IV SA/Po 197/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy na posiedzeniu jawnym rozpoznawał sprawę ze skargi P. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania P. U. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2013r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Prezydent Miasta K. odmówił przyznania wnioskodawczyni P. U. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Powodem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia jest stwierdzone przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania świadczenia alimentacyjnego. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i podnosząc, że nie zgadza się z zawartym w niej rozstrzygnięciem, wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie świadczeń alimentacyjnych. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, iż w oparciu o zgromadzone dokumenty ustalono, iż w roku 2012r. rodzina wnioskodawczyni uzyskała dochód w kwocie [...] zł. Dochód utracony w rozumieniu art. 2 pkt. 17 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyniósł łącznie [...] zł, zaś dochód uzyskany, w myśl art. 2 pkt. 18 ww. ustawy wyniósł łącznie [...] zł. Dochód rodziny dla celów ustalenia uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyniósł więc w przedmiotowym przypadku [...] zł miesięcznie ([...] - [...]zł) W ujęciu miesięcznym dochód na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł ([...] zł / 2 osoby). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła P. U. wskazując, iż jej miesięczne zarobki [...]zł są nieporównywalne do opłat jakie ponosi w związku ze studiami. Skarżąca podniosła, iż studia są dla niej bardzo ważne i że zależy jej na dalszym kształceniu się. Skarżąca zwróciła uwagę, iż jeśli nie zostanie jej umożliwiony dostępu do środków pieniężnych z funduszu alimentacyjnego, jakie otrzymywała dotychczas, będzie zmuszona zrezygnować ze studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji – dalej "upua"). Wskazać należy, że celem powołanej ustawy jest wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej w związku z niemożliwością wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych tytułem wykonawczym ( wyrokiem sądowym, ugodą sądową ) do alimentacji, nie zaś automatyczne dostarczanie im świadczeń alimentacyjnych w zastępstwie dłużników alimentacyjnych. Zaakcentować przy tym należy, że ustawodawca wyznaczył ścisłe kryteria warunkujące możliwość przyznania pomocy finansowej w formie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Decyzje w tym przedmiocie nie zapadają zatem w ramach uznania administracyjnego, ale mają charakter związany. Jednym z podstawowych kryteriów pozwalających na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest sytuacja materialna uprawnionego podmiotu, a w zasadzie jego rodziny. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 powołanej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Jednocześnie w art. 9 ust. 2 cyt. ustawy ustawodawca zastrzegł, że świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł. W zakresie rozumienia pojęcia "dochód" i "dochód rodziny" ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odwołuje się ( vide: art. 2 pkt 4 i 5 ) do ich definicji zamieszczonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) "dochód" to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na dzieci. Z kolei "dochód rodziny" to suma dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Natomiast ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawiera własną definicję pojęcia "dochód członka rodziny" przez który rozumie się, zgodnie z art. 2 pkt 5a ustawy, "przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a". Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Przez utratę dochodu ustawa rozumie utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej oraz f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 17 ustawy). Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4). Zgodnie natomiast z ust. 4a art. 9 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przez uzyskanie dochodu ustawa rozumie natomiast uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej oraz f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 18). Z powyższego wynika, że w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego organy administracji publicznej obowiązane są do ustalenia, czy spełnione zostało kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy. Nadto w przepisie art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawarta została definicja pojęcia "rodzina". Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.1), a także osobę uprawnioną; przy czym do rodziny nie zalicza się: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Jak wynika z treści przytoczonej regulacji prawnej, jeżeli dana osoba podlega zaliczeniu do "rodziny" osoby uprawnionej w rozumieniu definicji ustawowej zawartej w art. 2 pkt 12 upua i osiąga ona dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to dochód ten podlega zaliczeniu do dochodu rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochodem rodziny pozostaje bowiem suma dochodów członków rodziny. Z kolei jeżeli wyliczony, w oparciu o dochód rodziny, dochód członka rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 5a upup, przekracza 725 zł osobie uprawnionej świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny pozostawał bezsporny co do tego, iż skarżąca wraz z matką stanowią rodzinę w świetle definicji z art. 2 pkt 12 upua. W konsekwencji również osiągany przez matkę dochód stanowi, wraz z dochodem skarżącej, dochód rodziny którą tworzą. W tak ustalonym składzie osobowym rodziny, dochód przypadający na jej członka przekracza, jak zasadnie ustaliły organy, kwotę 725 zł. W tym miejscu wskazać należy, iż argumenty podnoszone przez stronę skarżącą co do wysokości opłat za studia nie maja znaczenia przy rozpoznawaniu wniosku o świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednym z kryterium przyznania wnioskowanej pomocy jej kryterium dochodowe. Nie spełnienie tej przesłanki powoduje, iż organ nie ma prawa przyznać wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się natomiast do ustalonego w przedmiotowej sprawie dochodu podnieść należy, iż zasadnie uznały organy mieliśmy do czynienia z utratą jak i uzyskaniem dochodu. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż matka skarżąca w roku 2012 utraciła dochód w postaci renty. To jednakże należy również mieć na uwadze, że w tym samym roku matka skarżącej podjęła zatrudnienie, a więc mamy również do czynienia z uzyskaniem dochodu. W tym miejscu przypomnieć należy, zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem zasadnie organ I instancji do dochodu rodziny nie zaliczył renty uzyskiwanej przez matkę skarżącej, a zaliczył wynagrodzenia z umowy o pracę przez nią zawartą. W ocenie Sądu organ, co prawda dopuścił się błędnego obliczenia dochodu matki skarżącej ale powyższe nie miało wpływu na wynik sprawy. Wskazać należy, iż wyliczenie dochodu dokonane przez organ jest mało czytelne. Jak wynika z akt sprawy matka skarżącej w 2012 r. osiągała dochód z tytułu renty ([...] zł – pit 11A, k. 18) oraz z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę ( [...] zł – pit 11 – k. 11). Zatem łączny dochód matki skarżącej wyniósł [...] zł, co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu urzędu skarbowego (k. 7). Z uwagi na fakt, iż matka skarżącej w 2012 r. utraciła dochód z tytułu renty i uzyskała dochód z tytułu umowy o pracę, to pod uwagę winien być brany wyłącznie dochód uzyskany w kwocie [...] zł. Powyższą kwotę należało pomniejszyć stosownie do art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych o należny podatek dochodowy od osób fizycznych ([...] zł – zaliczka pobrana przez pracodawcę), składki na ubezpieczenie społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu ([...] zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł). Co daje kwotę [...] zł. Zatem miesięczny dochód matki skarżącej, z uwagi na wykonywanie pracy przez okres 5 miesięcy wyniósł [...] zł. Natomiast wyliczenie dokonane przez organ sugeruje, iż matka skarżącej oprócz renty oraz wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę otrzymała również inny dochód w wysokości około [...] zł, co nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Również w przypadku skarżącej mieliśmy do czynienia z uzyskaniem dochodu. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w roku poprzedzającym okres zasiłkowy tj. w roku 2012 r. podjęła zatrudnienie w firmie M. P. S.A.. Zatem stosownie do wyżej cytowanego przepisu jej dochód uzyskany w 2012 r. powinien być podzielony przez liczbę miesięcy w którym był osiągnięty. Jak wynika z akt sprawy (umowy o pracę k. 27 i 28) skarżąca została zatrudniona we wrześniu 2012 r., a w grudniu 2012 r. przedłużono jej umowę do [...] grudnia 2015 r. Wobec powyższego cały dochód skarżącej uzyskany z tytułu podjętej pracy tj. kwotę [...], należało podzielić przez liczbę miesięcy, w którym był on osiągany tj. przez 4 miesiące. Tak ustalony dochód ([...] zł : 4 miesiące) daje kwotę [...] zł miesięcznie. Zatem dochód rodziny wynosi łącznie 1571,74 zł, co w przeliczeniu na członka rodziny daje kwotę 785,87 zł. Tym samym zgodzić należy się z organem, iż w przypadku skarżącej zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił. MZ