IV SA/Po 168/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus NSA Paweł Miładowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 03 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Borku Wlkp. z dnia 01.12.2008 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego P. W. kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus Wojewoda Wielkopolski nr [...] z 9 stycznia 2008r. uchylił decyzję Burmistrza Borku Wlkp. nr [...] z dnia 16 listopada 2007r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując organowi I instancji na konieczność ustalenia przyczyny opuszczenia lokalu przez Marzenę W. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Borku Wlkp. decyzją nr [...] z 3 marca 2008r. w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm., dalej: u.e.l.) wymeldował Marzenę W. z miejsca pobytu stałego w Borku Wlkp. przy ul. [...]. Organ I instancji uznał, że wezwanie skierowane do Marzeny W. na adres wskazany przez Przemysława W. zostało doręczone skutecznie, mimo zwrotu przesyłki z adnotacją o zmianie adresu. Wobec powyższego organ opierając się na dowodach przeprowadzonych już uprzednio, orzekł o wymeldowaniu. Decyzją nr [...] z 13 czerwca 2008r. Wojewoda Wielkopolski uchylił decyzję z dnia 3 marca 2008r., wskazując że decyzja pierwszoinstancyjna została wysłana na adres inny, niż ten wskazany przez Marzenę W. Organ odwoławczy uznał za konieczne wykonanie dodatkowych czynności postępowania dowodowego, takich jak przesłuchanie świadków i przeprowadzenie wizji lokalnej celem ustalenia czy w przedmiotowym lokalu znajduje się nadal centrum życiowe Marzeny W. Burmistrz Borku Wlkp. decyzją nr [...] z 1 grudnia 2008r. po ponownym rozpatrzeniu wniosku Przemysława W. odmówił wymeldowania Marzeny W. z miejsca stałego pobytu w Borku Wlkp. przy ul. [...]. Organ ustalił, że byli małżonkowie – Przemysław W. i Marzena W. są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Pod wskazanym adresem w Piaskach przy ul. [...], Marzena W. nie przebywa, wskazała go jedynie jako adres dla doręczeń. Opierając się na zeznaniach świadków uznano, że Marzena W. wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu i nie ma tam swojego centrum życiowego – nie spożywa posiłków, nie nocuje i nie przechowuje w nim rzeczy osobistych. Organ uznał, że Marzena W. przebywa poza miejscem stałego pobytu nie z własnej woli i że chciałaby tam powrócić. Powodem opuszczenia przedmiotowego lokalu było zachowanie byłego małżonka – stosowanie przemocy fizycznej i psychicznej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego wynikające z nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Zdaniem Przemysława W. zeznania świadków są nieprawdzie, nigdy nie nadużywał on bowiem alkoholu i nie stosował przemocy. Organ odwoławczy decyzją nr [...] z 15 stycznia 2009r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. Wojewoda Wielkopolski podzielił stanowisko organu I instancji, uznając że Marzena W. nie opuściła przedmiotowego lokalu dobrowolnie, ale na skutek konfliktu z byłym mężem. Zdaniem organu fakt złożenia przez nią zawiadomienia o popełnieniu przez skarżącego przestępstwa znęcania psychicznego i fizycznego, świadczy o skorzystania z przewidzianych prawem środków w celu umożliwienia korzystania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wobec powyższego uznano, że brak przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu wyklucza możliwość wydania decyzji o wymeldowaniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Przemysław W., zarzucając orzeczeniu drugoinstancyjnemu naruszenie art.7, 9 i 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) a ponadto art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący podniósł, że art. 15 ust. 2 u.e.l. nie odnosi się do przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu. Postępowanie dowodowe było zdaniem skarżącego nakierowane na ustalenie jego cech osobowych, które nie powinny mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Istotne jest natomiast, że Marzena W. 9 maja 2006r. opuściła przedmiotowe mieszkanie, do czego nie została przymuszona siłą. Ponadto decyzje wydane zarówno w I jak i II instancji oparto na zeznaniach świadków spokrewnionych z Marzeną W. