IV SA/Po 196/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz – Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska (spr.) Protokolant Sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, 1. oddala skargę, 2. zasądza na rzecz adwokata A. C. od Skarbu Państwa ( Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ) wynagrodzenie w kwocie 240 ( dwieście czterdzieści )zł podwyższone o kwotę 52,80 ( pięćdziesiąt dwa i 80/100 ) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100 ) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/E. Makosz – Frymus /-/P. Miładowski Dnia [...] r. wpłynął do Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu wniosek L. L., adresowany do Naczelnika [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w [...], na podstawie art. 135 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2002 r. nr 7 poz. 58 ze zm., dalej jako ustawa o policji) odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego z wniosku L. L. przeciwko [...] P. B., [...] R. M. i [...] M. B. W uzasadnieniu napisano, że postępowanie wyjaśniające prowadziła Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu. Kwestia działań podjętych przez policjantów Komendy Powiatowej Policji w [...] (dalej jako policjantów KPP) na parkingu w dniu [...] r. poddana została wnikliwej analizie przez sądy dwóch instancji, które zgodnie w swojej ocenie stwierdziły, że wnioskodawca popełnił wykroczenie. Przywoływany przez wnioskodawcę wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. w świetle wyroku apelacyjnego Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] r. nie jest dowodem nieprawidłowych działań funkcjonariuszy. Sąd Okręgowy podkreślił przy tym, że zastosowanie pouczenia nie wykluczało możliwości skierowania wniosku o ukaranie. Skoro zachowanie policjantów nie wyczerpuje znamion przewinienia służbowego określonego w art. 132 ustawy o policji odmowa wszczęcia postępowania dyscyplinarnego jest uzasadniona. W zażaleniu L. L. wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...] r. nr [...] w całości, zarzucając brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Wskazał, że kwestia działań podjętych przez policjantów nie została poddana analizie przez sądy, gdyż nie byli oni uczestnikami postępowań sądowych. Nie ma znaczenia fakt, czy popełniono wykroczenie czy też nie, sąd wprowadzały w błąd matactwa świadków. Przedmiotem postępowania komendanta powiatowego policji może być tylko ocena pracy funkcjonariuszy i to bez zbędnej zwłoki. Ponadto odwołujący się zwrócił się o wyjaśnienie, jak traktować pismo Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] r. [...] i wniósł o wyłączenie ze sprawy [...]. P. N. i przekazanie sprawy do Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa), art. 135 ust. 1 pkt 1 ustawy o policji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu napisał, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że policjanci KPP w dniu [...] r. w godzinach wieczornych zostali wezwani na [...] w [...] celem podjęcia interwencji. Po przybyciu na miejsce stwierdzili, że wnioskodawca zaparkował swój pojazd nieprawidłowo i uniemożliwił wyjazd z miejsca parkowania innemu prawidłowo zaparkowanemu samochodowi. W wyniku podjętej interwencji został skierowany wniosek o ukaranie wnioskodawcy do Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Grodzki. Sprawa została zakończona wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] r. – postępowanie zostało umorzone w związku z tym, że wobec sprawy zastosowano pouczenie, przy przyjęciu, że czyn obwinionego wyczerpywał znamiona wykroczenia z art. 98 kw. Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego został przekazany przełożonemu dyscyplinarnemu policjantów KPP czyli Powiatowemu Komendantowi Policji w [...], który pismem z dnia [...] r. udzielił odpowiedzi wnioskodawcy informując, że nie znalazł merytorycznych i formalnych podstaw do wszczęcia takiego postępowania. Nadto, zgodnie z art. 134i ustawy o policji wszczęcie postępowania dyscyplinarnego może nastąpić na wniosek pokrzywdzonego, a nie sprawcy wykroczenia. Następnie wydał kwestionowane postanowienie. Odnośnie zastrzeżeń podniesionych w zażaleniu organ II instancji stwierdził, że zarówno sądy jak i prokuratura nie zakwestionowały prawidłowości działań policjantów na miejscu zdarzenia, twierdzenie, że matactwa świadków wprowadziły sądy w błąd nie jest poparte żadnymi dowodami jak i nie wynika z orzeczenia sądu, które się uprawomocniło. Ocena pracy policjantów KPP w świetle zebranego materiału nie dała podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Pismo z dnia [...] r. poinformowało wnioskodawcę w sposób nieprawidłowy. Przepis art. 134i ust. 2 ustawy o policji dotyczy osób, które zostały pokrzywdzone przez policję bądź za takie się uważają. Natomiast od oceny przełożonego dyscyplinarnego zależy, czy występują przesłanki do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, czy też brak takich podstaw. Policjanci nie naruszyli dyscypliny służbowej. Od opisanego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył L. L. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu niezgodności z prawem oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wynika natomiast, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony postanowieniem i czy postanowienie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu opisanych powyżej uchybień. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie postanowień jest ustawa o policji. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że obowiązująca w dacie wydania zaskarżonego postanowienia ustawa o policji zawiera odrębną, kompleksową regulację w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów, bez odwołania się do przepisów kpa w zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą. Tym samym reguluje w sposób kompleksowy problematykę dyscyplinarną. Wspomniana regulacja to rozdział 10 ustawy o policji "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów" (art. 132-144a). Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym tylko wtedy, jeśli jest to wyrok skazujący co do popełnienia przestępstwa. Przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, co oznacza, że ani wyrok uniewinniający, ani wyrok wydany w postępowaniu dotyczącym wykroczeń nie wiążą sądu administracyjnego (por. T. Woś [red.]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WP LexisNexis, Warszawa 2005, s. 124). Adresatami tej normy stają się pośrednio organy administracji, które czynią w sprawie ustalenia faktyczne. Czynić je muszą samodzielnie, a wyrok umarzający postępowanie w sprawie o wykroczenie, przy przyjęciu, że czyn obwinionego wyczerpywał znamiona wykroczenia z art. 98 kw, jest jednym z elementów zgromadzonego materiału dowodowego i podlegać musi ocenie. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2). Katalog przykładowych naruszeń dyscypliny służbowej zawiera art. 132 ust. 3 ustawy o policji, jednakże czyn, stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej (art. 132 ust. 4 ustawy o policji). Przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (art. 132a ustawy o policji). Postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 ustawy o policji). Zgodnie z art. 134i ust. 1 pkt 2 ustawy o policji jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne między innymi ze swojej inicjatywy, może również wszcząć postępowanie dyscyplinarne na wniosek pokrzywdzonego. Występując zatem z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego osoba, która uważa się za pokrzywdzoną winna uzasadnić potrzebę wszczęcia takiego postępowania, wskazując w szczególności na fakty, przemawiające za potrzebą wszczęcia takiego postępowania. Przełożony dyscyplinarny, w zależności od swojej oceny sytuacji, może takie postępowanie wszcząć, ale nie musi. Takie postanowienie przełożonego dyscyplinarnego podlega kontroli instancyjnej, a w konsekwencji również kontroli sądu administracyjnego. W ocenie Sądu organy obu instancji, na podstawie zebranego w sprawie materiału trafnie odmówiły wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Oceniając wniosek skarżącego organy zasadnie wzięły pod uwagę motywy wyroków wydanych przez sądy powszechne w wyniku skierowania wniosku o ukaranie skarżącego. Jak wspomniano wyżej pośrednim adresatem normy zawartej w art. 11 p.p.s.a. są organy administracji. Związanie sądu administracyjnego (a zatem pośrednio organu) tylko prawomocnym wyrokiem skazującym co do popełnienia przestępstwa, nie oznacza zakazu brania pod uwagę innych rodzajów wyroków w ogóle. Takie działanie organów administracji byłoby nieracjonalne. Sąd stwierdza, że zarówno wniosek jak i zażalenie nie zawierają argumentów na rzecz naruszenia przez funkcjonariuszy dyscypliny służbowej, a więc pozwalających na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Argumentów nie zawiera też skarga. Ma rację organ I instancji wskazując, że powoływany we wniosku przez skarżącego wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., w świetle wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] r., nie jest dowodem nieprawidłowych działań funkcjonariuszy. Organ II instancji postąpił prawidłowo, utrzymując w mocy postanowienie o odmownie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Trafnie organ II instancji ocenił też, że pismo działającego z upoważnienia Komendanta Powiatowego Policji w [...] I Zastępcy Komendanta w sposób nieprawidłowy informowało skarżącego o bezpodstawności wniosku. Jednakże, wobec faktu, że Komendant Powiatowy Policji w [...], dwa dni później ustosunkował się do wniosku – postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania – wskazane uchybienie nie rzutuje na wynik sprawy. Na marginesie Sąd wskazuje, że nawet gdyby doszło do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego (co w niniejszej sprawie, jak trafnie oceniły organy, nie miało miejsca), przełożony dyscyplinarny, z uwagi na art. 135 ust. 4 ustawy o policji nie mógłby wymierzyć kary dyscyplinarnej. Wskazany przepis nie pozwala bowiem wymierzyć kary dyscyplinarnej po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, o ile takowe faktycznie zostało popełnione. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, jako niezasadną. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski mb