IV SA/Po 1784/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi G. R. na czynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie wezwania do stawiennictwa postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić G. R. uiszczoną opłatę kancelaryjną w kwocie [...]zł. Pismem z [...] października 2020 r. G. R. złożyła do tutejszego Sądu skargę na czynność Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (dalej: MOPS) z [...] września 2020 r. polegającą na wezwaniu jej na spotkanie z pracownikiem socjalnym w siedzibie Ośrodka celem wyjaśnienia anonimowego zgłoszenia. Zarzuciła podjęcie zaskarżonej czynności bez podstawy prawnej, bez posiadania przez organ jakiejkolwiek dokumentacji oraz bez zaistnienia stosownych okoliczności, co - zdaniem skarżącej - stanowi naruszenie jej podstawowych praw gwarantowanych w Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor MOPS wyjaśnił, że [...] września 2020 r. wpłynęło do MOPS anonimowe zgłoszenie dotyczące trudnej sytuacji G. R., z prośbą o udzielenie jej pomocy. Pracownik socjalny [...] września 2020 r. udał się pod adres zamieszkania skarżącej, lecz nikogo nie zastał. W związku z tym tego samego dnia wysłano do G. R. pismo z prośbą o kontakt w celu wyjaśnienia zgłoszenia. Następnie [...] września 2020 r. pracownik socjalny ponownie udał się pod adres skarżącej. Tym razem również nikogo nie zastał. W związku z brakiem możliwości wejścia w środowisko i obaw o bezpieczeństwo G. R. MOPS wysłał do Komendy Policji w L. pismo z prośbą o wizytę funkcjonariusza Policji w godzinach wieczornych lub w weekend i podjęcie działań zgodnie z kompetencjami. Dnia [...] października 2020 r. skarżąca skontaktowała się z pracownikiem socjalnym telefonicznie. W rozmowie zaprzeczyła wszelkim zarzutom zamieszczonym w anonimowym liście oraz oświadczyła, że skontaktuje się z pracownikiem socjalnym i poda termin, w którym będzie dostępna pod wskazanym adresem. Kolejno [...] października 2020 r. do MOPS wpłynęło pismo G. R. z obszernymi wyjaśnieniami i wskazaniem, że dalsze kontakty mają odbywać się za pośrednictwem radcy prawnego K. S.. Dyrektor zaznaczył, że w związku z tym MOPS zakończył swoje działania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej:P.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Zawarte w art. 3 § 2 P.p.s.a. wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności w nim niewymienionych oznacza, że sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega odrzuceniu. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest każdorazowe uprzednie zbadanie wnoszonej skargi pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że sprawa, której dotyczy żądanie skarżącej nie należy do kategorii spraw, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zarzuty prezentowane przez skarżącą w treści skargi skargę skupiają się na bezpodstawności i niezasadności podjętych przez pracownika socjalnego MOPS wobec skarżącej działań wykonywanych w ramach czynności służbowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z [...] maja 2020 r., sygn.. ak II SA/Gl [...], dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tego typu zarzuty i zastrzeżenia wobec pracownika socjalnego organu mogą być zgłaszane do organu w trybie określonym w art. 227 i nast. ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2020 poz. 256, dalej: K.p.a.), tj. jako skarga. Zgodnie z art. 227 K.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników. Skarga w tym trybie podlega rozpoznaniu bądź przez organ nadrzędny (o ile dotyczy działalności danego organu) bądź przez organ, jeśli dotyczy działalności pracowników organu. Niemniej jednak wskazać należy, że rozpoznawanie tego typu skarg nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Nie istnieje w tym wypadku żadne władcze rozstrzygnięcie organu, które można byłoby przyporządkować do jednej z kategorii spraw administracyjnych, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., skargę należało odrzucić, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji postanowienia. Na marginesie Sąd pragnie wskazać, mając na uwadze, że kwestionowana czynność pracownika socjalnego polegała na wezwaniu (bez żadnego rygoru) skarżącej na spotkanie z powodu otrzymanego niepokojącego sygnału sąsiedzkiego wskazującego na potrzebę pomocy skarżącej, że zgodnie z art. 119 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.) do zadań pracownika socjalnego należy m.in. dokonywanie analizy i oceny zjawisk, które powodują zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej oraz kwalifikowanie do uzyskania tych świadczeń, a także pomoc w uzyskaniu dla osób będących w trudnej sytuacji życiowej poradnictwa dotyczącego możliwości rozwiązywania problemów i udzielania pomocy przez właściwe instytucje państwowe, samorządowe i organizacje pozarządowe oraz wspieranie w uzyskiwaniu pomocy. Niezignorowanie przez pracownika socjalnego MOPS w L. anonimowego pisma, w którym wyrażono troskę o stan zdrowia i życia G. R., należy oceniać pozytywnie, nie zaś jako przejaw nękania, czy ingerencji w prawa obywatelskie. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 225 P.p.s.a. orzekł o zwrocie skarżącej opłaty kancelaryjnej w wys. [...] zł, którą uiściła żądając przesłania jej akt administracyjnych sprawy (pkt II. sentencji postanowienia). Sąd miał na uwadze, że stosownie do art. 12a § 4 P.p.s.a. stronie można doręczyć tylko akta sądowoadministracyjne, a nie akta administracyjne, których to sąd nie jest dysponentem.