IV SA/Po 171/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. i R. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 171/17 w sprawie ze skargi J. T. i R. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 171/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. T. i R. S. (dalej jako Skarżący) na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, opisaną w rubrum postanowienia. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony zawodowemu pełnomocnikowi Skarżących. Postanowieniem z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 171/17 Sąd odrzucił skargę kasacyjną Skarżących, z powodu wniesienia skargi kasacyjnej po terminie. Sąd wskazał, że zawodowy pełnomocnik w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej oddał pismo w placówce pocztowej, ale skierował przesyłkę bezpośrednio na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takim przypadku za dzień wniesienia skargi kasacyjnej uznaje się dzień jej przekazania właściwemu sądowi wojewódzkiemu, co w sprawie nastąpiło już po upływie 30-dniowego terminu. Sąd zaznaczył, że już w dacie doręczenia przesyłki do NSA upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi w dniu 18 września 2017 r. (k. 109). W dniu 25 października 2017 r. Skarżący oddali w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 111-112). Napisali, że przesyłka została skierowana bezpośrednio do NSA na skutek błędu sekretariatu kancelarii pełnomocnika. Błędne zaadresowanie skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy Skarżących. Nadto wskazali, że uchybienie terminowi niesie dla Skarżących ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, gdyż zamyka im drogę do dochodzenia swoich praw. Skarżący wskazali, że o błędnym nadaniu skargi wprost do NSA dowiedzieli się w dniu 21 września 2017 r., a więc wniosek został złożony z zachowaniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z tego powodu Sąd postanowieniem z 12 września 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną. Z kolei przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Zgodnie z art. 86 § 2 p.p.s.a przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Natomiast art. 87 p.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wraz z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Ustawodawca nie określił, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co oznacza, że ocena wystąpienia przesłanki braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (zob. M. Jagielska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, s. 481; art. 86 Nb 4). Oznacza to, że okoliczności przemawiające za uznaniem braku winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i niezależny od wnioskodawcy. Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przyjęcie, że okoliczność na którą powołuje się wnioskodawca, miała charakter niezawiniony, przy czym to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania (uprawdopodobnienia), że uchybienie terminu nastąpiło nie z jego winy. Analizując argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd stwierdza, że strona zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, jednak nie uprawdopodobniła braku winy w zaistnieniu uchybienia. Co ważne, kontroli podlega brak winy w rozumieniu innym niż zaprezentowane we wniosku o przywrócenie terminu. Przesądzone zostało już bowiem w orzecznictwie, że skutki zaniedbań pełnomocnika obciążają stronę postępowania (por. np. postanowienia NSA: z 06.02.2008 r., II GZ 15/08; z 29.09.2017 r., II OZ 1127/17 – dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA"). Przy ocenie, czy niezachowanie terminu miało charakter niezawiniony, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem (tudzież działaniem pracownika swojej kancelarii), działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik zawodowy (adwokat, radca prawny), przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez takiego pełnomocnika. W przypadku, gdy strona korzysta z zastępstwa zawodowego pełnomocnika, kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają (a przynajmniej powinni posiadać) stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie WSA z 04.07.2017 r., II SA/Rz 577/17, CBOSA, i wskazane tam orzecznictwo). Powyższe w przełożeniu na stan faktyczny niniejszej sprawy oznacza, że nie można uznać błędnego zaadresowania koperty zawierającej skargę kasacyjną, które bezpośrednio skutkowało uchybieniem terminu do jej wniesienia, za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność Skarżących za nieterminowe wniesienie skargi kasacyjnej. Fakt, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący działali przez zawodowego pełnomocnika, i to przez siebie wybranego, ma jedynie znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy czynnościach procesowych strony, i to w kierunku jego zaostrzenia. W takim przypadku o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić ewentualne nieprawidłowości organizacyjne danej kancelarii adwokackiej lub zaniedbania jej pracowników. Pełnomocnik odpowiada bowiem także za działania lub zaniechania osób, które zatrudnia, i którymi się przy wykonywaniu swych obowiązków posługuje. Wobec tego zaniedbanie personelu kancelarii adwokackiej przy czynnościach koniecznych dla zachowania terminu – które to zaniedbanie, jak twierdzą Skarżący, miało miejsce w niniejszej sprawie – nie uzasadnia przywrócenia terminu. Zaniedbanie osoby, której w ramach organizacji kancelarii powierzono obowiązki wysyłki korespondencji, nie może stanowić okoliczności potwierdzającej brak winy Skarżących, w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., w dochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy raz jeszcze podkreślić, że okoliczność błędnego zaadresowania koperty przez pracownika kancelarii zawodowego pełnomocnika Skarżących nie może stanowić okoliczności wyłączającej winę samych Skarżących w niedochowaniu terminu. Skoro działania i zaniechania wybranego przez nich pełnomocnika obciążają ostatecznie Skarżących, to w okolicznościach rozpatrywanej sprawy oznacza to, że Skarżący ponoszą także winę za nieterminowe złożenie skargi kasacyjnej.