IV SA/Po 174/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy o refundację ze środków Funduszu Pacy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy J.W. wniósł skargę na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu niewywiązania się z warunków umowy o refundację ze środków Funduszu Pacy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł. uiścił wymagany wpis i złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma synami a źródłem ich utrzymania jest dochód żony wnioskodawcy z umowy o pracę w wysokości [...] zł. (skarżący jest osobą bezrobotną). Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że jedynym majątkiem wnioskodawcy jest dom o pow. [...] m2 spłacany kredytem hipotecznym. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 21 kwietnia 2015r. wezwano go do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe za okres ostatnich 6 miesięcy, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenie kopi zeznania podatkowego za 2014r. (własnego i żony), przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, przedłożenia kopii umowy o kredyt hipoteczny wraz z harmonogramem spłat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył zestawienie opłat stałych związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wyciąg z konta bankowego żony za okres 02.10.2014 – 01.04.2015, kopie faktur za wodę, gaz i prąd, kopie zeznań podatkowych za 2014r. (własnego i żony) oraz zestawienia rat kredytów bankowych. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z postępowaniem sądowym. W tym miejscu należy również wskazać, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Trzeba zaznaczyć, że postępowanie w sprawie prawa pomocy opiera się na zasadzie skargowości. W konsekwencji, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia on przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie, wnioskodawca zareagował na wezwanie referendarza sądowego, jednak przedstawione dokumenty i oświadczenia nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W treści wniosku o przyznanie prawa pomocy i w jego uzupełnieniu skarżący ograniczył się bowiem jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających dochodów na jednoczesne ponoszenie kosztów utrzymania siebie i swojej rodziny oraz kosztów sądowych. Złożone przez skarżącego oświadczenie nie zawiera jednak dostatecznych danych koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz jest ze sobą sprzeczne. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika bowiem, że jedynym źródłem utrzymania jego i trzech pozostałych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym jest dochód żony w kwocie [...] zł. brutto, która odpowiada kwocie [...] zł. netto (vide przedstawione wyciągi z kont bankowych). Z powyższej kwoty żona skarżącego opłaca stałe wydatki miesięczne (gaz, woda, telefon, kredyt hipoteczny) w kwocie wynoszącej w styczniu [...] zł., w lutym [...] zł. a w marcu [...] zł. Z przedstawionych wyciągów bankowych wynika jednak, iż z dochodów tych nie są pokrywane żadne wydatki związane z życiem codziennym (zakup żywności, ubrań itd.). Konto posiadane przez żonę skarżącego stanowi więc niejako konto techniczne do dokonywania wyłącznie rozliczeń bankowych. Oznacza to, iż skarżący wraz z osobami prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe muszą posiadać inne źródło dochodu pozwalające na opłacenie pozostałych kosztów utrzymania, którego jednak wnioskodawca nie ujawnił. Ponadto wskazać należy, iż stała częstotliwość wpływów na konto, przy stałym, przewidywalnym obciążeniu pozwala w sposób ciągły utrzymywać kwotę kilku tysięcy złotych, która winna wystarczyć na opłacenie kosztów wyznaczenia pełnomocnika z wyboru jak i kosztów sądowych. W tym miejscu wskazać należy, iż jak wynika z akt sprawy skarżący uiścił już wpis sądowy. Na obecnym etapie sprawy nie będzie więc zobligowany do ponoszenia innych kosztów sądowych W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.