IV SA/Po 193/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski ( spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2011 r. sprawy ze skargi "A" s. j. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych Pismem sporządzonym [...]2010 r., złożonym w Urzędzie Gminy w O. W. [..]07.2010 r. K. O. właściciel "A." s.j. zwrócił się do Wójta Gminy O. W. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, "w związku z brakiem wpłaty dofinansowania za wyuczenie ucznia A. S. "(k. 1 akt adm.). W załączeniu przesłano m.in. sporządzony [...].2010 r. wniosek o dofinansowanie kosztów szkolenia młodocianego pracownika (k. 7 akt adm.), a także kserokopię dowodu nadania w dniu [...].2010 r. korespondencji adresowanej do Urzędu Miasta i Gminy N.S. (k. 8 akt adm.). W toku zainicjowanego wnioskiem skarżącego postępowania zwrócono się do Burmistrz Gminy i Miasta N.S., który pismem z dnia 25.08.2010 r. poinformował, że w styczniu 2010 r. do Urzędu Gminy i Miasta N.S. nie wpłynął żaden wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika firmy "A." sp. j.. Jednocześnie wyjaśniono, że przesyłka o wskazanym przez skarżącego numerze, adresowana do Urzędu Gminy i Miasta N.S. wpłynęła do tego Urzędu w dniu [...].2010 r. i zawierała wyłącznie deklarację na podatek od nieruchomości za 2010 r. W świetle powyższego decyzją z dnia [..].2010 r. nr [...] (k.10 akt adm.) Wójt Gminy O. W. odmówił przyznania "A." sp. j. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników, wskazując na uchybienie terminu w złożeniu wniosku o przyznanie takiego dofinansowania. Podkreślono, że A. S. - młodociany pracownik, którego kosztów szkolenia domaga się skarżący - ukończył naukę [...].2009 r., co dokumentuje załączone do akt świadectwo czeladnicze (k. 6 akt adm.). Tak więc 3-miesięczny termin na złożenie wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia tego pracownika, stosownie do treści art. 70b ust. 7 ustawy z dnia 07.09.1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) upływał z końcem stycznia 2010 r. Tymczasem, jak wskazał organ I instancji, wniosek złożono 30.06.2010 r., a więc po terminie. Odwołanie od tej decyzji, złożyło "A." sp. j. O. i Wspólnicy wskazując, że wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia złożono w terminie, czego dowód stanowić ma kserokopia potwierdzająca nadanie w dniu [...].2010 r. pisma adresowanego do Urzędu Gminy i Miasta N.S.. Podkreślono, że ponowny, tj. sporządzony [...].2010 r. wniosek złożono pod wpływem sugestii pracownika Urzędu Gminy O. W.. Jako dowód na tę okoliczność przywołano "przesłuchanie pracownika odwołującego – p. A. O. (adres do doręczeń w siedzibie odwołującego)". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Jednocześnie podkreślono, że Burmistrz Gminy i Miasta N.S. ustalił, że w styczniu 2010 r. do Urzędu Gminy i Miasta N.S. nie wpłynął wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika firmy "A" sp. j., natomiast przesyłka o wskazanym przez skarżącego numerze, wpłynęła do Urzędu Gminy i Miasta N.S. [...].2010 r. i zawierała jedynie deklarację na podatek od nieruchomości za 2010 r. Skargę do sądu administracyjnego wniosło "A." sp. j. domagając się uchylenia decyzji obu instancji z uwagi na wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, naruszenie przepisów postępowania oraz zaniechanie przesłuchania świadka w osobie pracownicy skarżącego. W skardze zawarto szereg zarzutów wskazując na naruszenie art. 7 w zw. z art. 140 kpa – poprzez - brak podjęcia kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (brak dowodu z zeznań A. O.); art. 8 kpa – poprzez – oparcie rozstrzygnięcia na materiale zebranym w sposób niewyczerpujący; art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 140 kpa – poprzez – brak umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału; art. 77 § 1 w zw. z art. 140 kpa, - poprzez – brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego; art. 78 w zw. z art. 140 kpa – poprzez – brak uwzględnienia żądania w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z zeznań A. O.; art. 81 w zw. z art. 140 kpa – poprzez- uznanie, że okoliczność braku przesłania wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika w dniu 15.01.2010 r. została udowodniona; art. 89 § 2 w zw z art. 140 kpa – poprzez – brak przeprowadzenia rozprawy podczas gdy było to konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; art. 136 kpa – poprzez – nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań A. O.. