IV SA/Po 151/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Filii J. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. odmówił K. K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu pędzla, sznurka , płynu do likwidacji starych powłok farby, środków czystości w kwocie 16 zł, sznurka jutowego, rozpuszczalnika w kwocie 7,09 zł, zszywek w kwocie 3,91 zł, koła do roweru w kwocie 55 zł, opony + dętki w łącznej kwocie 35 zł, pokrycie kosztów za usługę ksero w kwocie 60 zł, na zakup kosiarki, nowej kanapy i koca. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca wszelkich zakupów dokonuje ze środków uzyskanych z Ośrodka Pomocy Rodzinie. Organ ponadto podniósł, iż w dniu przeprowadzenia aktualizacji skarżący odmówił podpisania wywiadu, oświadczając, iż kończy się jego współpraca z ośrodkiem, a następnie oświadczył, że być może zgłosi się do organu w dniu [...] r. w celu ewentualnego podpisania aktualizacji wywiadu. Organ wskazał, iż pomimo zgłoszenia się w dniu [...] r. w siedzibie ośrodka celem odebrania przyznanego zasiłku skarżący nie wyraził zgody na podpisanie aktualizacji, co zostało potwierdzone w protokole spisanym między nim, a pracownikiem socjalnym. Zdaniem organu taka postawa skarżącego jest wyrazem braku współpracy w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją dnia [...] r. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż zasiłki celowe są świadczeniami o charakterze nieobowiązkowym, a jego przyznanie zależy od uznania administracyjnego. Do oceny organu należy czy wnioskodawcy przyznać świadczenie, jaka będzie jego wysokość z uwzględnieniem warunków życiowych wnioskodawcy. W tym celu Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie przeprowadza wywiad środowiskowy przy udziale zainteresowanego. Zdaniem organu odwoławczego odmowa podpisana aktualizacji wywiadu świadczy o braku chęci współpracy z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie. Skargę na powyższą decyzję, błędnie nazwaną odwołaniem, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. K. załączając m.in. artykuły prasowe, pismo adresowane do Sądu Rejonowego, pismo K. K. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] r., wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie o przyjęcie do szpitala psychiatrycznego bez zgody uczestnika postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Podstawę materialno-prawną obu wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z poz. zm. dalej ups). Ocena zasadności rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem osądu wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ups, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w przepisie art. 2 ust. 1 ups Zgodnie z tym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z cytowanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Stosownie do art. 11 ust. 2 ups brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ups, zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W przypadku zgłoszenia wniosku o takie świadczenie z pomocy społecznej konieczne jest ustalenie sytuacji osoby lub rodziny, która się o nie ubiega. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ups decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, przy czym wywiad środowiskowy w myśl art. 107 ust. 1 ups ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. Natomiast w myśl art. 107 ust. 4 ups w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu z tym zastrzeżeniem, że wobec osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, a ponieważ sporządzany jest na urzędowym formularzu stanowi jednocześnie protokół w rozumieniu kpa. Obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, że skarżący odmówił podpisania aktualizacji wywiadu środowiskowego, co w niniejszej sprawie zdaniem Sądu świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ups). Obowiązek współdziałania wnioskodawców z organami pomocy społecznej zastał wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. Wobec powyższego postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Egzekucja od wnioskodawcy obowiązku współdziałania jest istotna z uwagi na fakt, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Wobec powyższego bierna bądź roszczeniowa postawa wnioskodawców może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia ( art. 11 i art.106 ups). Organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowe, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ups . Z faktu, iż postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu wynika, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Organ wydający decyzję uznaniową nie jest związany normą prawa materialnego, z tym że argumentacja organu, co do udzielenia bądź nie udzielenia pomocy musi odpowiadać zasadzie wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; ze zm.). W myśl tego przepisu w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu powyższym obowiązkom organy obu instancji w rozpatrywanej sprawie uczyniły zadość. Organy pomocowe dokonały również właściwej oceny postawy skarżącego, którego brak współdziałania z nimi jest wyraźnie widoczny, a jednym z przejawów braku współdziałania było uporczywe uchylanie się od podpisania aktualizacji wywiadu środowiskowego. Pomimo wielokrotnych prób przekonania skarżącego, aby podpisał aktualizację wywiadu środowiskowego skarżący wprost oświadczał, iż go nie podpisze. Dowodem na powyższe jest m.in. protokół z dnia [...] r. podpisany przez skarżącego oraz pismo skarżącego z dnia [...] r. załączone do skargi (k. 6) w którym wyraźnie wskazał, iż nie zgadza się na wywiad. W piśmie tym skarżący podniósł, iż wywiady są "tylko i wyłącznie kontrolą skarżącego. Bronią skierowaną przeciwko skarżącemu." Nie ulega wątpliwości, iż taka postawa skarżącego świadczy o braku chęci współpracy z organami pomocowymi. Powyższe uprawnia również do stwierdzenie, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego (wielokrotne próby uzyskania podpisu pod aktualizacją wywiadu środowiskowego), a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus /-/ E. Kręcichwost-Durchowska za nieobecnego sędziego /-/ E. Makosz-Frymus AT