IV SA/Po 199/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi G. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie /-/ B.Popowska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił G. L. spłaty zasiłku stałego z pomocy społecznej za okres od [...] r. do dnia [...] r. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na powyższe postanowienie. Pismem z dnia [...] r. skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, iż na rozprawie w dniu [...] r. Sąd pouczył ją o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz że gdyby znała przepisy prawa to złożyłaby stosowny wniosek. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera uzasadnienia. Na powyższe postanowienie G. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podając, jak we wniosku, iż na rozprawie w dniu [...] r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu, dowiedziała się o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz że nie jest prawnikiem, a osoby pracujące w OPS nie udzielają żadnych porad prawnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując, iż skarżąca uzasadniła swój wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania brakiem znajomości przepisów prawa nie spełniając natomiast warunków określonych w art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej kpa). Na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. skarżąca wyjaśniła, że była przekonana, iż odwołanie musi złożyć osobiście Kierownikowi Ośrodka a ostatni dzień do złożenia odwołania upływał w piątek przed długim weekendem. Skarżąca ponadto podała, iż musi opiekować się chorym dzieckiem i nie zawsze może wyjść z domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się więc zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności określa art. 58 § 1 i 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem, termin do dokonania czynności, w tym wniesienia odwołania należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie odwołania); 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie została spełniona pierwsza przesłanka, tzn. wniesiono prośbę o przywrócenie terminu. Sama prośba jest pismem procesowym, do którego stosuje się przepisy o podaniu, które winno zawierać elementy wskazane w art. 63 § 2 i § 3 kpa. Drugą z przesłanek jest konieczność dochowania 7-dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Do tej kwestii organ nie ustosunkował się w ogóle. Można jednak uznać, iż organ w domyśle przyjął, że strona zachowała owy 7- dniowy termin, uznając, że o uchybieniu strona dowiedziała się w dniu ogłoszenia wyroku. Takie stanowisko organu znajduje umocowanie w orzecznictwie. Wskazać wypada w pierwszej kolejności postanowienie z dnia 14 kwietnia 1966 r. (III CR 34/1966, lex nr 5971), w którym Sąd Najwyższy zauważył: "gdy strona twierdzi, że nie uchybiła terminowi do wniesienia środka prawnego i zaskarża postanowienie odrzucające ten środek - to termin przewidziany w art. 169 § 1 k.p.c. biegnie dla niej od dnia doręczenia postanowienia sądu rewizyjnego oddalającego zażalenie, bo wówczas dopiero strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi." Stanowisko takie uznać należy za aktualne również na gruncie procedury administracyjnej. Podobne poglądy prawne prezentowane były także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 1664/98 oraz w postanowieniu NSA z dnia 6 stycznia 2005 r., GZ 956/04, niepubl.) Tak więc w niniejszej sprawie, w świetle przedstawionych poglądów na tle art. 169 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. – dalej kpc) i art. 58 kpa, wniosek skarżącej wniesiony w dniu 4 grudnia 2006 r. uznać należy za złożony w terminie. Kolejną przesłanką, którą organ obowiązany był – na podstawie art. 58 kpa - badać jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy. W myśl cyt, przepisu, strona, wnosząc podanie musi uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym prawem terminie. Organ w uzasadnieniu postanowienia wskazał jedynie, iż wniosek nie zawiera uzasadnienia i to stwierdzenie stało się motywem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, takie rozstrzygnięcie było przedwczesne. Nie ulega wątpliwości, iż ciężar uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki niezawinienia w uchybieniu terminu spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Jednakże z art. 58 kpa nie wynika, aby podstawą do oceny, czy uprawdopodobnienie to nastąpiło, mogły być wyłącznie te wyjaśnienia wnioskodawcy, które zawarł on we wniosku o przywrócenie terminu. Uwzględnić należy, iż konstrukcja art. 58 kpa wzorowana jest na art. 169 kpc. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie trafnie wskazuje się, że pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu winno odpowiadać warunkom formalnym, określonym dla wszystkich pism procesowych, a nadto winno zawierać uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek i równoczesne dokonanie czynności procesowej, która nie została dokonana w terminie. Nadto wskazuje się, że pismo takie może być uzupełnione w trybie usunięcia braków formalnych pisma (M. Jędrzejewska w: "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego" – W.Pr. 2002 t. 1 s. 365- 366 uw. 3 i 8). W sądownictwie administracyjnym prezentowany jest pogląd, akceptujący podobny kierunek interpretacji w odniesieniu do art. 58 kpa. Orzekający skład Sądu też przychyla się do takiej linii orzecznictwa. Organ badając wniosek o przywrócenie terminu stwierdziwszy, iż nie zawiera on uzasadnienia winien więc wezwać Skarżącą, aby uprawdopodobniła okoliczności, które miały uzasadnić przywrócenie terminu. Bez tych ustaleń nie było możliwe stwierdzenie, czy faktycznie istniała przyczyna uniemożliwiająca wniesienie odwołania w terminie. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że norma zawarta w art. 58 kpa wymaga uprawdopodobnienia, a nie jednoznacznego udowodnienia. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. " (E. Iserzon (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Teksty, wzory i formularz,wyd. IV, 1970, s. 135). W prośbie o przywrócenie terminu strona powinna wykazać, że mimo całej staranności nie udało się jej zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, niepubl.). Nie chodzi tutaj jednak o nadzwyczajny wysiłek, który stanowiłby zagrożenie dla zdrowia czy życia zainteresowanego ( wyr. NSA z dnia 18 lipca 2001 r., SA 431/100, niepubl.). Zaniechanie organu odwoławczego, polegające na niepodjęciu działań, wskazanych wyżej, narusza art. 7 kpa (obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony), art. 8 kpa (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa), art. 9 (obowiązek udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej) oraz 64 par. 2 kpa (wynikający z przyjętej w kpa zasady ochrony jednostki przed negatywnymi skutkami nieznajomości prawa obowiązek organu do wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych pisma). W konkluzji należy stwierdzić, iż orzekanie przez organ odnośnie przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności, które przy orzekaniu należało wziąć pod uwagę. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Sąd jest zdania, iż organ przy rozpoznawaniu sprawy powinien wziąć pod uwagę również fakty znane organowi z urzędu, zwłaszcza ten, że skarżąca opiekuje się dzieckiem z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Nie bez znaczenia wydaje się też fakt, iż ostatni dzień terminu przypadał w piątek a odwołanie zostało złożone już w poniedziałek, przy czym skarżąca już we wniosku o przywrócenie terminu jak i na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. wskazała na pewne okoliczności uniemożliwiające wniesienie odwołania w terminie. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia. /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski KB/