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem decyzję Kolegium wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że A. S. - młodociany pracownik, którego kosztów szkolenia domaga się skarżący - ukończył naukę [...]2009 r., a 3-miesięczny termin na złożenie wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia tego pracownika, upływał z końcem stycznia 2010 r. Kwestią bezsporną pozostaje również i nie budzi wątpliwości Sądu, że w zakreślonym przez ustawodawcę terminie do organu właściwego - do Wójta Gminy O. W. - wniosek skarżącego o dofinansowanie kosztów kształcenia A. S. nie wpłynął, ani nie został przekazany przez inny organ. Istota sporu dotyczy złożenia przez skarżącego, w ustawowym terminie, wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia A. S. do Burmistrza Gminy i Miasta N.S.. Odnosząc się do motywów wydanego w niniejszej sprawie wyroku zwrócić należy uwagę, że w toku kontroli legalności decyzji Kolegium oraz decyzji ją poprzedzającej Sąd miał na uwadze, że ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji - z uwagi na naruszenie w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako – k.p.a.) - jest możliwe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako ppsa). Oznacza to, że naruszenie przepisów postępowania (a więc k.p.a.) stanowi podstawę uwzględnienia skargi przez Sąd jedynie wówczas, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w toku postępowania administracyjnego organy obowiązane są do poszanowania reguł wynikających z zasad ogólnych uregulowanych w art. 6-16 k.p.a., zasad wypływających z Konstytucji RP, zasad prawa przyjętych w prawie europejskim oraz zasad wypracowanych w doktrynie prawa. Określone przez ustawodawcę zasady ogólne, obowiązują we wszystkich stadiach postępowania i stanowią wiążącą wytyczną dla stosowania wszystkich przepisów k.p.a. Jednym z elementarnych obowiązków organów administracji publicznej wynikających ze sformułowanej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady, jest nakaz prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób gwarantujący stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma zasadnicze znaczenie. Tymczasem, jak trafnie podnosi skarżący, Kolegium nie poinformowało go o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Jakkolwiek, sam skarżący nie odnosi się do żadnych konkretnych skutków tego uchybienia, to jednak ich ocena musi uwzględniać całokształt okoliczności omawianego postępowania. Analiza treści złożonego odwołania wskazuje, że uwadze organu umknęło, iż w treści tego pisma procesowego zgłoszono wniosek dowodowy, dotyczący przesłuchania A. O., pracownicy skarżącego, na okoliczność przesłania przez jej pracodawcę wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia A. S. Burmistrzowi Gminy i Miasta N.S. w dniu [...].2010 r. W takiej sytuacji rzeczą organu było odnieść się do tego żądania. Tymczasem, wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka został przez Kolegium pominięty. Takie postępowanie Kolegium bezspornie uznać należy za wadliwe. Jeżeli, bowiem treść żądania sformułowanego w ostatnim akapicie odwołania budziła jakiekolwiek wątpliwości Kolegium, to obowiązkiem tego organu było wyjaśnienie jaka jest rzeczywista wola osoby składającej odwołanie. Zauważyć, bowiem należy, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia zakresu zgłoszonych przez stronę w toku postępowania żądań i wniosków wynika z zasady ogólnej postępowania zawartej w art. 7 k.p.a. (wyrok WSA z dn. 22 stycznia 2004 r. sygn. III SA 1503/03 (Lex nr 113578). Jeżeli natomiast treść wniosku nie budziła wątpliwości organu odwoławczego, to rzeczą Kolegium było zajęcie jednoznacznego stanowiska co do treści żądania zawartego w odwołaniu. Przez wzgląd na art. 78 § 1 k.p.a. skuteczność prawna żądania strony w przedmiocie przeprowadzenia dowodu, uzależniona jest od spełnienia przesłanki, w myśl której przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia. Niezależnie jednak od oceny zasadności przeprowadzenia dowodu, żądanie przesłuchania pracownicy skarżącego, na okoliczność przesłania przez skarżącego Burmistrzowi Gminy i Miasta N.S. w dniu [...].2010 r. wniosku powinno zostać przez organ rozpatrzone. Prawu strony do żądania przeprowadzenia dowodu, odpowiada, bowiem obowiązek organu administracji publicznej ustosunkowania się do żądania strony. Organ jest obowiązany jest, bowiem dokładnie ustalić stan faktyczny. Natomiast, w sytuacji gdy - jak w rozpoznawanej sprawie - ustalenia stanu faktycznego stanowiły podstawę rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, stwierdzenie przez organ, że przeprowadzenie dowodu może mieć znaczenie dla sprawy nakładałoby na ten organ wręcz obowiązek uwzględnienia żądania przeprowadzenia tego dowodu (B. Adamiak, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, 2011, s. 345 i n.). Z uzasadnienia decyzji Kolegium nie wynika tymczasem, czy zasadność wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżącego w odwołaniu została