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009r. stawił się skarżący i oświadczył, że była żona opuszczając mieszkanie zabrała z niego swoje rzeczy osobiste, pralkę, telewizor i meble. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art.1 §2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Materialnoprawną podstawę orzekania o wymeldowaniu stanowił w niniejszej sprawie art. 15 ust. 2 u.e.l. Treść tego przepisu rozpatrywana w kontekście stanowiska wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002r. w sprawie sygn. akt K 20/01 (publ.: OTK-A 2002/3/34) wskazuje, że wystarczającą podstawą do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, powstałej na skutek dobrowolnego wyprowadzenia się z danego lokalu. Należy przy tym podkreślić, że sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Organy ewidencyjne nie są wobec tego uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania w określonym miejscu. Wbrew twierdzeniom skargi, art. 15 ust. 2 u.e.l. należy interpretować nie tylko jako warunek fizycznego opuszczenia lokalu, ale należy ustalić również zamiar jego opuszczenia z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. Dlatego też ustalenie czy Marzena W. opuściła lokal dobrowolnie, czy też nie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zamiar ten winien być oceniany na podstawie przesłanek obiektywnych. Między stronami bezsporne jest, że była małżonka skarżącego od 10 maja 2006r. nie przebywa już w przedmiotowym lokalu, zatem element faktycznego opuszczenia lokalu nie budzi wątpliwości. Natomiast zebrany przez organy materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że M. W. opuściła przedmiotowy lokal niedobrowolnie. Zgromadzone w aktach dokumenty w postaci samych wyroków rozwodowych – z których pierwszoinstancyjny z 2 kwietnia 2007r. (sygn. akt [...]) rozwiązywał małżeństwo z winy Marzeny W., a drugi z 5 lipca 2007r. (sygn. akt [...]) zmienił to orzeczenie poprzez wskazanie, że małżeństwo ustało z winy obu stron – nie dają podstawy do przyjęcia, że opuszczenie lokalu nastąpiło wbrew woli. Podobnie postanowienie umarzające dochodzenie w sprawie [...] tj. o czyn z art. 2078 § 1 k.k. wobec braku danych uzasadniających jego popełnienie, nie wystarcza do uznania , że Marzena W. zmieniła miejsce pobytu niedobrowolnie. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że dla oceny czy opuszczenie lokalu nastąpiło dobrowolnie ważkie jest ustalenie czy i jakie kroki podejmowano w celu ponownego zamieszkania. Z akt administracyjnych nie wynika, aby Marzena W. podejmowała jakiekolwiek działania w celu przywrócenia swojego centrum życiowego w mieszkaniu w Borku Wlkp. przy ul. [...]. Nie wniosła powództwa o przywrócenie utraconego posiadania, a za podjęcie próby odzyskania posiadania nie można uznawać złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Nadmienić należy, że dochodzenie prowadzone w sprawie o przestępstwo z art. 207§ 1 k.k. zgodnie z postanowieniem z 25 sierpnia 2006r. toczyło się w odniesieniu do okresu od 1999r. do maja 2006r., a więc dotyczyło zdarzeń sprzed opuszczenia lokalu. Ponadto postanowienie to nie może być w żadnym wypadku podstawą ustalenia, że skarżący dopuścił się jakichkolwiek przestępstw, jeżeli nie zostało to stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Rację ma skarżący wskazując, że organy dały wiarę i oparły swoje ustalenia faktyczne na zeznaniach świadków spokrewnionych z Marzeną W. – jej siostry Ireny H. i matki Marii D., pomijając ocenę zeznań Tomasza G. i wyjaśnienia skarżącego. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Podsumowując, Sąd uznał, że ustalenia poczynione przez organy co do braku dobrowolności opuszczenia lokalu noszą cechy dowolności naruszając przy tym art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organy administracji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto organy winny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nie mniej istotna od wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, jest jego wszechstronna ocena, co w niniejszej sprawie zostało przez organy zmarginalizowanie. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzje ją poprzedzająca, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 135 p.p.s.a. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus