IV SA/Po 19/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA E. Kręcichwost – Durchowska (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej, uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r . nr [...] w części, w której nie orzeczono o zaliczce alimentacyjnej za okres od [...] r. do [...] r. /-/I. Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/E. Kręcichwost - Durchowska Dnia 26 października 2007 r. (data prezentaty Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w [...]) M. P. złożył wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Wskazał, że uczy się w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. [...] w [...], a w skład rodziny wchodzi matka, T. P. Do wniosku zostały załączone stosowne dokumenty. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 104, art. 130 §4 kpa, art. 7, art. 8 ust. 1-3, art. 9-10, art.10a i art. 14 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. nr 86, poz. 732 ze zm., dalej jako ustawa o zaliczce alimentacyjnej) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 07 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. z 2005 r. nr 105, poz. 882 ze zm.) przyznał wnioskodawcy zaliczkę alimentacyjną na okres od dnia 01 października 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, że zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. W odwołaniu wnioskodawca napisał, że domaga się zmiany decyzji organu I instancji w ten sposób, aby otrzymał zaliczkę alimentacyjną w kwocie 250 zł od miesiąca września oraz, że składał dwa wnioski w tym samym przedmiocie: w lipcu 2007 r. oraz drugi wniosek w dniu 26 października 2007 r., rozpoznany kwestionowaną decyzją. Myślał, że wcześniej złożony wniosek zaginął i dlatego musi ponownie złożyć wniosek. Kiedy składał pierwszy wniosek został poproszony przez urzędniczki MOPS aby w październiku przyniósł zaświadczenie ze szkoły. Kiedy przyniósł zaświadczenie urzędniczki "podsunęły" kolejny wniosek pozbawiając w ten sposób stronę zaliczki alimentacyjnej za miesiąc wrzesień 2007 r. oraz dodatku w wysokości 80 zł na dojazdy do szkoły. Wnioskodawca wskazał, że w roku szkolnym 2006-2007 taki dodatek otrzymywał oraz zaznaczył, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej ponieważ studiuje, a mama choruje i otrzymuje z tego tytułu rentę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych określa ustawa o zaliczce alimentacyjnej. W myśl art. 2 pkt 7 tej ustawy zaliczka alimentacyjna oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji oznacza, że należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych nie wyegzekwowano za okres ostatnich trzech miesięcy. Z akt wynika, że komornik sądowy przedłożył zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji z dnia [...] r. i między innymi ten fakt oraz to, że dochody na osobę w rodzinie nie przekroczyły kwoty 583 zł. miesięcznie były podstawą do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przepis art. 10 ustawy o zaliczce alimentacyjnej wskazuje, że prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Ponieważ na wniosku znajduje się pieczątka komornika sądowego z datą wpływu 26 października 2007 r. od tego miesiąca przyznano świadczenie. Odnośnie dodatku za dojazdy do szkoły strona winna złożyć stosowny wniosek celem rozpatrzenia go, w ramach obowiązujących przepisów, przez organ I instancji. W skardze do Sądu M. P. napisał, że zaliczka alimentacyjna służy zabezpieczeniu podstawowych potrzeb życiowych wierzyciela alimentacyjnego w okresie, kiedy dłużnik alimentacyjny nie spełnia swojego obowiązku, a nie w okresie od opieczętowania pisma wystosowanego w sprawie. Powtórzył, że pierwszy wniosek o świadczenie złożył w lipcu 2007 r. Odnosząc się do argumentu Kolegium, że wniosek o przyznanie dodatku na dojazdy do szkoły powinien złożyć w ramach obowiązujących przepisów tak, aby został rozpatrzony przez organ I instancji skarżący zaznaczył, że taki wniosek złożył w lecie 2007 r. W odpowiedzi na skargę organ administracji powtórzył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wskazał, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił złożenia wniosku wraz z dokumentami w miesiącu lipcu 2007 r. Na wniosku widnieje data wpływu do kancelarii komornika: 26 października 2007 r. oraz do siedziby organu I instancji: dnia [...] r. Wszystkie dokumenty zostały wystawione w październiku poza zaświadczeniem Urzędu Skarbowego, które zostało wystawione w lipcu 2007 r. Dokument ten jednakże nie jest wnioskiem o przyznanie zaliczki alimentacyjnej lecz jednym z niezbędnych załączników. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się częściowo zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Zdaniem Sądu, organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami kpa, w tym art. 7 i 77 § 1 kpa. Artykuł 7 kpa stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Artykuł 77 § 1 kpa nakłada na organy administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Według Sądu, w niniejszym postępowaniu administracyjnym doszło do pogwałcenia ww. zasad postępowania administracyjnego. W przedmiotowym postępowaniu organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w całości i z należytą starannością ogółu materiału dowodowego, co wpłynęło na wydanie arbitralnej, gdyż nie popartej sumiennymi dowodami, decyzji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako: NSA) w Warszawie w orzeczeniu z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768 / 99, LEX nr 54171, jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania orzeczenia o przekonującej treści. W niniejszej sprawie nie są kwestionowane okoliczności odnoszące się do spełnienia ustawowych przesłanek przyznania zaliczki alimentacyjnej skarżącemu, jak również data końcowa okresu, na który świadczenie zostało przyznane. Przedmiotem sporu jest data początkowa przyznania świadczenia oraz jego wysokość. Skarżący w odwołaniu napisał, że wnosi o zmianę decyzji organu I instancji w ten sposób, aby otrzymał zaliczkę alimentacyjną w wysokości 250 zł. oraz zawarł w odwołaniu zarzut, że wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej złożył w lipcu 2007r., a w październiku 2007 r., kiedy przyniósł zaświadczenie ze szkoły "urzędniczki podsunęły mi kolejny wniosek i w ten sposób pozbawiły mnie zaliczki alimentacyjnej za miesiąc wrzesień". Odnośnie rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności, należy wskazać, że dokładne ustalenie daty wpływu wniosku skarżącego o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej do organu I instancji ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego odnośnie daty początkowej przyznania świadczenia. Akta administracyjne analizowanej sprawy, w części dotyczącej organu II instancji składają się wyłącznie z decyzji oraz zwrotnych dowodów doręczeń tejże decyzji stronie i organowi I instancji. Pomimo podniesienia w odwołaniu konkretnych zarzutów (wcześniejszego złożenia wniosku oraz zakwestionowania wysokości przyznanego świadczenia) organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i nie zgromadził żadnego materiału dowodowego, chociaż obowiązkiem organu administracji (również organu odwoławczego), wynikającym z zawartej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Organ II instancji w swoim uzasadnieniu stwierdził jedynie, że strona domaga się przyznania świadczenia od miesiąca września 2007 r., podczas gdy organ I instancji przyznał świadczenie od miesiąca października 2007 r. Sąd wskazuje, iż ponownie rozpoznając sprawę, organ jest obowiązany ustosunkować się do zarzutów podniesionych przez stronę. Należy przy tym mieć na uwadze, że zgodnie z art. 9 kpa to organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zgodnie z wolą ustawodawcy to organy administracji czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższy przepis zakreśla granice działania organu administracji również w zbieraniu materiału dowodowego. Zebrany materiał winien zostać następnie oceniony przy użyciu reguł postępowania wskazanych w powyższych przepisach. Dopiero wówczas może zostać wydana decyzja. Organy administracji prawidłowo ustaliły wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia jakkolwiek swojego stanowiska w żaden sposób nie uzasadniły wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 107 §3 kpa. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.) w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 (tj. 50% kwoty 583 zł), kwotę zaliczki, w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki, zwiększa się do 300,00 zł dla osoby uprawnionej albo 380,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia, albowiem skarżący nie jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności a jego dochód przekracza 50% kwoty o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Sąd uchylił decyzje organów I i II instancji tylko w części, a to w tym celu, aby nie pozbawiać skarżącego już przyznanego świadczenia. Należy zaznaczyć, że rozstrzygnięcie Sądu nie stanowi oceny prawnej co do tego, czy skarżącemu winno być przyznane świadczenie za miesiąc wrzesień 2007 r. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jedynie do zbadania, czy w toku jego wydania nie doszło do naruszeń przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej doszło do istotnych i opisanych wyżej naruszeń przepisów postępowania. Dopiero wskutek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób zgodny z przepisami postępowania, po zebraniu przez organ materiału dowodowego i poddaniu tego materiału ocenie, możliwe będzie wydanie przez organ prawidłowej decyzji. W związku powyższym Sąd uznał, iż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska mb