IV SA/Po 199/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 04 kwietnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi I. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie I. S. (dalej też jako "Wnioskodawczyni" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem organu administracji, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] opisane w rubrum nin. postanowienia. Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, uiściła wpis sądowy i złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca poinformowała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe mężem, a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę Wnioskodawczyni w kwocie [...] zł netto i renta męża wynosząca [...] zł netto. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej jedyny majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 68 m2 o szacunkowej wartości [...] zł i że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani innych praw majątkowych, a także przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Stałe wydatki i zobowiązania Wnioskodawczyni oszacowała w następujący sposób: kredyty (600 zł), mieszkanie (600 zł), energia elektryczna (150 zł), TV + Internet (110 zł), koszty leczenia (200 zł) i ubezpieczenie majątku (500 zł/rok). W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wyjaśniła, że uzyskiwany dochód przeznaczony jest w całości na miesięczne stałe opłaty zgodnie z przedstawionym zestawieniem i bieżące wydatki na zakup żywności, odzieży, obuwia i środków czystości. Dodatkowo Skarżąca oświadczyła, że z dniem [...] kwietnia 2017r. zostanie z nią rozwiązana umowa o pracę, co w znaczny sposób przyczyni się do uszczuplenia obecnych dochodów. Celem doprecyzowania informacji dotyczących sytuacji finansowej Wnioskodawczyni, referendarz sądowy, pismem z 21 marca 2017 r., wezwał ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do Skarżącej i jej męża, kopii zeznania podatkowego za 2016 r. (Wnioskodawczyni i jej męża), wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektryczną, wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia potwierdzenia rozwiązania umowy o pracę, złożenia oświadczenia o pojazdach samochodowych podlegających obowiązkowi rejestracji (z wyszczególnieniem marki, roku produkcji i pojemności silnika) posiadanych przez osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe i przedłożenie umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłacanych rat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Skarżąca przesłała [...]. Postanowieniem z 04 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 199/17 referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając napisał, że wyjaśnienia przedstawione przez Skarżącą nie pozwalają na ustalenie ponad wszelką wątpliwość, iż jej sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wbrew wezwaniu nie przedłożyła bowiem wszystkich dokumentów, do nadesłania których została zobowiązana pismem z 21 marca 2017 r. Analiza przesłanego wyciągu z konta oszczędnościowo-rozliczeniowego służącego zgodnie z przedłożoną umową kredytową i umową o prowadzenie konta do rozliczenia kredytu gotówkowego udzielonego mężowi wnioskodawczyni przez [...] wskazuje bowiem, że Skarżąca posiada jeszcze jedno konto bankowe. Wyciągu z tego konta Skarżąca jednak nie ujawniła, a fakt posiadania tego konta zataiła, pomimo że w piśmie z 21 marca 2017 r. zobowiązana została do przesłania wszystkich rachunków i kont bankowych należących do niej i męża. Referendarz sądowy przyjął, że Skarżąca nadal posiada konto bankowe o numerze wskazanym w postanowieniu. Odnosząc się w dalszej kolejności do podnoszonej we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwestii rozwiązania z dniem 5 kwietnia 2017 r. umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą, referendarz sądowy stwierdził, że powyższe nie stanowi samoistnej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Podkreślił, że Skarżąca uiściła wpis sądowy, który na obecnym etapie sprawy jest jedynym kosztem koniecznym do nadania sprawie dalszego biegu. Ponadto co do zasady nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżąca, po ustaniu stosunku pracy podjęła zatrudnienie u innego pracodawcy na warunkach nie gorszych od dotychczasowych. Dalej referendarz sądowy zaznaczył – odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata – że samodzielne działanie Skarżącej na obecnym etapie postępowania nie pozbawia jej prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo strony skarżącej na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. W zakreślonym terminie Skarżąca wniosła sprzeciw. Napisała, że przedstawiła wszystkie dowody, w tym konta, mające bezpośredni wpływ na Jej obecny stan finansowy. Natomiast konto bankowe banku [...], którego zatajenie zostało zarzucone, nie miało i nie ma żadnego wpływu na uszczuplenie dochodów Skarżącej, które z całą rzetelnością starała się przedstawić we wniosku. Skarżąca napisała, że dochody Jej i męża są przekazywane na wskazane konto, jednakże są tożsame z dochodami rocznymi podanymi w deklaracji podatkowej za 2016 rok. Ponadto konto to zostało zasilone kwotą [...] zł pozostającą z kwoty udzielonego kredytu w banku [...], o którym to kredycie Skarżąca poinformowała. Kwota udzielonego kredytu ulega systematycznemu uszczupleniu, w wyniku ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z dochodzeniem sprawiedliwości w sprawie bardzo ważnej dla Skarżącej. Skarżąca nie jest prawnikiem i myślała, że we wniosku należy podać wszystkie konta obciążające budżet domowy. Nadto zaznaczyła, że działając w stresie pominęła wydatki na leczenie, niejednokrotnie przewyższające kwotę 150 zł na miesiąc. Podkreśliła, że nie miała zamiaru zataić istnienia konta, bowiem wpis sądowy uiściła właśnie z tego konta. Do sprzeciwu został załączony raport z obrotów na koncie, za okres listopad 2016 do 11 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, sprzeciw Wnioskodawczyni nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. Sąd stwierdza, że nawet gdyby Skarżąca załączyła raport z obrotów na przedmiotowym koncie do wniosku o przyznanie prawa pomocy (co powinna była zrobić), wniosek o przyznanie prawa pomocy zapewne i tak zostałby załatwiony odmownie. Z raportu obrotów na koncie wynika bowiem, że do dyspozycji Skarżących pozostaje kwota [...] zł. Nadto Sąd podziela stanowisko wyrażone przez referendarza sądowego w zakwestionowanym postanowieniu, że samodzielne działanie Skarżącej na obecnym etapie postępowania nie pozbawia Jej prawa do sądu, skoro zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu na jego obecnym etapie. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się bowiem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo strony skarżącej na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Sąd podziela i to stanowisko referendarza sądowego, że rozwiązanie umowy o pracę nie stanowi samoistnej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Jest to zdarzenie istotnie obniżające wysokość dochodów i zawsze stresogenne, ale – abstrahując nawet od tego, że do ww. rozwiązania doszło za porozumieniem stron (k. 49) – Skarżąca nie wykazała przeszkody w znalezieniu nowej pracy. Na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wpis sądowy jest jedynym kosztem koniecznym do nadania sprawie dalszego biegu i został już uiszczony przez Skarżącą. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że referendarz sądowy trafnie w zaskarżonym postanowieniu odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.