przez ten organ w ogóle oceniona. Dowód, którego przeprowadzenia domagał się skarżący dotyczył okoliczności mającej - zasadnicze - znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Dlatego też, ponownie rozpoznając sprawę Kolegium będzie obowiązane dokonać oceny zgłoszonego żądania ze szczególną starannością, a - w razie potrzeby - przeprowadzić dowód - ze szczególnym uwzględnieniem - treści art. 83 § 3 k.p.a. Reasumując, postępowanie przed organem II instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7, art. 10 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. – i wadliwość ta mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca została, bowiem pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a zgłoszone przez nią żądanie przeprowadzenia dowodu w zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii zostało przez Kolegium zignorowane. Organ II instancji wydając decyzję wskazał, iż twierdzenie skarżącego, jakoby wniosek o dofinansowanie został przez niego złożony w dniu [...].2010 r. nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Ten sam organ jednak pozbawił skarżącego możliwości podjęcia jakichkolwiek działań w celu dowiedzenia swoich twierdzeń, a dodatkowo przemilczał, zgłoszone w odwołaniu, żądanie przeprowadzenia dowodu. Jeżeli natomiast skarżący konsekwentnie twierdzi, że wniosek złożył w terminie i na tę okoliczność wskazuje dowód, to rzeczą organu jest rzetelne wyjaśnienie wszelkich wątpliwych kwestii w tej sprawie. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien był odnieść się do wszystkich dowodów zebranych w sprawie, skonfrontować ewentualne wynikające z nich rozbieżności oraz wskazać w sposób szczegółowy i logiczny, dlaczego daje wiarę dowodom, na których oparł swe ustalenia, a odmawia wiarygodności dowodom przeciwnym, natomiast w niniejszej sprawie Kolegium tego nie uczyniło. Przy czym nie sposób nawet ustalić czy żądanie zgłoszone przez skarżącego odrzucono a limine, czy też umknęło ono uwadze organu odwoławczego. W konsekwencji ustalenia tego organu uznać należało za dowolne. Zarzut dowolności wykluczają, bowiem dopiero ustalenia dokonane - w całokształcie - materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego, zbadanego w sposób – wyczerpujący - (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu – wszelkich - kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). W niniejszej sprawie, wskutek powyżej opisanych zaniechań, nie sposób przyjąć, aby Kolegium w sposób dokładny wyjaśniło stan faktyczny sprawy. Zaniechanie ustaleń istotnych dla wyniku sprawy narusza wykazane wyżej normy procedury i już z tego powodu zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Nawiązując natomiast do argumentacji skargi, za zasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 70b ustawy o systemie oświaty - jednak o tyle - że abstrahując od merytorycznej oceny trafności wydanego rozstrzygnięcia, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wydanie decyzji, uznać należało za przedwczesne Odnosząc się natomiast do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów uznać należało je za nieuprawnione. W szczególności, brak podstaw do przyjęcia zasadności zarzutu naruszenia art. 89 k.p.a. Zauważyć, bowiem należy, że w toku postępowania nie zgłoszono żądania przeprowadzenia rozprawy, a żaden przepis prawa nie nakładał na organ obowiązku przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie, natomiast wskazana w art. 89 k.p.a. przesłanka nieostra "przyspieszenia lub uproszczenia postępowania" pozostawiona została przez ustawodawcę ocenie organu. Brak jednak podstaw by uznać, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia tego przepisu. Wobec powyższego koniecznym było uchylenie decyzji Kolegium zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa i dlatego orzeczono jak w pkt. 1 wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie zastosowanie się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności poprzez poczynienie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz oparte na całokształcie materiału dowodowego uzasadnienie swojego stanowiska, co do tego którym dowodom i z jakiego powodu organ dał wiarę, a którym i z jakich przyczyn wiary tej odmówił. Podkreślenia wymaga jednak, że jakkolwiek, prawem strony jest zgłoszenie wniosku dowodowego, a obowiązkiem organu odniesienie się do tego żądania, to ocena wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych dokonywana jest z uwzględnieniem wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania organu administracji. Do organów należy również ocena wiarygodności zeznań świadków i innych dowodów zebranych w sprawie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa orzeczono w pkt. 2 wyroku.