IV SA/Po 155/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-04-04
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Maciej Busz, Maria Grzymisławska-Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję ustalającą nienależnie pobrane świadczenie rodzinne, nie odnosząc się w sposób wyczerpujący do zarzutów strony odwołującej się i nie wykazując jej świadomości co do nieprawności pobieranego świadczenia?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało w sposób należyty, że skarżąca miała świadomość nienależnego pobierania świadczenia rodzinnego. Organ odwoławczy nie odniósł się wyczerpująco do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczególności do kwestii winy i świadomości strony, co stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i uniemożliwia kontrolę sądową decyzji. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego przez A. S. w okresie od stycznia do maja 2017 r. Skarżąca podniosła w odwołaniu, że nie ponosi winy za opóźnienie w przekazaniu informacji o dochodach męża przez jego pracodawcę i że dostarczyła kopię umowy o pracę. SKO utrzymało decyzję w mocy, uznając świadczenie za nienależnie pobrane z winy skarżącej, jednak Sąd uznał, że organ nie wykazał jej świadomości co do nieprawności pobierania świadczenia i nie odniósł się wyczerpująco do zarzutów odwołania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) po rozpoznaniu sprawy z odwołania A. S. (dalej także: skarżąca) od decyzji Burmistrza Gminy [...] (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], ustalającej, że kwota [...]zł pobrana przez A. S., na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2017 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851, dalej: u.ś.r.)
utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że wnioskiem z dnia [...] września 2016 r. A. S., zwróciła się o ustalenie prawa do:
- zasiłku rodzinnego
- dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz syna – J. S..
Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Burmistrz przyznał A. S. prawo do wnioskowanych świadczeń, na okres od [...] listopada 2016 r. do [...] października 2017 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Burmistrz uchylił ww. decyzję z powodu przekroczenia przez rodzinę ustawowego kryterium dochodowego w związku z podjęciem pracy przez S. S. od listopada 2016 r.
W dniu [...] lipca 2017 r. Burmistrz wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] świadczeń rodzinnych.
Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Burmistrz uznał zasiłek rodzinny, w kwocie [...]zł, wypłacony A. S., na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2017 r., za nienależnie pobrane świadczenie oraz zobowiązał A. S. do zwrotu ww. kwoty wraz z odsetkami ustawowymi. W uzasadnieniu decyzji wskazano na art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., tj. że w sprawie mamy do czynienia ze świadczeniami wypłaconymi mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do jego pobierania.
Skarżąca w odwołaniu wskazała, że nie ponosi winy za to, że świadczenie było jej wypłacane. Wina leży po stronie księgowej z zakładu pracy S. S., która odpowiedziała organowi na pismo w sprawie wysokości wynagrodzenia za grudzień 2016 r. dopiero po kilku miesiącach od wezwania. Gdyby pismo w sprawie wynagrodzenia było skierowane nie bezpośrednio do pracodawcy, a bezpośrednio do skarżącej taka sytuacja nie miałaby miejsca.
SKO wskazało, że podstawę materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.ś.r.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się, w myśl art. 30 ust. 2 u.ś.r.:
1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty;
W zaskarżonej decyzji organu I instancji, za przesłankę uzasadniającą stwierdzenie, że wypłacone skarżącej świadczenie stanowi świadczenie nienależnie pobrane, uznano przesłankę, o jakiej mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Organ II instancji podkreślił, że należy mieć na uwadze, że przesłanka wskazana w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, odwołuje się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Dlatego też w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 1 ww. ustawy. Samo bowiem odpadnięcie podstawy wypłaconego świadczenia nie wyczerpuje jeszcze dyspozycji powołanego przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy.
W świetle powyższego SKO stwierdziło, że można uznać, iż pobrane przez A. S., w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2017 r., świadczenie jest nienależnie pobrane, na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. W dniu składania wniosku o świadczenie wychowawcze [winno być: rodzinne – uwaga Sądu] A. S. złożyła oświadczenie, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego, osoba ubiegająca się jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot wypłacający świadczenie. Niepoinformowanie organu o zmianach może skutkować powstaniem świadczeń nienależnie pobranych, które strona będzie musiała zwrócić. Ponadto w decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] wskazano na obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń.
