IV SA/Po 170/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka /-/ M. Dybowski UZSADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] Kierownik Filii J. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., odmówił K. K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup kalendarza na rok 2008 w kwocie 9,99 zł oraz długopisów żelowych w kwocie 10,00 zł. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 8 i 8a art. 14, 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ wskazał, iż dnia 10.12.2007 r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania K. K., celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. W związku z tym, iż Wnioskodawcy nie zastano, pracownik 12.12.2007 r. udał się ponownie do Jego miejsca zamieszkania i ustalił następujące fakty. Pan K. nadal nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych. Zamieszkuje w domku letniskowym, który jest ocieplony i otynkowany z zewnątrz. Wnioskodawca mimo, braku środków finansowych zaadoptował budynek do celów mieszkalnych. Wnioskodawca otrzymuje z Filii regularną pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 400 zł miesięcznie. Nadto odrębnymi decyzjami z dnia 18.12.2007 r. K. K. otrzymał pomoc celową z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu artykułów malarskich, preparatu na owady, butli gazowej, bielizny osobistej, impregnatu, środków czystości, pantofli domowych, obuwia zimowego, płyt na zabudowę wiaty, śrub oraz opłacenie energii i wody. Ośrodek stanął na stanowisku, że udzielone Panu K. wsparcie finansowe w formie w/w świadczeń pomocy społecznej jest odpowiednie do Jego sytuacji, a także zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej. Od powyższej decyzji odwołał się Zainteresowany, nie podnosząc żadnych argumentów. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspomagać działania swych podopiecznych w przezwyciężaniu trudności finansowych, a organy pomocy społecznej nie mają obowiązku przejęcia na siebie pełnego utrzymania osób korzystających z pomocy. Organ zauważył, iż w przypadku K. K. pomoc ta jest systematyczna i przyznawana oddzielnymi decyzjami. Zakup kalendarza oraz długopisów żelowych nie jest niezbędną potrzebą życiową, a tak niewielką kwotę- 19,99 zł można zapłacić z zasiłku okresowego. Skargę na powyższą decyzję, błędnie nazwaną odwołaniem, K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, załączając m.in. artykuły prasowe, pismo z Sądu Okręgowego w P. oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej P.- Stare Miasto. Skarga nie zawiera uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest wziąć z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ustaleń i argumentów zawartych w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, dlatego w pełni je podzielił. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Podstawę materialno-prawną obu wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. dalej ups). Ocena zasadności rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem osądu wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ups, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w przepisie art. 2 ust. 1 ups Zgodnie z tym przepisem, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z cytowanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Stosownie do art. 11 ust. 2 ups, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia W niniejszej sprawie przedmiotem jest świadczenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ups, zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wykładnia przepisów regulujących przesłanki udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dokonywana musi być z uwzględnieniem treści art.2 ust. 1 oraz 3 ust. 4 u .p.s. Analiza tych przepisów prowadzi do konkluzji, iż organy realizujące zadania w zakresie pomocy społecznej, korzystające ze środków publicznych o ograniczonym zakresie, obowiązane są do analizy zgłoszonego wniosku pod kątem jego rzeczywistej niezbędności dla zaspokojenia potrzeb bytowych. Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA / Wa 448/04, LEX nr 166677). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k. p. a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ- działając w ramach uznania- winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia ( wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania ( art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. W przedmiotowej sprawie w toku postępowania wyjaśniającego organy ustaliły, że Skarżący, spełniający kryterium dochodowe, mieszka w altanie, ogrzewanej piecykiem na węgiel, tzw. " kozą". Altana jest domkiem ocieplonym, otynkowanym. Piecyk na węgiel jest sprawny. Domek jest zadbany i nie wymaga remontu. Posiada jeden pokój, aneks kuchenny, wc i stryszek, który skarżący zaadoptował dla celów mieszkalnych. Skarżący otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 400 zł oraz pomoc w formie zasiłków celowych na inne niezbędne wydatki. Nadto odrębnymi decyzjami Skarżącemu została przyznana pomoc w formie zasiłków celowych na zakup artykułów malarskich, preparatu na owady, butli gazowej, bielizny osobistej, impregnatu, środków czystości, pantofli domowych, obuwia zimowego, płyt na zabudowę wiaty, śrub oraz opłacenie energii i wody. Wsparcie finansowe udzielane Skarżącemu jest odpowiednie do jego sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe. Jest także zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej w rozumieniu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Sąd za niezbędne uznał wskazanie, że świadczenia udzielane przez organy administracji publicznej mają w pierwszej kolejności na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać oraz wspierać ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zadaniem organów jest więc pomoc w dążeniu samego zainteresowanego do polepszenia swojej sytuacji życiowej. Art. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że "Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka." Pan K. otrzymał i otrzymuje od MOPRu znaczną pomoc finansową, która pozwala mu na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. W ocenie Sądu zakup kalendarza oraz długopisów żelowych nie nadwyrężyłby znacząco budżetu Skarżącego. Nadto powyższe artykuły nie stanowią "niezbędnej potrzeby życiowej". W rozpatrywanej sprawie przyczyną odmowy przyznania zasiłku na wskazane we wnioskach cele była ocena sytuacji życiowej wnioskującego, ograniczone możliwości płatnicze Filii MOPR oraz systematyczne korzystanie przez skarżącego z pomocy społecznej. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji I instancji organ w sposób dostateczny wykazał, iż okoliczności te podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja odmowy przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 §3 KPA, zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust 1 ustawy o pomocy społecznej), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 KPA, załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka /-/ M. Dybowski AT