IV SA/Po 201/09
WyrokWSA w Poznaniu2009-05-28
Skład orzekający: Bożena Popowska, Maciej Dybowski, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na podstawie umowy sprzedaży zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na której zrealizowano cele wskazane w akcie notarialnym (budowa trasy komunikacyjnej i budowa pracowniczych ogrodów działkowych), może zostać uznana za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli cele te zostały zrealizowane w terminach określonych w tym przepisie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość wywłaszczona na cele budowy trasy komunikacyjnej oraz pracowniczych ogrodów działkowych nie może być uznana za zbędną, jeśli oba te cele zostały zrealizowane w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nawet jeśli akt notarialny wskazywał jedynie budowę trasy jako cel wywłaszczenia, całokształt materiału dowodowego, w tym dokumenty poprzedzające i następujące po akcie, może wykazać, że celem było również utworzenie ogrodów działkowych. Skoro oba cele zostały zrealizowane w terminach wskazanych w ustawie, przesłanki do zwrotu nieruchomości nie zostały spełnione.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na podstawie umowy sprzedaży z 1975 r. na cele budowy trasy komunikacyjnej. Organ administracji odmówił zwrotu, uznając, że celem wywłaszczenia była również budowa pracowniczych ogrodów działkowych, a oba cele zostały zrealizowane w terminach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Skarżący kwestionowali ustalenie celu wywłaszczenia i jego realizację.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. R. i K. R. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Wojewoda W. utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z [...] lipca 2007 r., znak [...] o odmowie A. R., K.R.i B.N. zwrotu nieruchomości położonych w P. przy ul. D. oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb K., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha zapisane w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiące własność Miasta P..
Powyższą decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy:
Zarząd Dróg Mostów i Zieleni działając w oparciu o uchwałę Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] marca 1972 r., Nr [...] o rozwoju pracowniczych ogrodów działkowych na terenie m. P. w latach 1972-1975 uzyskał od Wydziału Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miasta P. informację o możliwości i warunkach realizacji inwestycji dla zadania inwestycyjnego pod nazwą "urządzenie ogrodów działkowych na terenie położonym przy ul. D. – G.". W załączonych do "informacji" warunkach realizacji inwestycji (w pkt 8) podano, iż "z uwagi na rolnicze użytkowanie wskazanego terenu o zamierzonym przejęciu gruntów należy powiadomić obecnych użytkowników, co najmniej 2 lata wcześniej".
W dniu [...] października 1974 r., J. R. złożył oświadczenie, w którym wyraził zgodę na odstąpienie części nieruchomości pod budowę trasy [...] pod warunkiem nabycia całej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ponieważ pozostały teren przeznaczony jest pod budowę ogrodów działkowych.
Z protokółu narady zespołu do spraw pracowniczych ogrodów działkowych pod przewodnictwem vice Prezydenta miasta P. przeprowadzonej [...] lutego 1975 r. wynika, iż Zarząd Zieleni Miejskiej dopilnuje oddania w 1975 r. użytkownikom wszystkich terenów nowoprojektowanych Pracowniczych Ogrodów Działkowych m.in. przy ul. G. na S..
Zarząd Dróg i Mostów w P. [...] lutego 1975 r. złożył J. R. propozycję dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. W piśmie tym podano, iż nabycie nieruchomości następuje na rzecz Skarbu Państwa, na cele budowy trasy [...], odcinek zachodni.
W dniu [...] marca 1975 r. sporządzono akt notarialny, repertorium A.ll.nr [...], stanowiący umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. W akcie wskazano, iż zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta P. zaktualizowanym uchwałą Prezydium Rady Narodowej miasta P. nr [...] z [...] grudnia 1968 r. na cele komunikacji oraz ze względu na pismo Urzędu Dzielnicowego P. – N. M., Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu z [...] lutego 1975 r. znak [...], zawierające zezwolenie na przeznaczenie gruntów rolnych, położonych przy ul. D., stanowiących własność J. R. na cele nierolnicze - budowę trasy [...], odcinek zachodni.
Następnie Zarząd Zieleni Miejskiej w P. [...] marca 1975 r., powołując się na "informację" z [...] maja 1974 r., zwrócił się do Urzędu Miasta P. o wydanie zezwolenia na rozgraniczenie terenu przeznaczonego pod pracownicze ogródki działkowe przy ul. D. – G.. Wskazano, iż dokumentacja terenowo - prawna opracowana była zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy Zarządem Zieleni Miejskiej i Zarządem Dróg i Mostów, który kompleksowo prowadził wywłaszczanie terenu w tym rejonie w związku z budową trasy [...], wylot zachodni.
W dniu [...] kwietnia 1975 r. Zarząd Dróg i Mostów zawiadomił o nabyciu działki nr [...] z przeznaczeniem na budowę trasy [...] odcinek zachodni i ogródków działkowych.
Następnie [...] września 1975 r. sporządzony został projekt podziału przedmiotowego terenu. W opisie technicznym podano, iż zlecono (Zarządowi Dróg i Mostów w P.) opracowanie projektu podziału gruntów, z których większą część terenu przeznaczono na pracownicze ogrody działkowe, a pozostałą część na trasę [...], ulicę G. i parking samochodowy dla ogrodów działkowych.
Decyzją z [...] czerwca 1976 r. Nr [...] Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. orzekł o zatwierdzeniu planu realizacyjnego terenu Pracowniczych Ogrodów Działkowych przy ul. G. w P..
A. R., K. R. B. N. (spadkobiercy J. R.) wnioskiem z [...] lutego 2000 r. wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w P. przy ul. D., nabytej przez Skarb Państwa aktem notarialnym z [...] marca 1975 r., rep. A II [...].
Wywłaszczona działka nr [...] stanowi obecnie działkę nr [...] o pow. [...] ha oraz działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.
Z protokołu oględzin przeprowadzonych [...] marca 2003 r. wynika, iż działka nr [...] w całości zagospodarowana jest Pracowniczym Ogrodem Działkowym "Sz.". Na terenie działki znajduje się budynek murowany świetlicy, częściowo podpiwniczony o pow. ok. 150 m , przy budynku znajduje się urządzony plac zabaw. Teren ogrodu podzielony jest alejką o nawierzchni żużlowej, wydzielone są ogródki o zróżnicowanej powierzchni (ok. 400 m2 i ok. 300 m2). Na terenie ogródków znajdują się murowane altany zaopatrzone w wodę i energię elektryczną. Na terenie ogrodu znajdują się elementy oświetlenia terenu (lampy w betonowych słupach).
W trakcie oględzin pełnomocnicy Polskiego Związku Działkowców oświadczyli, że POD "Sz." powstał w 1975 r. i jest ogrodem stałym, na którym zlokalizowane jest 269 działek oraz drzewa i krzewy, owocowe i ozdobne.
W części południowej działki nr [...] znajduje się ciąg komunikacyjny dwujezdniowy o 6 pasach ruchu (ul. D.). W kierunku północnym działkę przecina ul. G. o nawierzchni asfaltowej, z której jest dojazd do POD "Sz." (nawierzchnia asfaltowa). Teren przyległy do dojazdu stanowi parking o nawierzchni gruntowej. Wzdłuż ulicy G., między ulicą, a parkingiem znajduje się pas zieleni wysokiej z nasadzeń. Pomiędzy ul. G. a ul. D. znajduje się trawnik oraz pas zieleni niskiej i wysokiej przyległy do południowej nitki ul. D.. W jednym i drugim ciągu komunikacyjnym znajdują się elementy oświetlenia ulicznego. Od zachodniej strony działki znajduje się rozwidlenie łączące obie ulice. Część parkingu od strony zachodniej jest ogrodzona parkanem z siatki zaopatrzonym w bramę przesuwną.
Okręgowy Zarząd Polskiego Związku Działkowców [...] maja 2003 r. poinformował, że Pracowniczy Ogród Działkowy "Sz." przy ul. G. w P. powstał w 1975 r. Aktualnie na jego terenie gospodaruje 269 działkowców.
W trakcie ponownie przeprowadzonych oględzin ([...] grudnia 2006 r.) ustalono, iż na działce nr [...] znajduje się wjazd do ROD "Sz." oraz miejsca postojowe (plac ziemny). Na działce nr [...] znajdują się urządzone działki ogrodowe w liczbie 269 wraz z murowanymi altankami, podłączone do mediów (woda i energia elektryczna). Znajduje się tam również, wyposażona w media, świetlica o pow. ok. 150 m2 i plac zabaw.
Zarząd Dróg Miejskich w P. w piśmie z [...] kwietnia 2007 r. poinformował, że inwestycja polegająca na budowie ulic D. i G. realizowana była w latach 1974 - 1975. Wskazano też, iż działki nr [...] i [...] znajdują się poza układem drogowym ww. ulic, natomiast działka nr [...] stanowi w części ul. G[...], w części zieleń.
