IV SA/Po 153/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w jej punkcie 2 (drugim) 2. w pozostałym zakresie skargę oddala /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust.1 pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), adresowaną do skarżącego T. K., orzekł o zwolnieniu ze służby w Izbie Celnej w [...] z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] r. Izba Celna w [...] została poinformowania o zastosowaniu w stosunku do funkcjonariusza celnego W. O. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w związku z postawionym zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 228 §3 kk zw. z art. 12 kk, co zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej stanowi podstawę zwolnienia ze służby. Decyzję doręczono skrzącemu w dniu [...] r., który na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji napisał, iż "z uwagi na błąd decyzji i rażący błąd w uzasadnieniu nie zgadza się z tą decyzją". Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej i art. 113 ustawy kodeks postępowania administracyjnego sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w uzasadnieniu decyzji własnej z dnia [...] r. w ten sposób, że w miejsce nieprawidłowo wpisanych danych podmiotu decyzji wpisano imię i nazwisko "T. K.". W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że z dokumentów sprawy, w tym pisma Prokuratury Okręgowej w [...] wynika, że funkcjonariuszem celnym w stosunku do którego zastosowano tymczasowe aresztowanie jest T. K. W pouczeniu doręczonym skarżącemu wraz z postanowieniem w dniu [...] r. pouczono stronę o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnosząc w dniu [...] r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący T K. wyjaśnił z jakich przyczyn nie zgodził się z decyzją z dnia [...] r. W związku z doręczeniem w dniu [...] r. postanowienia o sprostowaniu tej decyzji T. K. wniósł o sprostowanie okresu zatrudnienia w świadectwie służby od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz o wypłatę zaległych świadczeń pracowniczych wynikających z okresu zatrudnienia do dnia [...] r. Wyjaśnił, iż z dniem doręczenia postanowienia z dnia [...] r. decyzja z dnia [...] r. stała się wiążąca i skutkowała zwolnieniem ze służby. Wyjaśnił, iż w przypadku nie uwzględnienia wniosku sprawę skieruje na drogę postępowania sądowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. oraz postanowienie z dnia [...] r. (pkt 1 decyzji) oraz nie uwzględnił żądań zawartych we wniosku, dotyczących sprostowania okresu zatrudnienia w świadectwie służby oraz wypłaty świadczeń do dnia [...] r. (pkt 2 decyzji). W motywach rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej organ wyjaśnił, iż nie znalazł podstaw do zmiany decyzji o zwolnieniu ze służby oraz do uwzględnienia wniosku w części dotyczącej sprostowania okresu zatrudnienia oraz wypłaty zaległych świadczeń wynikających ze stosunku służby. Wyjaśniono, że argumenty zawarte we wniosku z dnia [...] r., a dotyczące zaistnienia rażącego błędu prawnego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., nie zasługują na uwzględnienie, a sprostowanie omyłki pisarskiej w treści uzasadnienia tej decyzji miało na celu usunięcie rozbieżności miedzy wskazanym we wstępie decyzji imieniem i nazwiskiem jej adresata a danymi zawartymi w uzasadnieniu. Adresatem decyzji był T. K., co zostało prawidłowo wskazane, a stan faktyczny sprawy również dotyczył jego osoby i jest zgodny z faktami zawartymi w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Tym samym sprostowanie omyłki pisarskiej nie miało wpływu na podstawę prawną decyzji z dnia [...] r. Decyzję doręczono stronie w dniu [...] r. W skardze wniesionej w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] T. K. powtórzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że zwolnienie ze służby nastąpiło z dniem [...] r., co winno skutkować sprostowaniem okresu służby oraz wypłatą zaległych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie w całości przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż wskazany błąd w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. nie nosił znamion rażącego błędu prawnego i tym samym nie stanowił przeszkody do wykonania tej decyzji, gdyż błąd ten nie miał wpływu na jej stronę faktyczną i prawna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga, w zakresie sformułowanych w niej zarzutów, jest niezasadna. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie jej zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Badając zaskarżone rozstrzygnięcie pod tym kątem należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja w jej punkcie 1 (pierwszym) wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego, natomiast w jej punkcie 2 (drugim) wydana została bez podstawy prawnej, co skutkuje koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Wnosząc wniosek o ponowne rozpatrzenie spawy zakończonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r., sprostowanej postanowieniem z dnia [...] r. skarżący T. K. powołał się na przepis art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem w wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz celny może, w terminie 14 dni, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższy przepis upoważniał Dyrektora Służby Celnej do ponownego rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] r. o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem doręczenia tej decyzji. Wbrew zarzutom podniesionym przez skarżącego skuteczne doręczenie decyzji z dnia [...] r. nastąpiło w dniu [...] r. Decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby ma charakter konstytutywny, rozwiązuje bowiem istniejący dotąd administracyjnoprawny stosunek służbowy. Co do zasady zgodnie z art. 130 § 2 k.p.a. wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji. W konsekwencji decyzja o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza, który się od niej odwołał, uzyskuje moc prawną dopiero od dnia wydania decyzji odwoławczej albo od wydania postanowienia kończącego sprawę w inny sposób. Wyjątkiem od tej zasady jest skorzystanie przez organ z instytucji rygoru natychmiastowego wykonania decyzji, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdy podstawą zwolnienia skarżącego ze służby był art. 25 ust.1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Szczególna okoliczność, jaką jest tymczasowe aresztowanie funkcjonariusza, uzasadniało z jednej strony zwolnienie ze służby, jak i skorzystanie z tej instytucji. Skarżący zresztą tego nie kwestionował, argumentując w toku instancyjnym, iż za datę jego zwolnienia ze służby powinna zostać uznana data doręczenia postanowienia o sprostowaniu decyzji, co nastąpiło w dniu [...] r. Tymczasem wydanie tego postanowienia oraz jego doręczenie wywołuje wyłącznie skutki w sferze proceduralnej, chociażby w zakresie początku biegu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W sferze materialnoprawnej, a więc mającej wpływ na sytuację prawną podmiotu decyzji, postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w treści uzasadnienia decyzji obarczonej takim błędem nie wywołuje żadnych skutków. Zgodnie z art. 113 §1 k.p.a. możliwość zastosowania instytucji sprostowania ograniczona jest do błędów i omyłek o charakterze nieistotnym (por. B. Adamiak i J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" W-wa 1998 s. 581). W przypadku sprzeczności pomiędzy sentencją decyzji, a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjmować treść rozstrzygnięcia, a sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. (por. wyrok NSA z 15.08.1985 r. sygn. IV S.A. 730/85 GAP 1987 nr 3 poz. 43). W rozpatrywanej sprawie skarżący został wskazany jako adresat decyzji z dnia [...] r., której treść zawarta została w sentencji, natomiast błąd pojawił się w treści uzasadnienia decyzji, bowiem wadliwie wpisano nazwisko innej osoby - także funkcjonariusza Służby Celnej. W ocenie Sądu okoliczności te nie rzutują na prawidłowość decyzji z dnia [...] r., a przedmiotem sprostowania nie były mylne ustalenia stanu faktycznego. Oczywistość omyłki wynika w tym przypadku z niezgodnego z zamierzonym użyciem w treści uzasadnienia decyzji imienia i nazwiska innej osoby, co było ewidentnie niezgodne z zamierzeniem władzy publicznej, które wyrażone zostało poprzez skierowanie decyzji do skarżącego. Wynika stąd oczywistość tej omyłki, która w konsekwencji mogła zostać sprostowana w trybie art.. 113 k.p.a. (por. wyrok NSA z 14.11.2003 r. sygn. I SA 1463/03 LEX nr 158425). Stąd uznać należało, iż zarówno decyzja z dnia [...] r. jak i postanowienie z dnia [...] r. wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W konsekwencji datą zwolnienia ze służby jest data doręczenia decyzji z dnia [...]. Stąd w tym zakresie skarga na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu. Jednym z rozstrzygnięć, jakie może wydać sąd administracyjny w ramach kontroli zaskarżonej decyzji, jest zgodnie z art. 145 §1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzenie jej nieważności w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Wywodząc, iż miarodajną dla ustalenia daty zwolnienia ze służby jest data doręczenia postanowienia z dnia [...] r. ([...]) skarżący wraz z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy domagał się odpowiedniego sprostowania świadectwa służby oraz wypłaty uposażenia za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. W rozpatrzeniu tego wniosku w punkcie 2 (drugim) zaskarżonej decyzji Dyrektor Służby Celnej [...] żądań tych nie uwzględnił,. Tak formułując treść punktu 2 zaskarżonej decyzji organ zobligowany był wskazać przepis prawa, który upoważniał do rozstrzygnięcia w formie władczej, a taką jest decyzja administracyjna, o odmowie sprostowania świadectwa służby oraz wypłaty uposażenia za sporny okres. Podstawy prawnej do takiego działania nie zawiera powołany w sentencji decyzji przepis art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Cywilnej. Jednocześnie wskazać należy, iż zgodnie z art. 82 tej ustawy spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych w sprawach niewymienionych w art. 81 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Właśnie do takich roszczeń należy roszczenie, o którym rozstrzygnięto w punkcie 2 (drugim) decyzji. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są określone enumeratywnie w art. 156 §1 k.p.a., choć z uwagi na treść art. 156 §1 pkt 7 tej ustawy katalog ten nie ma charakteru zamkniętego. Nie są oparte na uznaniu, stąd ich ustalenie musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności, chyba że zachodzi sytuacja z art. 156 §2 omawianej ustawy (M. Jaśkowska "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. Zakamycze 2005, str. 942). Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może ono mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób bezsporny dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wyliczonych w art. 156 §1 k.p.a. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem jak wyżej wskazano zaskarżona decyzja w jej punkcie 2 (drugim) wydana została bez podstawy prawnej, w sprawach dla rozpatrzenia których właściwy jest sąd powszechny. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 156 §1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w jej punkcie 2 (drugim). /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski jf