W listopadzie 2016 r. S. S. podjął pracę, dochód za grudzień 2016 r. wliczony do dochodu rodziny spowodował, że z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego przez rodzinę, świadczenie wychowawcze [winno być: rodzinne – uwaga Sądu] nie przysługiwało. Prawdą jest, że pracodawca dopiero w maju 2017 r. przesłał organowi wypłacającemu świadczenie informację o dochodzie S. S. za grudzień 2016 r. jednak nie zmienia to faktu, że w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2017 r. wypłacone świadczenie było nienależne. A. S. była ponadto świadoma tego, że dochód uzyskany przez męża może mieć wpływ na uprawnienia do świadczeń rodzinnych, a pobrane nienależnie świadczenia będzie musiała zwrócić.
W świetle powyższego w ocenie SKO, uznać należy, że A. S. była świadoma, iż świadczenie rodzinne za okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2017 r. było nienależnie. Tym samym, skoro świadczenie:
- zostało wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia rodzinnego,
- osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania,
- osoba pobierająca to świadczenie miała jednocześnie świadomość, że świadczenie jej nie przysługuje,
to jest to świadczenie nienależnie pobrane w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.
Na decyzje organu II instancji A. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniosła, że w żaden sposób umyślnie nie przyczyniła się do pobrania świadczeń, które, jak się później okazało, jej nie przysługiwały. Podkreśliła, że dostarczyła do Urzędu Gminy [...] kopię umowy o pracę męża S. S. i że powinna ponosić odpowiedzialności za opóźnienie w przesłaniu przez zakład pracy męża informacji do urzędu gminy.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Podstawowym uchybieniem organu wyższego stopnia, samodzielnie uzasadniającym wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, jest uchylenie się przez SKO od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że obowiązkiem organu II instancji jest wyczerpujące ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu. Z jednej strony umożliwia to poddanie rozstrzygnięcia kontroli sądowej, z drugiej – pełni funkcje edukacyjno-perswazyjną w stosunku do adresata decyzji. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Ponadto prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.06.2013 r. w sprawie II SA/Gd 298/13, LEX 1368724).
Organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6.05.2014 r. w sprawie II SA/Ol 257/14, LEX 1465425). Pogląd ten jest w orzecznictwie ugruntowany (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1757/12, LEX nr 1303055, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 56/13, LEX nr 1311189, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1039/12, LEX nr 1287174, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 693/11, LEX nr 1139507).
Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Nie może pozostać w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28.08.2014 r. w sprawie II SA/Go 441/14, LEX1519889).
Podkreślić przy tym trzeba, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdej decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 703/99, LEX nr 51234).
Tym obowiązkom w niniejszej sprawie organ II instancji nie uczynił zadość.
Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ II instancji nie ustosunkował się właściwie do treści złożonego przez skarżącą odwołania. SKO zrelacjonowało postępowanie w sprawie, przedstawiło znajdujące w niej zastosowanie regulacje prawne i ich wykładnię. Co do tej części uzasadnienia decyzji SKO Sąd nie zgłasza zastrzeżeń. Ewentualne rozbieżności pojawiające się w orzecznictwie odnośnie rozumienia przesłanek nienależności pobranego świadczenia nie mają znaczenia w sprawie ze względu na zakaz reformationis in peius. Podkreślić jednak należy, że SKO w ogóle nie przedstawiło argumentów ani toku rozumowania prowadzących do podjętego rozstrzygnięcia. Organ II instancji przyjął, że przesłanką zwrotu świadczenia jest świadomość strony, a więc to, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z jej "winy". Tej kwestii, tj. świadomości skarżącej SKO nie poświęciło jednak uwagi, a było do tego zobowiązane tak przez treść odwołania od decyzji Burmistrza, jak i przez – podkreślaną przez siebie – konieczność badania winy strony w zakresie pobrania świadczenia.
SKO prawidłowo zwróciło uwagę na pouczenia zawarte w decyzji przyznającej świadczenie odnośnie obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenie o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. Nie ulega jednak wątpliwości, że skarżąca uczyniła zadość takiemu obowiązkowi, składając do organu kopię umowy o pracę męża S. S.. Organ uzyskał zatem wiedzę o okolicznościach mogących mieć wpływ na prawo do świadczeń i na skutek tego wystąpił o informację do pracodawcy S. S.. Fakt kilkumiesięcznej zwłoki pracodawcy z udzieleniem tejże informacji pozostaje już poza sferą świadomości skarżącej, a tym samym nie może być w żaden sposób interpretowany jako okoliczność wskazująca na nienależne pobranie świadczenia.
W ocenie Sądu stwierdzenie SKO, że skarżąca była świadoma tego, że dochód uzyskany przez jej męża może mieć wpływ na uprawnienie do świadczenia nie znajduje oparcia w okolicznościach sprawy. Argumenty i tok rozumowania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie pozwalają na postawienie takiej tezy, organ nie wskazał bowiem w czym (w jakim działaniu bądź zaniechaniu skarżącej) upatruje podstaw do takiego twierdzenia. W tym też zakresie zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej, nie można bowiem zweryfikować prawidłowości postawionej tezy organu II instancji.
Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 751/16 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA) obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia, to dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Niewątpliwie, przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Pouczenia adresowane do stron winny być czytelne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Oznacza to, że organy muszą uwzględniać, kto jest adresatem kierowanego przez nie pouczenia i w myśl zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa kierować je w sposób zrozumiały dla tego adresata. W konsekwencji, dla rzetelnej realizacji ustawowych wymogów, pouczenie takie winno odnosić się do okoliczności faktycznych sprawy.
W ocenie Sądu za zbyt daleko idący uznać należy obowiązek świadczeniobiorcy samodzielnej weryfikacji jego prawa doświadczenia np. poprzez samodzielne obliczanie uzyskiwanego dochodu. Nie jest bowiem obowiązkiem osoby pobierającej świadczenie znajomość regulacji prawnych tego świadczenia dotyczących. Od adresata decyzji przyznającej świadczenie organ może natomiast oczekiwać zastosowania się do udzielanych pouczeń.
W rozpatrywanej sprawie uznać należy, że skarżąca wykonała obowiązek poinformowania organu o okoliczności mogącej mieć wpływ na prawo do świadczeń, składając odpis umowy o pracę S. S. z dnia [...] listopada 2016 r. Nie było natomiast jej obowiązkiem samodzielne analizowanie prawa do uzyskiwanego świadczenia ze względu na dochód rodziny w grudniu 2016 r.
W takiej sytuacji obowiązkiem SKO, w sytuacji gdy uznało ono zaskarżoną decyzję organu I instancji za zasadną, było odniesienie się do zarzutu sformułowanego w odwołaniu, iż skarżąca, w jej ocenie, dopełniła wszelkich formalności dotyczących wszelkich świadczeń. Innymi słowy: rzeczą organu II instancji było przedstawienie klarownego i przekonującego wywodu przedstawiającego okoliczności, które, zdaniem organu, świadczą o tym, że skarżąca pobrała świadczenie, co do którego miała świadomość, że jej się ono nie należy.
Nieodniesienie się do zarzutów odwołania skarżącej przez SKO powoduje, że jego decyzja uchyla się spod kontroli sądowej,
Analizując zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdza, że nie zawiera ona prawidłowego uzasadnienia w zakresie oceny przez SKO świadomości skarżącej, co do "należności" świadczenia. Organ przedstawił jedynie stanowisko, że skarżąca była świadoma tego, że dochód uzyskany przez jej męża może mieć wpływ na uprawnienia do świadczeń. Po pierwsze jednak, jak już wyżej wskazano żadne ustalenia organu zawarte w uzasadnieniu decyzji do takiego wniosku, zdaniem Sądu, nie uprawniają, po drugie zaś – samo sformułowanie stanowiska SKO uznać należy za wadliwe: wykazaniu podlegała świadomość nie samej tylko możliwość wpływu dochodu na uprawnienie do świadczenia (bo z natury rzeczy ona występuje, skoro zawsze prawo do tego świadczenia uzależnione jest od dochodu), ale świadomość tego, że świadczenie się nie należy.
Reasumując organ II instancji nie podołał obowiązkowi prawidłowego, rzetelnego i starannego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Ta wadliwość może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), uchylił zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji uwzględni uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu, ponownie oceni we właściwy sposób prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji i w zależności od wyników tej oceny podejmie rozstrzygnięcie, należycie (zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.) je uzasadniając. W szczególności konieczne jest jednoznaczne, wyczerpujące i znajdujące uzasadnienie w materiale sprawy odniesienie się do wszystkich zarzutów i okoliczności podnoszonych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Jeżeli SKO uzna stanowisko organu I instancji za zasadne, obowiązane będzie zawrzeć w uzasadnieniu przekonujący i znajdujący oparcie we wskazanych przez organ okolicznościach wywód wskazujący, że świadczenie w spornym okresie zostało przez skarżącą pobrane pomimo jej świadomości, iż jej się ono nie należy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło