IV SA/Po 161/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpoznaniu odwołania M.P. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na A., D. i M. P. oraz dodatków, utrzymało decyzję w mocy. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Marek P. zwrócił się z prośbą o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na A., D. i M. P. oraz dodatków (z tytułu wychowania dzieci w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego). Dnia [...] października 2007 r. Prezydent Miasta Poznania odmówił skarżącemu przyznania świadczenia na podstawie art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 7 ust. 2, art. 8 pkt 4a, 5, 6, art. 12a, art. 13, art. 14, art. 20, art. 24 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 1, 3 i 6, art. 32 ust. 2, art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: K.p.a.). Organ wskazał, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Andrzej P. ukończył 22 rok życia i legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, które nie uprawnia do świadczeń rodzinnych w takim przypadku. Odnosząc się do wniosku w części dotyczącej D. i M. P. Prezydent Miasta P. wyjaśnił, iż w myśl art. 7 ust. 2 ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu Wydział VII z dnia [...] lutego 1999 r. sygn. akt [...] skarżący wraz z małżonką Hanną P. zostali ustanowieni rodziną zastępczą dla D. i M. P. Zdaniem organu, w takim stanie rzeczy nie było podstaw do przyznania świadczenia. W odwołaniu od decyzji Marek P. zarzucił przyjęcie błędnej kwalifikacji rodziny zastępczej. Wyjaśnił, iż pomiędzy nim, jego małżonką H. P. a D. i M. P. zachodzą więzy pokrewieństwa, stąd powinni być traktowani inaczej jak rodziny zastępcze niespokrewnione i placówki wychowawcze. Wskazał także, że od orzeczenia o niepełnosprawności A. P. zostało złożone odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 6 ust. 1 pkt 3, art. 7 ust. 2, art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z orzeczeniem z dnia [...] lipca 2007 r. Andrzej P. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim. Był on jednocześnie uczeniem Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w P. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego lekki stopień niepełnosprawności dziecka, jeżeli ma ono powyżej 21 roku życia, nie daje podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten uzależnia przyznanie uprawnienia od umiarkowanego stopnia niepełnosprawności dziecka. Organ wskazał także, że zgodnie z art. 7 ust. 2 zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Zaznaczył przy tym, że D. i M. P. zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 1999 r. sygn. akt [...]. Na tej podstawie organ stwierdził, że również i w odniesieniu do tych dzieci nie można było przyznać zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że brak prawa do zasiłku rodzinnego wyłącza uprawnienie do dodatków do zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji zwiększonego zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. W skardze Marek P. podniósł, że organy niewłaściwie kwalifikują rodzinę tworzoną przez niego, małżonkę oraz M. i D. P. jako rodzinę zastępczą i odmawiają świadczenia na tej podstawie. Zdaniem skarżącego należy rozróżnić placówki wychowawcze od rodzin, które łączą więzy pokrewieństwa. Ponownie zaznaczył, że od orzeczenia o niepełnosprawności A. P. złożył odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżący nie mógł się ubiegać o zasiłek rodzinny na A. P., bowiem jest on niepełnosprawny w stopniu lekkim i ukończył 22 rok życia. W odniesieniu do takich osób zasiłek może być przyznany, jeżeli legitymują się niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym (art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy). Zasiłek nie przysługiwał również w stosunku do M. i D. P., gdyż dzieci te umieszczone zostały w rodzinie zastępczej. W myśl art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Mając na względzie powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie można było przyznać skarżącemu również zwiększonego dodatku do zasiłku rodzinnego, gdyż świadczenie to jest uwarunkowane posiadaniem prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255, ze zm.) zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku, co do zasady, przysługują: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. W art. 6 ust. 1 ustawy sformułowano dalsze warunki uzyskania świadczenia, odnoszące się do rodziców i opiekunów (art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy). Mogą oni wystąpić o zasiłek rodzinny na podopiecznego w wieku do 18 roku życia lub 21 roku życia, jeżeli pobiera nauki w szkole. Zasiłek rodzinny na dziecko niepełnosprawne można uzyskać do ukończenia przez nie 24 roku życia, pod warunkiem, że kontynuuje ono naukę i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. W art. 7 ustawy zawarto natomiast katalog przesłanek negatywnych przyznania świadczenia. Zasiłek rodzinny nie przysługuje, między innymi, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Mając na względzie treść wskazanych wyżej przepisów nie było podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na A., M. i D. P. Z akt sprawy wynika, że syn skarżącego A. P., choć kontynuuje naukę i nie ukończył 24 roku życia, to jednak legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. W takim przypadku świadczenie może być przyznane jedynie na dzieci legitymujące się orzeczeniem o umiarkowanym (lub znacznym) stopniu niepełnosprawności. Co prawda, skarżący zaznaczył, iż w sprawie stopnia niepełnosprawności syna A. złożył odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, niemniej jednak do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie przedstawił orzeczenia, z którego wynikałoby że legitymuje się on umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności. Również Sąd nie mógł z tej przyczyny uwzględnić skargi. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Sąd uchyla decyzję, jeżeli orzeczenie, w oparciu o które wydano zaskarżoną decyzję zostało uchylone lub zmienione. Natomiast sam fakt toczącego się przed innym organem lub sądem postępowania w odniesieniu do orzeczenia o niepełnosprawności nie daje podstawy do uchylenia decyzji w przedmiocie zasiłku rodzinnego. M. i D. P. zasiłek rodzinny nie mógł być przyznany, ponieważ dzieci te zostały umieszczone w rodzinie zastępczej zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 1999 r. sygn. akt [...] (art. 7 ust. 2 ustawy). W świetle unormowań ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób nie budzący wątpliwości wykluczono możliwość przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej (bez względu na rodzaj rodziny zastępczej - por. wyrok z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1261/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jedynie na marginesie sprawy Sąd wskazuje, iż w przypadku tego przepisu nie znajduje zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. P 41/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 138, poz. 875). Dotyczył on bowiem niezgodności z Konstytucją jedynie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy - w zakresie uprawnienia rodzin zastępczych spokrewnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Należy też wskazać, że zasiłek rodzinny jest innego rodzaju świadczeniem, stąd Sąd - uwzględniając stanowisko Trybunału - nie miał wątpliwości co do konstytucyjności art. 7 ust. 2 ustawy, na którym oparto decyzję w tej sprawie. Mając na względzie, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus