IV SA/Po 18/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr) WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/DRzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus /-/B.Popowska KB/ Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy G. w dniu [...] czerwca 2004r. wydał decyzję Nr [...], w której działając na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 24, art. 47 ustawy z dnia [...] listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) odmówił A. K. przyznania zasiłku rodzinnego. Powodem tego rozstrzygnięcia był fakt, że zdaniem organu administracyjnego dochód wnioskodawczyni przekraczał kwotę 504 zł na osobę, która zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi kryterium dochodowe dla osób ubiegających się o przyznanie zasiłku rodzinnego. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie A. K. wniosła odwołanie i podniosła dwie okoliczności. Mianowicie, że obecnie jedynym jej dochodem jest wynagrodzenie za pracę oraz, że wynagrodzenie to - po uwzględnieniu faktu samotnego wychowywania trójki dzieci przy braku wsparcia ze strony ojca dzieci -powoduje, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu tego odwołania w dniu [...] lipca 2004r. wydało decyzję Nr [...], w której utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji przy właściwym zastosowaniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w wyniku przeprowadzonego postępowania prawidło ustalił, że A. K. w 2002r. osiągnęła dochód 26.171,99 zł. Powoduje to, iż dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni przekracza kwotę 504 zł. stanowiącą kryterium dochodowe dla osób ubiegających się o przyznanie zasiłku rodzinnego. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za dochód uważa się przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezależnie od kosztów uzyskania przychodów oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. A. K., nie godząc się z powyższą decyzją, działając zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uznając, że sprawa należy do właściwości sądów powszechnych, postanowieniem z dnia 22 lutego 2005r. skargę odrzucił. Pismem z dnia 14 września 2005r. A. K. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2005r., sygn.I OSK 178/05. Skarga ta została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2005r. Skarżąca pismem z dnia 7 grudnia 2005r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...]z dnia [...] lipca 2004r. Powyższy wniosek rozpatrzony został pozytywnie i postanowieniem z dnia 23 grudnia 2005r. przywrócono A. K. termin do wniesienia skargi. W związku z powyższym pismem z dnia 2 stycznia 2005r., wniesiona została skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...] z dnia [...] lipca 2004r., utrzymującą w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004r. wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z upoważnienia Wójta Gminy G. w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku rodzinnego. W skardze tej podniesiono, że w decyzjach wydanych przez organ pierwszej jak i drugiej instancji nie uwzględniono dochodu utraconego w 2002r., który wynosi 7.945,10 zł. Zgodnie z wyliczeniami Skarżącej, dochód po odliczeniu dochodu utraconego wynosi 18.226,89 zł, co w przeliczeniu na osobę daje 379,73 zł. miesięcznie. Jako dowód, że dochody są niższe, Skarżąca przesłała zaświadczenia o dochodach wystawione przez Urząd Skarbowy za 2003r. i 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.- dalej ppsa). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaś z art.135ppsa wynika, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów administracyjnych w zasadniczej części oparte zostały na pojęciach dochodu i kryterium dochodowego dla osób ubiegających się o przyznanie zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.- dalej ustawa) za dochód uważa się przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezależnie od kosztów uzyskania przychodów oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast dochodem rodziny obejmującej m.in. małżonków, rodziców i pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia (art. 3 pkt 16 ustawy) jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy). Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. (art. 5 ust. 1). Zwrócić należy jednak uwagę na to, iż ustawodawca w art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidział, że przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek uprawnionej osoby na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Ustawodawca początkowo nie określił co należy rozumieć jako dochód utracony. Zakres tego pojęcia określony został bowiem dopiero przepisem art. 3 pkt 23 wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 września 2005r. na podstawie art. 27 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732). Nie zmienia to jednak faktu, iż na organy prowadzące postępowanie w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nałożony został obowiązek uwzględnienia umniejszania dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się o utracony dochód .Zdaniem Sądu, w przypadku braku definicji legalnej utraconego dochodu, organ winien skorzystać z ustaleń doktryny. Wyjaśnienia w tej kwestii zawarte zostały np. w artykule. R. Góreckiej pt. Pracodawca jako płatnik świadczeń rodzinnych. (Prawo pracy 2005/3/22, tezy lex nr 47325). W w/w publikacji wskazuje się również, że "jako utratę dochodu traktuje się sytuację, gdy dochód członka rodziny, z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o zasiłek rodzinny jest niższy od przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego przez niego w roku kalendarzowym, z którego dochód się ustala". Należy zauważyć, że w myśl art. 47 ust.2 ustawy: "W okresie od dnia 01.05.2004r. do dnia 31.08.2005r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002." Jak wynika z akt sprawy, na dochód brutto A. K. w roku 2002 złożyły się kwoty wynagrodzeń z tytułu pracy ( dwa zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w Kaliszu : z dnia [...].05 i z dnia [...].05 2004r.) oraz kwoty uzyskane ze sprzedaży akcji ( dwie deklaracje PIT – 13 za rok 2002). Obydwie kwoty podlegały opodatkowaniu, a zatem należało je zaliczyć do dochodu w rozumieniu art.3 pkt1 ustawy. Dane zawarte w w/w dokumentach potwierdzają informacje zamieszczone w zeznaniu PIT-36 za rok 2002. Kserokopię w/w deklaracji (k-51) Sąd dopuścił jako dowód uzupełniający w sprawie na podstawie art. 106 §3 ppsa, podobnie jak dwa zaświadczenia o dochodzie A.. K. za rok 2003: ( k-37 akt ) oraz za rok 2004: (k-38). Jak wynika z ostatnio wymienionych dowodów, dochody uzyskane przez Skarżącą w latach: 2003 i 2004 były niższe niż dochody osiągnięte w roku bazowym: 2002, a zatem pojawiła się kategoria prawna "dochodu utraconego". Problem polega na tym, że Wójt Gminy G. nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie, mimo, że A. K. we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, w pkt. 4-tym: Inne dane, wpisała: "Dochód utracony z roku 2002 wyniósł 7.945zł 30gr." Organ I instancji w ogóle nie odniósł się do tej uwagi. Organ II instancji nie naprawił tego błędu, mimo, że w odwołaniu Strona podkreśliła, iż obecnie jej "jedynym dochodem jest wynagrodzenie za pracę" i wyraźnie stwierdziła, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Dokładne wyliczenie Skarżąca przedstawiła w skardze (k-36). Wobec powyższego Sąd stwierdza , że oba organy uchybiły wymogom postępowania administracyjnego, określonym w artykułach: 77 §1, 80 oraz 107§3 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t. jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej kpa) a także zasadom ogólnym postępowania administracyjnego unormowanym w art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania do organów państwa) oraz w artykułach 9 i 10 (zasady: udzielania informacji oraz wysłuchania stron). Należy też zauważyć, że organ I instancji wskazał jako podstawę materialnoprawną decyzji art. 5 ustawy, bez zaznaczenia ustępu, zaś organ II instancji powołał się na art.3 ust.2 (powinno być:pkt.2) oraz art.4 ust.2 i art. 5 ust.1 ustawy. Wobec niepełnych ustaleń faktycznych, żaden z organów nie wziął pod uwagę wszystkich przepisów prawa materialnego, których zastosowanie w sytuacji A. K. należało rozważyć. W rezultacie, zdaniem Sądu, doszło do przedwczesnej odmowy przyznania Stronie Skarżącej zasiłku rodzinnego. Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji uwzględni poczynione wskazówki odnośnie do zebrania całego materiału dowodowego i zastosowania właściwych przepisów ustawy z dnia 28. 11. 2003r. o świadczeniach rodzinnych , respektując unormowania kpa, w tym zasady ogólne postępowania oraz wymogi określone w art. 107§3. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art.145 §.1 pkt 1 lit.a) oraz lit. c) ustawy z dnia 30. 08. 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji nie orzeczono z uwagi na fakt, że nie przyznano w niej uprawnień ani nie nałożono obowiązków. -/DRzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus /-/B.Popowska KB/