej przekłada się na istniejący w sprawie stan faktyczny i stosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Organ odwoławczy w motywach swego rozstrzygnięcia ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, iż obowiązkiem organu jest wyjaśnienie, czy planowany budynek będzie budynkiem inwentarskim, umożliwiającym chów jedynie do 40 DJP, zdaniem zaś Skarżących okoliczność ta ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Ewentualne ustalenie bowiem, że planowana zabudowa ma charakter zabudowy zagrodowej, i tym samym nie ma znaczenia zasada dobrego sąsiedztwa, nie oznacza jeszcze, że inwestycja będzie mogła zostać zrealizowana. Przeszkodą uniemożliwiającą lokalizację wnioskowanej inwestycji mogą być wówczas przepisy odrębne. W ocenie Skarżących zaskarżona decyzja nie wypełnia właściwie dyrektyw płynących z zasady dwuinstancyjności, zwłaszcza z uwagi na nałożenie obowiązku wyjaśnienia określonych okoliczności na organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że dopiero właściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwoli na ocenę, czy w sprawie znajdzie zastosowanie przepis z art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
Na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 . skarżący A. G. podtrzymał wywody i wnioski skargi, a uczestnik postępowania, M. G. , poparł stanowisko Skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przez SKO przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisu art. 153 p.p.s.a., w kontekście zapadłego uprzednio w niniejszej sprawie prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z 07 marca 2013 r. o sygn. akt II SA/Po 830/12.
W myśl powołanego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: w razie zmiany stanu prawnego powodującego, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, bądź w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 8 do art. 153).
Żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec czego należy stwierdzić, że zarówno orzekające ponownie po ww. wyroku WSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], jak i Sąd w obecnym składzie, pozostają związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w tym wyroku. W konsekwencji, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji SKO wydanej na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji przez WSA, Sąd w niniejszym składzie jest zobligowany skontrolować, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w wyroku o sygn. akt II SA/Po 830/12, mając na uwadze, że te kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu administracyjnego, i których strona nie zakwestionowała poprzez zaskarżenie orzeczenia sądowego, ponownie oceniane być już nie mogą (por. wyrok NSA z 16.11.2010 r., I GSK 468/09; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie: "CBOSA").
Wynik kontroli respektowania przez SKO wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku o sygn. akt II SA/Po 830/12 okazał się negatywny.
Organ ten nie zastosował się bowiem do szczegółowych, podbudowanych konkretnymi ocenami prawnymi, wytycznych zawartych w tym wyroku, które dotyczyły w szczególności powinności wyjaśnienia przez organ: czy teren inwestycji rzeczywiście obejmuje całość gospodarstwa rolnego składającego się z trzech działek (nr [...]), czy tylko obszar jednej z nich, na której przewidziano wzniesienie przedmiotowego budynku inwentarskiego (nr [...]); czy zamierzona inwestycja faktycznie ma charakter zabudowy zagrodowej (jako element zabudowy już istniejącej albo jako nowa, odrębna zagroda); a także: czy planowany budynek, z uwagi na jego parametry techniczne (gabaryty), nie umożliwia w praktyce zwiększenia obsady drobiu ponad deklarowaną we wniosku wielkość 40 DJP, a co za tym idzie – czy zamierzona inwestycja nie spełnia kryteriów dla uznania jej za przedsięwzięcie mogąca znacząco oddziaływać na środowisko (zawsze albo potencjalnie).
Nie ulega wątpliwości, że wskazania te zostały wyraźnie zaadresowane do SKO, jako do wzmiankowanego w analizowanym wyroku o sygn. akt II SA/Po 830/12 organu odwoławczego, który – jak polecił WSA w tym wyroku – "[p]onownie rozpoznając sprawę, (...) mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a. wyda nowe rozstrzygnięcie stosując się jednocześnie do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku". Tymczasem zaskarżona decyzja SKO – na co trafnie zwrócono uwagę w skardze – w poruczonym zakresie nie zawiera żadnych samodzielnych ustaleń ani rozważań organu odwoławczego. Zamiast tego SKO ograniczyło się w istocie do scedowania obowiązku poczynienia koniecznych ustaleń na organ I instancji.