W oparciu o powyższe Starosta P. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wskazując, iż cel wywłaszczenia tj. budowa trasy [...] oraz ogródków działkowych) został zrealizowany przed upływem siedmiu lat od dnia przejęcia nieruchomości i nie została spełniona żadna przesłanka zbędności określona w art. 137 ust. i ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Skarżący wskazując, iż w umowie sprzedaży z [...] marca 1975 r. jako cel wywłaszczenia wskazano jedynie budowę trasy [...], a cel ten został zrealizowany jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto Skarżący wskazali, iż dnia z oświadczenia z dnia [...] października 1974 r. wynika jedynie, że J. R. wyraził zgodę na nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa pod budowę trasy [...] przy czym zgodę tę warunkował nabyciem całej nieruchomości, gdyż wg jego stanu wiedzy pozostały teren przeznaczony został pod budowę pracowniczych ogrodów działkowych. W ocenie skarżących oświadczenie to, w części dotyczącej ogrodów działkowych, dokumentuje jedynie stan wiedzy byłego właściciela i nie może stanowić dowodu na to, jaki był cel wywłaszczenia.
Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania Wojewoda W. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W świetle art. 137 ust. 1, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W myśl art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).
Organ wyjaśnił, iż po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przed organami obu instancji wskazać należy, iż nieruchomość stanowiąca pierwotnie własność J. R., została nabyta na rzecz Skarbu Państwa [...] marca 1975 r. aktem notarialnym, repertorium A.ll. numer [...]. Z aktu notarialnego wynika, iż celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była wyłączne budowa trasy [...]. Jednakże w niniejszej sprawie, w ocenie organu, należy wziąć pod uwagę również inne dokumenty.
Organ zwrócił uwagę, iż aktem notarialnym przenoszącym własność całej nieruchomości "sfinalizowano" jedynie procedurę wywłaszczenia. Zatem fakt, iż w akcie tym podano, iż przeniesienie własności nieruchomości następuje w celu jej wywłaszczenia w trybie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości pod budowę trasy [...] nie przesądza jeszcze o przeznaczeniu pozostałej części gruntu (obecnych działek nr [...] i nr [...]).
W niniejszej sprawie (w celu ustalenia przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości) należy wziąć pod uwagę całość materiału dowodowego, czyli również dokumenty poprzedzające i następujące po przeniesieniu własności, które de facto przesądzają o celu wywłaszczenia nieruchomości będącej przedmiotem postępowania.
Zdaniem organu na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie m.in. m.in. uchwałę Prezydium Rady Narodowej z [...] listopada 1972 r. Nr [...] o rozwoju pracowniczych ogrodów działkowych na terenie m. P. w latach 1972-1975 r., protokół spotkania z [...] lutego 1975 r., pismo z [...] marca 1975 r., pismo z [...] kwietnia 1975 r., decyzję Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z [...] czerwca 1976 r., Nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego terenu Pracowniczych Ogrodów Działkowych przy ul. G. w P. oraz oświadczenie J. R. z [...] października 1974 r., należy uznać, że przedmiotowa nieruchomość nabyta została na budowę trasy [...] oraz budowę pracowniczych ogrodów działkowych.
Na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie organ drugiej instancji nie ma wątpliwości, iż na działce nr [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia jakim była budowa trasy [...]. Zarząd Dróg Miejskich w P. podał w piśmie z [...] kwietnia 2003 r., iż ul. D. stanowi fragment trasy [...], ul. G. jest drogą publiczną-gminną w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) i została wybudowana w związku z realizacją trasy [...]. Inwestycja polegająca na budowie ulic D. i G., zgodnie z informacją Zarządu Dróg Miejskich w P. z [...] kwietnia 2007 r. realizowana była w latach 1974-1975.
Organ odwoławczy uznał również, że cel wywłaszczenia został zrealizowany również na działkach nr [...] i nr [...] pomimo tego, iż cel wywłaszczenia jakim była budowa ogródków działkowych nie został wyrażony wprost w akcie notarialnym z [...] marca 1975 r. Zarówno z dokumentów zgromadzonych w sprawie jak i oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji wynika, iż obie działki znajdują się na terenie Rodzinnych Ogródków Działkowych "Sz.". Nie spełnione zostały też pozostałe przesłanki zwrotu zawarte w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem realizację ROD "Sz." rozpoczęto i zakończono przed upływem okresów wymienionych w powyższym przepisie. Wynika to zarówno z informacji otrzymanych z Polskiego Związku Działkowców, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego jak i pozostałych zgromadzonych w sprawie dokumentów.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, iż w swoim oświadczeniu z [...] października 1974 r. poprzedni właściciel wyraził jedynie swój stan wiedzy, organ odwoławczy wskazał, że powyższe potwierdza, iż koncepcja budowy ogródków działkowych na wywłaszczonej nieruchomości była znana (również stronie) dużo wcześniej zanim faktycznie do wywłaszczenia doszło.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli A. R. oraz K. R. zarzucając decyzji rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez uznanie, że wywłaszczona nieruchomość nie stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona.
Skarżący wskazali, iż w umowie sprzedaży spornej nieruchomości jako cel wywłaszczenia wskazano jedynie budowę trasy [...], a ten cel został zrealizowany jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] maja 2009 R. uczestnik postępowania zwrócił uwagę, iż określenie "przeznaczenie terenu" na trasę [...] nie obejmuje tylko i wyłącznie jezdni i chodników, ale także tereny niezbędne dla funkcjonowania trasy, a także strefy ochronne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest wziąć z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna (w rozumieniu art. 137 cytowanej ustawy) na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dana nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia w ciągu 10 lat od tego momentu (art. 137 ust. 1 ustawy).
Natomiast w myśl art. 216 ust. 1 powyższej ustawy przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości nabytych przez Państwo na mocy art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79). W niniejszej sprawie nie wydano decyzji o wywłaszczeniu, w toku postępowania wywłaszczeniowego zawarta została umowa sprzedaży nieruchomości objętej tym postępowaniem, a okoliczność ta jest w sprawie bezsporna. Sporna nieruchomość została nabyta od J. R. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] marca 1975 r. repertorium A.II. nr [...] w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie było precyzyjne ustalenie celu na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Ustalenie tego faktu stanowiło punkt wyjścia do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w kierunku wykazania przesłanki zbędności, o której mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w wyroku z dnia 4 października 1994r., IV SA 1153/93 (ONSA 1995 z. 2, poz. 99) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na fakt, iż w wielu umowach zawartych na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. cel nabycia wynikał z brzmienia samej umowy. Zdarzały się jednak sytuacje, gdy umowa nie formułowała celu nabycia, wówczas w postępowaniu w sprawie zwrotu tej nieruchomości cel ten powinien zostać ustalony na podstawie innych dowodów (por. np. wyrok NSA z dnia 4 października 1994 r., sygn. akt IV SA 1153/93, ONSA 1995/2/99; wyrok NSA z dnia 12 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1484/97, LEX nr 48653).
Co prawda z treści umowy wynika, iż celem wywłaszczenia była budowa trasy [...] odcinka zachodniego, to jednakże dla ustalenia celu wywłaszczenia całej nieruchomości organ zasadnie sięgnął do dodatkowych dokumentów i ustalił cel wywłaszczenia na podstawie całości materiału dowodowego. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na okoliczności poprzedzające zawarcie umowy sprzedaży. W szczególności należy wziąć pod uwagę oświadczenie J. R. z dnia [...] października 1974 r. (k. 73 akt administracyjnych), w którym skarżący wyraził zgodę na nabycie części tej nieruchomości pod budowę trasy [...] wskazując jako warunek odstąpienia nabycie całej nieruchomości, "ponieważ pozostający teren przeznaczony jest pod budowę pracowniczych ogródków działkowych, zgodnie z pismem Zarządu Zieleni Miejskiej z dnia [...] sierpnia 1974 r. nr [...], których realizacja rozpocznie się w 1975." Powyższe wskazuje, iż koncepcja budowy pracowniczych ogródków działkowych znana była poprzedniemu właścicielowi przed wywłaszczeniem. Ponadto potwierdzenie okoliczności, iż istniał zamiar przeznaczenia spornych nieruchomości na ogródki działkowe znajdziemy w ustaleniach realizacyjnych ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego uchwałą Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] września 1966 r., Nr [...]. W okresie poprzedzającym sporządzenie aktu notarialnego odbyła się również narada zespołu do spraw pracowniczych ogrodów działkowych pod przewodnictwem vice prezydenta, na której ustalono, iż Zarząd Zieleni Miejskiej dopilnuje oddania w 1975 r. użytkownikom wszystkich terenów nowoprojektowanych pracowniczych ogrodów działkowych m.in. przy ul. G. na S.. Potwierdzenie faktu, iż część nieruchomości miała być przeznaczona na ogródki działkowe stanowi również sporządzony do użytku służbowego w marcu 1974 r. dokument nazwany "Pracownicze ogrody działkowe stan i program rozwoju na tle perspektywicznego zagospodarowania przestrzennego m. P.". W dokumencie tym czytamy, iż teren obejmujący około 12 ha w okolicy ul. D. ma być przeznaczony na ogródki działkowe. Powyższe potwierdza również dokument "Warunki realizacji inwestycji" nr [...] z dnia [...] maja 1974 r., w której określono zagospodarowanie terenu pod Pracownicze Ogrody Działowe oraz wyjaśniono, iż dojazd do ogródków działkowych przewidzieć należy ulicą W.-G.. W pkt. 8 powyższego dokumentu wskazano, iż z uwagi na rolnicze użytkowanie wskazanego terenu z zamierzonym przejęciu gruntów należy powiadomić obecnych użytkowników, co najmniej 2 lata wcześniej.
Nadto w piśmie Zarządu Zieleni Miejskiej w P. z [...] marca 1975 r., w którym Zarząd Zieleni Miejskiej w P. zwrócił się o zezwolenie na rozgraniczenie terenu przeznaczonego pod pracownicze ogródki działkowe przy ul. D.- G. podano, iż Zarząd Dróg i Mostów w P. kompleksowo prowadził wywłaszczanie terenu w przedmiotowym rejonie w związku z budową trasy [...], wylot zachodni. Ponadto Zarząd Dróg i Mostów pismem z dnia [...] kwietnia 1975 r. zawiadomił Urząd Dzielnicowy P.-J. o nabyciu na budowę trasy [...] i ogródków działkowych przedmiotowej nieruchomości.
W świetle ww. dokumentów nie ulega wątpliwości, iż celem wywłaszczenia w niniejszej sprawie nie była tylko budowa trasy [...], ale również budowa pracowniczych ogródków działkowych.
Wobec powyższego należało ustalić czy realizacja ww. inwestycji nastąpiła w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami tzn. czy w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją tego celu, bądź też czy w ciągu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna zrealizowano cel wywłaszczenia.
Na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dowodów uznać należy, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zgodnie z informacją uzyskaną z Zarządu Dróg Miejskich w P. (pismo z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2007 r.) ul. D. stanowi fragment trasy [...], a ulica G. jest drogą publiczną-gminną i została wybudowana w związku z realizacją trasy [...] oraz, że inwestycja ta realizowana była w latach 1974-75. Natomiast odnosząc się do ogródków działkowych wskazać należy, iż, jak wynika z pisma Polskiego Związku Działkowców z dnia [...] maja 2003 r. oraz z dnia [...] marca 2007 r. na wywłaszczonym terenie ogródki działkowe powstały w 1975 r. oraz że działkowcy zostali wprowadzeni na ich teren jesienią 1975 r. oraz wiosną 1976 r. Ponadto decyzją z dnia [...] marca 1980 r. Zarząd Gospodarki Terenami w P. przekazał w użytkowanie na czas nieokreślony na rzecz Zarządu Dróg i Mostów sporne tereny z przeznaczeniem na Pracownicze Ogrody Działkowe. Ponadto z protokołu z przekazania pracowniczego ogrodu działkowego z dnia [...] października 1975 r. (k. 256 akt administracyjnych) wynika, iż w tym czasie teren został już podzielony na 255 działek wytyczonych geodezyjne, oznaczonych palikami i ponumerowanymi. Ponadto w aktach znajduje się projekt koncepcyjny zagospodarowania ogródków działkowych przy u. D., z którego wynika, że teren został podzielony na 255 działek. Natomiast decyzją z dnia [...]czerwca 1976 r. Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. zatwierdził plan realizacyjny terenu Pracowniczych Ogródków Działkowych.
W świetle powyższego organy zasadnie uznały, że realizowana na przedmiotowej nieruchomości inwestycja jest zgodna z celem nabycia i została wykonana w odpowiednim terminie, a zatem nie można jej uznać za zbędną w świetle art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Ponadto skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
/-/M. Dybowski /-/B. Popowska /-I. Kucznerowicz
KB/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło