IV SA/Po 197/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 04 września 2008 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu do odbycia zasadniczej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/G. Radzicka WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] odmówił S. C. odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste – sprawy rodzinne. W uzasadnieniu organ podał, iż odroczenia nie udzielono z uwagi na brak udokumentowania faktów zawartych we wniosku oraz ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący załączając m.in. kartę informacyjną leczenia szpitalnego, zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, iż z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) wynika, że żadna grupa społeczna, czy zawodowa nie jest zwolniona z odbycia zasadniczej służby wojskowej. Ponadto organ wskazał, iż chęć ponownego rozpoczęcia nauki nie stanowi przesłanki prawnej do udzielenia poborowemu z tego tytułu odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł S. C. podnosząc, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, ponieważ zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP pozwala na odraczanie zasadniczej służby wojskowej również ze względu na ważne sprawy osobiste. Zdaniem skarżącego w jego przypadku zachodzą przesłanki z art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Skarżący podniósł, iż w odwołaniu przedstawił dowody na okoliczność, iż jest jedynym żywicielem rodziny, ponieważ jego ojciec z uwagi na aktualnie zły stan zdrowia nie może prowadzić gospodarstwa rolnego, a matka rencistka również nie jest w stanie prowadzić ciężkich prac polowych co zmusiło go do przerwania nauki w szkole. Skarżący zwrócił również uwagę, iż zaskarżona decyzja wbrew wymogowi z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej kpa) nie spełnia wymagań zawartych w tym przepisie. Zdaniem skarżącego organ w uzasadnieniu powinien wyjaśnić w sposób wyczerpujący podstawę prawną decyzji, a nie poprzestać na ogólnikowym stwierdzeniu , że opiera się na art. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż fakt przyczynienia się ojca skarżącego do swojej choroby, jak również brak przesłanek uzasadniających, że po 3 grudnia 2008 r. sytuacja się zmieni, a nadto nie przedstawienie przez skarżącego żadnego dokumentu o pobieraniu nauki, czyni skargę niezasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 39 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 3 i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP można udzielić odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne względy osobiste i rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw (art. 107 § 3 kpa). Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 kpa.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi administracyjnemu do którego kierowana jest niniejsza skarga przeprowadzenia kontroli legalności. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem- zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenia zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia, a także umożliwienie Sądowi kontroli zaskarżonego aktu. Organy administracji nie sprostały tym wymaganiom. Organ I instancji odmowę odroczenia uzasadnił brakiem dokumentów potwierdzających fakty wskazane we wniosku oraz potrzebami Sił Zbrojnych RP. Natomiast organ II instancji, pomimo załączenia do odwołania dokumentów, które zdaniem skarżącego potwierdzają fakty uzasadniające odroczenia zasadniczej służby wojskowej, w uzasadnieniu wskazał, iż z treści art. 4 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wynika, że żadna grupa społeczna, czy zawodowa nie jest zwolniona z odbycia zasadniczej służby wojskowej. Ponadto organ II instancji pomimo wskazywania przez skarżącego jako przyczynę odroczenia ważne sprawy rodzinne i osobiste podniósł, iż chęć ponownego rozpoczęcia nauki nie stanowi przesłanki prawnej do udzielenia poborowemu z tego tytułu odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Wprawdzie więcej miejsca kwestii sytuacji rodzinnej poborowemu organ odwoławczy poświęcił w odpowiedzi na skargę, ale to pismo procesowe nie może sanować błędów decyzji ostatecznej, tym bardziej, że Sąd kontroluje legalność decyzji administracyjnej, a nie odpowiedzi na skargę organu administracyjnego. Ponadto Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż odmowa odroczenia przez organ I instancji zasadniczej służby wojskowej z uwagi na brak dokumentów potwierdzających fakty wskazane we wniosku pozostaje w sprzeczności z obowiązującym prawem. Sam brak dokumentów potwierdzających stan faktyczny przedstawiony przez skarżącego we wniosku o odroczenia zasadniczej służby wojskowej nie może przesądzać o zasadności tego wniosku. Zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 118, poz. 800) w przypadku niemożliwości udokumentowania przez poborowego stanu faktycznego określonego w art. 39 ust. 3 ustawy, wojskowy komendant uzupełnień może odebrać od poborowego stosowne oświadczenie. Powyższy przepis wyraźnie wskazuje, iż poborowy powinien udokumentować fakty na które się powołuje jednakże w razie niemożności ich udokumentowania organ może odebrać od niego stosowne oświadczenie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zbada, uwzględniając uwagi poczynione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, czy w niniejszej sprawie zachodzi stan faktyczny określony w art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, a zatem czy w przypadku skarżącego istnieją podstawy do odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie winno znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 kpa. /-/I. Kucznerowicz /-/P.Miładowski /-/G. Radzicka