IV SA/Po 20/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z wniosku A.S. i A.S. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 lipca 2016r. oddalił skargę A.S. i A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia, Skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w którym podali, że prowadzą gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest zasiłek rodzinny, świadczenie pielęgnacyjne i dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej kwocie [...] zł. Przedstawiając swój stan majątkowy wnioskodawcy ujawnili fakt posiadania domu jednorodzinnego o pow. [...] m2, gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, budynku inwentarskiego o pow. [...] m2 i [...] sztuk bydła. Skarżący przedstawili również zestawienie stałych wydatków na wodę ([...] zł.), gaz ([...] zł.), energię ([...] zł.), leki na syna ([...] zł.) odpady komunalne ([...] zł.) telefon ([...] zł.) i bilet miesięczny ([...] zł.). Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718.– dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Uwzględniając powyższe, mając na uwadze fakt, że przedmiotowa sprawa dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżących, a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine P.p.s.a.). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanych dochodów wynoszących łącznie [...] zł. stanowiących źródło utrzymania pięcioosobowej rodziny, nie są w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze, zasadnym jest przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.