Takie postępowanie, w świetle art. 153 p.p.s.a., żadną miarą nie może zostać zaakceptowane. Godzi się bowiem zauważyć, że okoliczności, iż WSA wyrokiem o sygn. akt II SA/Po 830/12: (i) uchylił tylko poprzednią decyzję SKO uchylającą wadliwą decyzję Wójta i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia; (ii) jednocześnie wskazał, że takim rozstrzygnięciem organ odwoławczy naruszył m.in. art. 138 § 2 k.p.a.; (iii) ponadto skierował swe wytyczne wyraźnie do SKO – łącznie składają się na wyrażoną przez WSA tą drogą, zdaniem Sądu w niniejszym składzie, ocenę prawną, iż dokonanie ustaleń we wskazanym przez WSA zakresie mieści się w granicach kompetencji organu odwoławczego, a w szczególności w ramach dostępnego temu organowi uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, o jakim mowa w art. 136 k.p.a., i samo w sobie nie uzasadnia jeszcze zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
W ocenie Sądu uzasadnienia dla zastosowania tego przepisu nie stanowi również podniesiona przez SKO w motywach zaskarżonej decyzji okoliczność, że w składzie osobowym tego organu nie ma osób posiadających uprawnienia wymagane zgodnie z art. 60 ust. 4 u.p.z.p. do sporządzenia projektu decyzji o warunkach zabudowy (dalej w skrócie "decyzja w.z.") – a to z następujących przyczyn. Po pierwsze, z treści przywołanego art. 60 ust. 4 u.p.z.p. – w myśl którego sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy powierza się osobie wpisanej na listę izby samorządu zawodowego urbanistów albo architektów – nie wynika, aby taki autor projektu musiał pochodzić z grona piastunów organu lub pracowników zatrudnionych w jego urzędzie. W konsekwencji w pełni dopuszczalne jest zlecenie sporządzenia projektu decyzji w.z. osobie spoza struktury organu administracji. Ewentualny brak środków finansowych na opłacenie takiej usługi (zbliżonej swym charakterem do opinii biegłego) nie daje podstaw do wydania przez SKO decyzji kasacyjnej, jako że nie mieści się w zakresie żadnej z przesłanek zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Po drugie, na obecnym etapie postępowania, bez przeprowadzenia przez SKO uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w poruczonym zakresie, nie sposób jeszcze przesądzić, jakiej treści orzeczenie organu odwoławczego winno zapaść w tej sprawie. W szczególności nie sposób wykluczyć, że finalnie SKO będzie zobligowane np. utrzymać w mocy odmowną decyzję organu I instancji, aczkolwiek z innym uzasadnieniem. Bez wątpienia zaś do takiego rozstrzygnięcia nie znajduje zastosowania wymóg z art. 60 ust. 4 u.p.z.p. Po trzecie, w ocenie Sądu, wiążący w niniejszej sprawie wyrok o sygn. akt II SA/Po 830/12 nie wprowadza bezwzględnego zakazu wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy, a jedynie przesądza, iż wydanie takiej decyzji nie jest dopuszczalne przed dokonaniem przez ów organ ustaleń wskazanych w ww. wyroku. Jeśli zaś w wyniku tych ustaleń okaże się, że w sprawie zachodzą jednak przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. – w szczególności, gdy okaże się, że zachodzi konieczność przeprowadzenia od nowa analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, tym razem w aspekcie zasady dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.) – wówczas wydanie takiej decyzji nie będzie oceniane jako naruszenie wytycznych WSA. Na marginesie wypada zauważyć, że sama tylko konieczność uzupełnienia analizy sporządzonej w postępowaniu przed organem I instancji, co do zasady, nie uzasadnia przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, lecz obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia w niezbędnym zakresie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z 23.01.2014 r., II OSK 1986/12, CBOSA).
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez SKO. Zgodnie zaś z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny, stwierdzenie naruszenia tego przepisu implikuje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (por. np.: wyrok NSA z 25.10.2006 r., I OSK 1377/05; wyrok WSA z 20.08.2008 r., I SA/Wr 303/08; wyrok WSA z 27.05.2009 r., I SA/Kr 1636/08 – orzeczenia dostępne w CBOSA; tak też m.in.: A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu..., uw. 10 do art. 153; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 11 do art. 153).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku).
W punkcie drugim sentencji wyroku Sąd, na podstawie art. 152 p.p.s.a., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, co oznacza, i że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (por. wyrok NSA z 29.07.2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004/2/32). W praktyce więc organ I instancji nie ma obowiązku przystąpienia do ponownego procedowania nad sprawą, a co za tym idzie – nie biegną też terminy do jej załatwienia określone w art. 35 k.p.a.
O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżących koszt wpisu (500 zł).
Ponownie rozpoznając sprawę SKO uwzględni wszystkie uwagi, wytyczne i oceny prawne wyrażone w wyroku o sygn. akt II SA/Po 830/12 oraz w niniejszym wyroku. W szczególności przeprowadzi uzupełniające postępowanie wyjaśniające w poruczonym przez WSA zakresie i na tej podstawie wyda stosowne rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło