IV SA/Po 201/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 07 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.Z. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 201/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A.Z. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pismem z (...) r. A. Z. (dalej: "Skarżąca" lub "Wnioskodawczyni") wniosła skargę na postanowienie wskazane w rubrum niniejszego postanowienia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Skarżąca uiściła wpis, a następnie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Opisując swą sytuację finansową Skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką własnych dzieci oraz konkubentem i czwórką jego dzieci, a jej majątek stanowi dom o pow. 100 m² (o wartości (...) zł), nieruchomość rolna o pow. 2 ha, nieruchomość związana z prowadzoną działalnością gospodarczą o pow. (...) m², samochód osobowy o pow. (...) zł. oraz samochód dostawczy o wartości (...) zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podała, że posiada kredyt hipoteczny w wysokości (...) zł, zadłużenie w ZUS ok. (...) zł oraz zadłużenie podatkowe ok. (...) zł. Wnioskodawczyni przedstawiła, że źródłem utrzymania jest dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości (...) zł i renta konkubenta w wysokości (...) zł. Zgodnie z oświadczeniem Wnioskodawczyni uzyskiwany dochód w całości przeznaczany jest na utrzymanie ośmioosobowej rodziny. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej Wnioskodawczyni, pismem z (...) r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont (w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) i kart kredytowych należących do Skarżącej i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2014 r. i 2015 r. wraz z dowodem ich złożenia, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektryczna, wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, określenia przedmiotu prowadzonej działalności gospodarczej, przedłożenia kopii deklaracji w podatku VAT i PIT złożonych w okresie styczeń – kwiecień 2016 r., udokumentowania wysokości zadłużenia w ZUS i zaległości podatkowych, określenia należności aktualnie egzekwowanych, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2016 r., przesłania szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat, oraz określenie sposobu użytkowania nieruchomości rolnej w tym oszacowanie ewentualnego dochodu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Wnioskodawczyni złożyła zmodyfikowany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym zmieniła poprzedni wniosek wskazując, że prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z dwójką własnych dzieci a posiadana nieruchomość rolna o pow. (...) ha stanowi łąkę. Dodatkowo Wnioskodawczyni podała, że budynki magazynowe i gospodarcze mają wartość (...) zł, zaś posiadany samochód marki (...) ma wartość (...) zł. Skarżąca zmieniła również oświadczenie w zakresie uzyskiwanych dochodów wskazując, iż uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w wysokości 3.000 zł oraz alimenty w kwocie (...) zł. Uzyskiwany dochód w całości przeznaczony jest na utrzymanie oraz spłatę kredytu wynoszącego (...) zł oraz spłatę zadłużenia w ZUS i Urzędzie Skarbowym w kwocie ok. 60.000 zł. Do powyższego pisma Skarżąca załączyła wyciąg z ewidencji działalności gospodarczej potwierdzający, iż prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży detalicznej z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, kopie deklaracji VAT 7 za styczeń i luty (...) r., PIT 36 za (...) r., oraz zestawienie rat i odsetek za okres kwiecień – wrzesień (...) r. Postanowieniem z 10 maja 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia referendarz sądowy po przywołaniu okoliczności świadczących o sytuacji osobistej i majątkowej Wnioskodawczyni, stwierdził, że Skarżąca nie wyjaśniła swej sytuacji finansowej i rodzinnej w wiarygodny sposób. Na opisane postanowienie Skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że w sprawie wzięto pod uwagę jej sytuację sprzed kilku lat, wtedy kiedy miała zdolność kredytową, firma się rozwijała, a ona była zdrową osobą. Aktualnie spłaca zadłużenie w ZUS i nie jest w stanie ponieść żadnych innych kosztów. Poza tym przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718. – dalej w skrócie p.p.s.a.). Zgodnie ze znowelizowanym przepisem art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy – art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność (art. 260 § 2 p.p.s.a.) Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności mają pozwolić sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że treść oświadczeń złożonych przez Skarżącą, nie przekonuje Sąd w dostatecznym stopniu o zasadności wniosku o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym. Z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby Skarżąca wyjaśniła swą sytuację finansową i rodzinną w wiarygodny sposób. Składając pierwotnie wniosek o przyznanie prawa pomocy określiła bowiem, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką własnych dzieci oraz konkubentem i czwórką jego dzieci. W odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, którym objęto również konkubenta, Skarżąca zmieniła jednak wcześniejsze oświadczenie wskazując, że prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z własnymi dziećmi. Mając na uwadze odebranie korespondencji zawierającej wezwanie do uzupełnienia informacji przez dorosłego domownika Skarżącej w osobie M. P., określanego wcześniej jako konkubenta, trudno uznać w ocenie Sądu, aby powyższe oświadczenie było wiarygodne. Ponadto za niewiarygodną ocenić również należy przestawioną przez Skarżącą sytuację majątkową. W pierwotnym wniosku Skarżąca podała, że posiada samochód osobowy o wartości (...) zł. i samochód dostawczy o wartości (...) zł. W kolejnym wniosku Skarżąca ujawniła zaś wyłącznie posiadanie samochodu marki BMW o szacunkowej wartości (...) zł. Natomiast odnosząc się do pozostałych informacji ujawnionych przez Skarżącą, Sąd wskazuje, iż pierwotnie Skarżąca przedstawiała kredyt hipoteczny w kwocie (...) zł, zadłużenie w ZUS wynoszące (...) zł. i zadłużenie podatkowe ok. (...) zł. Z przedłożonej informacji z (...) BANK S.A. wynika jednak, iż saldo zadłużenia na dzień (...) r. wynosiło (...) zł przy kwocie udzielonego kredytu wynoszącego (...) zł (k. 34 akt sądowych). Skarżąca zmieniła również wysokość zadłużenia w Urzędzie Skarbowym i ZUS określając je na łączną kwotę (...) zł. Ponadto Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła faktycznego zadłużenia pomimo, że została wezwana do udokumentowania wysokości zadłużenia w ZUS i zaległości podatkowych, określenia należności aktualnie egzekwowanych, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, oraz udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia (...) r. Odnosząc się z kolei do kwestii spłacania kredytu bankowego przez Skarżącą wskazać należy, że fakt zaciągnięcia kredytu bankowego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( postanowienie NSA z 28.06.2005 r. II GZ 56/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl,). Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, że Skarżąca zadeklarowała spłatę kredytu, której rata przewyższa deklarowany dochód. Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 orzekł jak w sentencji postanowienia.