IV SA/Po 160/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania T. W. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r, nr [...] wydaną przez Prezydenta Miasta L. przyznającej zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od dnia1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. w wysokości 271 zł oraz informującej, iż zasiłek okresowy za miesiąc wrzesień 2013r. w wysokości 271 zł został stronie wypłacony dnia[...] września 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia [...] września 2013 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie przyznał podopiecznemu zasiłek okresowy w kwocie 271 zł z powodu bezrobocia od dnia 1 do dnia 30 września 2013 r. Następnie organ wyjaśnił, iż z uwagi na fakt, że organ I instancji nie uwzględnił żądania strony w całości uchylił decyzję z dnia [...]września 2013 r. (decyzja [...]). Dnia [...] listopada 2013 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie kolejną decyzją o nr [...] przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie 271 zł od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 dnia października 2013 r. Jednocześnie organ poinformował, że zasiłek okresowy za miesiąc wrzesień 2013 w kwocie 271 zł (mimo iż decyzja go przyznająca o nr [...] została przez SKO uchylona - przyp. SKO), "otrzymał Pan dnia[...] września 2013 r.". Ponadto organ wskazał, iż w odwołaniu od powyższej decyzji odwołujący podniósł, iż "za miesiąc wrzesień 2013 został mi wypłacony zasiłek okresowy, ale de iure nie został on przyznany. Oczekuję zmiany przedmiotowej decyzji - przyznanie mi zasiłku okresowego za okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 31 października 2013r.". Organ wskazał, że postępowanie w celu przyznania świadczeń z pomocy społecznej dotyczy interesu prawnego strony i to zwykle z jej inicjatywy rozpoczyna ono swój bieg. Jeśli przedmiotem postępowania jest uprawnienie, wszczęcie postępowania następuje na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 102 ustawy o pomocy społecznej). Przenosząc powyższe unormowania na grunt rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że jest bezsprzeczne i podopieczny faktu tego nie kwestionuje, iż: po pierwsze: podopieczny złożył wniosek dnia [...] września 2013 r. (wraz z jego uzupełnieniem - doprecyzowaniem) oczekując przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od dnia 1 września 2013 r. do 31 października 2013 r. Po drugie : podopieczny otrzymał żądane świadczenia, tzn. dnia [...] września 2013 r. został mu przyznany i wypłacony zasiłek okresowy za m-c wrzesień 2013 r., natomiast za miesiąc październik 2013 r. wnioskowany zasiłek okresowy został mu wypłacony dnia [...] listopada 2013 r. Tak więc de facto Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie przyznał i wypłacił odwołującemu żądane przez niego zasiłki okresowe z powodu bezrobocia od dnia 1 września do 31 października 2013 r. Nastąpiło to dwoma decyzjami, a nie jedną nie zmienia to jednak faktu, że żądanie strony zostało zrealizowane przez ośrodek pomocy społecznej w całości. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł T. W. wskazując, że zasiłek okresowy za miesiąc wrzesień 2013 (obligatoryjny w sytuacji spełniania warunków ustawy o pomocy społecznej) nie został mu przyznany (brak w porządku prawnym decyzji przyznającej ten zasiłek). W uzasadnieniu wskazał, że dnia [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. poprzez swoją decyzje nr [...] uchyliło w całości decyzję nr [...]z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od 1 września 2013 do 30 września 2013 oraz przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podniósł, iż organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę wydał decyzję z dnia [...] listopada 2013 (przyznającą zasiłek okresowy za okres od dnia 1 października 2013 do dnia 31 października 2013. W tej decyzji organ pierwszej instancji powołał się na decyzję nr [...]z dnia [...] września 2013, która została wcześniej uchylona. Należy zatem stwierdzić, iż na dzień [...] listopada 2013 (dzień wydania decyzji przez organ I instancji) i na dzień dzisiejszy zasiłek okresowy za miesiąc wrzesień 2013 nie został przyznany (jest wypłacony na podstawie decyzji, która została wcześniej uchylona i przez to nie ma jej w porządku prawnym). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta przyznającego zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 października 2013 r. do 31 października 2013 r. Podstawę przyznania zasiłku okresowego stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą"). W myśl art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1-4). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego. W świetle art. 38 ust. 1 zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Z powołanego przepisu wynika, że zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym, na co wskazuje zawarte w tym przepisie sformułowanie "zasiłek okresowy przysługuje". Oznacza to, że spełnienie przesłanek ustawowych daję podstawę do przyznania uprawnienia, a nie pozostawia tego prawa ocenie opartej na uznaniu wyprowadzonym z zasad ogólnych przyjętych w ustawie o pomocy społecznej. Ustawodawca nadał zatem wspomnianemu świadczeniu status publicznego prawa podmiotowego, zaś zakres uznania ograniczył, jak wynika z art. 38 ust. 2-4 i 5 ustawy, do ustalenia wysokości tego świadczenia oraz okresu, na jaki się je przyznaje (por. S. Nitecki, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Gaskor, Wrocław 2013, s. 305). W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania tego świadczenia, albowiem jest osobą bezrobotną, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jednakże w przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest brak w obrocie prawnym decyzji przyznającej skarżącemu zasiłku okresowego za okres od 1 września do 30 września 2013 r., pomimo jego wypłaty. Zasiłek okresowy za wrzesień 2013 r. jak wskazał organ I w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. został wypłacony na podstawie decyzji z dnia [...]września 2013 r., [...] r. Jednakże należy mieć na uwadze, co wynika zarówno ze skargi jak i decyzji organu II instancji, iż decyzja z dnia [...] września 2013 r. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r., nr [...]. Zatem wbrew twierdzeniom organu w obrocie prawnym brak jest decyzji przyznającej skarżącemu zasiłku okresowego za wrzesień 2013 r., co prowadzić może do uznania, że skarżący pobrał je nienależnie. Powyższe jest nie do pogodzenia zarówno z ustawą o pomocy społecznej jak i ustawą z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.- dalej jako "Kpa"). Podkreślić należy, że nie jest dopuszczalne aby wnioskodawca, który złożył wniosek i spełnia przesłanki do przyznania zasiłku de facto nie miał go przyznanego. Natomiast sam fakt wypłaty świadczenia nie może stanowić przesłanki negatywnej do rozpoznania wniosku skarżącego. Podkreślić należy, że czym innym jest przyznanie zasiłku okresowego, a czym innym jego wypłata. Wydanie ponownej decyzji przyznającej zasiłek okresowy nie będzie oznaczać, iż organ będzie zobowiązany do ponownej jego wypłaty, a jedynie, że skarżący będzie się legitymował decyzją przyznającą mu świadczenie, które zostało mu już wypłacone. Zgodzić należy się z organem, iż brak jest przeszkód aby świadczenia za poszczególne miesiące przyznać osobnymi decyzjami, to jednakże podkreślić należy, że wszystkie te decyzji powinny być w obrocie prawnym. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w sentencji. Art. 152 Ppsa nie zastosowano z uwagi na charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie obowiązkiem organu będzie wydanie na podstawie art. 138 § 2 Kpa stosownego orzeczenia uwzględniającego okoliczność, iż w obrocie prawnym musi istnieć decyzja potwierdzająca uprawnienia skarżącego do wypłaconego mu zasiłku okresowego.