IV SA/Po 158/14

| |Sygn. akt IV SA/Po 158/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Prawomocnym wyrokiem z 24 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 851/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. S., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] lipca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Opisaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2013 r. Wojewoda Wielkopolski (dalej: "Wojewoda" lub "organ II instancji") po rozpoznaniu odwołania D. S. (dalej: "Skarżący") utrzymał w mocy wydaną przez Starostę [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") decyzję z [...] maja 2013 r., znak: [...], mocą której Starosta, po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] listopada 2012 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pp. [...] pozwolenia na budowę budynku [...] na działkach zlokalizowanych w [...]. W uzasadnieniu swej decyzji Wojewoda stwierdził – mając na uwadze usytuowanie projektowanego budynku oraz jego gabaryty – że należąca do Skarżącego nieruchomość (działka nr ewid. [...], bezpośrednio sąsiadująca z działką nr [...] objętą ww. zamiarem inwestycyjnym) z całą pewnością nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń, które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa, w zakresie możliwości zagospodarowania działki Skarżącego. Na skutek skargi D. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej w skrócie "WSA"), opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. IV SA/Po 851/13 uchylił ww. decyzję Wojewody z 22 lipca 2013 r. W uzasadnieniu WSA podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że nieruchomość Skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Zarazem zastrzegł, że pomimo prawidłowego uznania, iż Skarżącemu nie przysługiwał status strony, Wojewoda wydał decyzję o niewłaściwej treści. W ocenie WSA, w przypadku stwierdzenia braku interesu prawnego po stronie żądającego wznowienia postępowania organ winien wznowione postępowanie umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na niedopuszczalność wznowienia postępowania z wniosku osoby nie będącej stroną. WSA wyjaśnił, że w przypadku powoływania się przez wnioskodawcę na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej winna mieć miejsce w sytuacji, gdy osoba wnosząca podanie posiada status strony, ale okoliczności sprawy wskazują, że w postępowaniu nie pozbawiono jej możliwości działania. W tym przypadku można mówić, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji. Natomiast w sytuacji, gdy podanie pochodzi nie od strony postępowania, to organ nie bada, czy ten podmiot pozbawiono możliwości działania, ale wyłącznie ogranicza się do stwierdzenia braku interesu prawnego w żądaniu wznowienia postępowania i na tej podstawie postępowanie umarza. W ramach wskazań co do dalszego postępowania, WSA zalecił, aby organ II instancji, mając na uwadze stanowisko zawarte w wyroku, wydał stosowne rozstrzygnięcie. W związku z referowanym tu wyrokiem WSA, Wojewoda, po ponownym rozpoznaniu odwołania Skarżącego od decyzji Starosty z [...] maja 2013 r., decyzją z [...] stycznia 2014 r., znak: [...] – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu Wojewoda podkreślił, że w rozpatrywanym przypadku Skarżący, żądając wznowienia postępowania, powołał się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z tym wskazał na pogląd WSA, że decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej winna mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy osoba wnosząca podanie posiada status strony. W niniejszej sprawie dowiedziono zaś, że Skarżący nie posiada takiego statusu i do tej oceny przychylił się WSA, wskazując jednocześnie, że o pozbawieniu możliwości działania można mówić wyłącznie w odniesieniu do stron postępowania, a nie w odniesieniu do każdego, który za tę stronę się uważa. Zatem – w ocenie organu II instancji – biorąc pod uwagę stanowisko wyrażone w wyroku WSA o sygn. IV SA/Po 851/13, należało uchylić decyzję Starosty z [...] maja 2013 r., jako decyzję o niewłaściwej treści, oraz umorzyć postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ stało się ono bezprzedmiotowe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Wojewody złożył D. S., wnosząc o, jak stwierdził, "jej doprecyzowanie w przedmiocie posiadania przeze mnie statusu strony w postępowaniu administracyjnym". Nie podzielił przy tym stanowiska organu o braku interesu prawnego w postępowaniu. Wskazał, że jego "żądanie czynności organu oparte jest w części sformułowanej wcześniej przez Starostę [...] w decyzji o utworzenie tzw. strefy cmentarnej, z której to jednoznacznie wynika, że prawo do zabudowy działki np. domem mieszkalnym z jego infrastrukturą posiada pan [...] a ja na sąsiadującej działce takiego samego prawa jestem pozbawiony." Wytknął, że mimo to Wojewoda w zaskarżonej decyzji stwierdzał, iż Skarżący może bez przeszkód zagospodarować swoją działkę i wybudować na niej budynek. Dlatego Skarżący oczekuje wyjaśnienia, czy wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Wojewody co do prawa do zabudowy działki Skarżącego jest wiążące dla Starosty i czy na podstawie tej decyzji może on skutecznie wnioskować o wydanie warunków zabudowy, pomimo istnienia tzw. strefy cmentarnej. Skarżący podtrzymał też wcześniejsze zarzuty w kwestii realizacji przedmiotowej inwestycji w nadmiernym zbliżeniu do jego działki oraz związanego z tym ryzyka negatywnego oddziaływania inwestycji na nieruchomość Skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że w skardze podnoszone są zarzuty dotyczące w istocie obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarzuty te nie są przedmiotem postępowania prowadzonego przed organami administracji architektoniczno-budowlanej. Podobnie podnoszone kwestie dotyczące sposobu wykonywania robót budowlanych – należą one do właściwości organów nadzoru budowlanego i również nie były przedmiotem postępowania prowadzonego przez Wojewodę. W konkluzji organ stwierdził, że zarzuty zawarte w skardze nie mają wpływu na ocenę trafności podjętego rozstrzygnięcia i nie mogą stanowić podstawy do autoweryfikacji zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że orzekał w niej już sąd administracyjny – opisanym wyżej wyrokiem WSA z 24 października 2013 r. o sygn. IV SA/Po 851/13 – i że wyrok ten stał się prawomocny, gdyż nie został zaskarżony przez żadną ze stron do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z tym w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: w razie zmiany stanu prawnego powodującego, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, bądź w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 8 do art. 153). Żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec czego należy stwierdzić, że zarówno orzekający ponownie po wskazanym wyroku WSA organy administracji, jaki i Sąd w obecnym składzie, pozostają związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w tym wyroku. W związku z tym należy podkreślić, że w ww. wyroku, WSA autorytatywnie przesądził, iż nieruchomość Skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a co za tym idzie – że Skarżącemu nie przysługuje status strony we wznowionym postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Z uwagi na treść cytowanego wyżej art. 153 p.p.s.a. kwestia ta nie może już podlegać ponownemu badaniu przez Sąd w obecnym składzie. W konsekwencji nie mogły też odnieść skutku zarzuty i argumentacja skargi zmierzające do wykazania posiadania przez Skarżącego interesu prawnego w tym postępowaniu. Nadto WSA w przywołanym wyroku wyraził pogląd prawny, że w przypadku stwierdzenia braku interesu prawnego po stronie żądającego wznowienia postępowania [tu: Skarżącego – uw. Sądu] organ nie powinien odmawiać uchylenia decyzji, której dotyczyło to postępowanie [tu: decyzji Starosty nr 473/2012 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji – uw. Sądu], lecz wznowione postępowanie umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Także to stanowisko WSA wiąże Sąd w niniejszym składzie na mocy art. 153 p.p.s.a. W świetle ocen wyrażonych w wyroku o sygn. IV SA/Po 851/11 oraz katalogu dopuszczalnych rozstrzygnięć organu odwoławczego przewidzianych w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. nie ulega wątpliwości, że "stosownym rozstrzygnięciem" – do którego wydania zobowiązany został organ w wytycznych WSA – było rozstrzygnięcie wskazane w art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej w całości z jednoczesnym umorzeniem postępowania pierwszej instancji, również w całości. Wobec powyższego, skoro kontrolowaną tu decyzją z [...] stycznia 2014 r. Wojewoda – wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – uchylił w całości decyzję Starosty z [...] maja 2013 r. i umorzył postępowanie, to należy stwierdzić, że decyzja Wojewody odpowiada prawu. Wprawdzie organ I instancji nie doprecyzował w sentencji swej decyzji, iż umarza postępowanie "pierwszej instancji w całości" – jak tego wymagałby skrupulatnie stosowany art. 138 § 1 pkt 2 in fine p.p.s.a. – ale w świetle całokształtu sformułowania tej sentencji, w tym zwłaszcza wobec uchylenia "w całości" decyzji Starosty, oraz z uwagi na wyraźnie powołanie w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie może być wątpliwości, że właśnie takiej treści rozstrzygnięcie zapadło. Wobec tego należy stwierdzić, że dostrzeżone uchybienie ma co najwyżej charakter oczywistej omyłki, podlegającej w każdej chwili sprostowaniu (art. 113 § 1 k.p.a.), i jako takie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy zauważyć, że zarzucana przez Skarżącego, rzekoma sprzeczność pomiędzy treścią uzasadnienia decyzji Wojewody – w której wskazuje się na brak ograniczeń w zagospodarowaniu działki Skarżącego – a podnoszonymi przez Skarżącego ograniczeniami wynikającymi z faktu objęcia jego działki tzw. strefą cmentarną, jest najpewniej wynikiem nieporozumienia. Dostatecznie uważna lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji pokazuje bowiem, że twierdzenia Wojewody o braku ograniczeń w zagospodarowaniu działki Skarżącego (w tym w zakresie możliwości jej zabudowy) dotyczyły wyłącznie ograniczeń, które wynikałyby z faktu realizacji przedmiotowej inwestycji, natomiast nie przesądzały braku takich ograniczeń w ogóle. W tym zakresie należy podzielić stanowisko Wojewody, że inne ewentualne ograniczenia w zagospodarowaniu działki Skarżącego, wynikające zwłaszcza z regulacji planistycznych (w tym z ustanowienia tzw. strefy cmentarnej) pozostawały poza zakresem kontrolowanego postępowania. Podobnie jak weryfikacja zasadności twierdzeń Skarżącego o realizacji przedmiotowej inwestycji w rzeczywistości niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. Te ostatnie kwestie należą bezspornie do właściwości organów nadzoru budowlanego (właściwego miejscowo powiatowego inspektora nadzoru budowlanego). Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił. MZ