IV SA/Po 21/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 września 2007r. sprawy ze skargi I.K.T na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy C. z dnia [...] nr [...] /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak Decyzją z dnia [...] nr [...]działający z upoważnienia Burmistrza Gminy C. Kierownik Ośrodka Pomocy w C., na podstawie art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 12a ust. 1 i ust.2, art. 14 ust. 1 i ust. 2, art. 47 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych), § 1 pkt 2, § 2, § 4, § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130 poz. 903), art. 104 §1 i art. 130 §4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105 poz. 881) odmówił przyznania praw do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej I.T. W lakonicznym uzasadnieniu decyzji napisano, że przekroczony został poziom dochodu rodziny za 2005 r., w związku z czym wnioskowane świadczenia nie przysługują. W odwołaniu od powyższej decyzji I.T. napisała, że składając wniosek prosiła o jego sprawdzenie i udzielenie wyjaśnień, które pozwoliłyby skorygować ewentualne błędy, bowiem Urząd Skarbowy potwierdził uzyskiwany przez nią przychód, a jej realny dochód jest znacznie niższy. Podkreśliła, że przyjmujący wniosek pracownik urzędu nie udzielił jej pomocy, w związku z czym wniosek wypełniła samodzielnie i na podstawie wydanych przez Urząd Skarbowy w K. zaświadczeń o dochodach. Ponieważ prowadzi działalność opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem od przychodów, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego obejmuje przychody z działalności, a nie dochód. W załączniku wniosku o przychodach z działalności gospodarczej wpisała zatem kwotę obejmującą zarówno wartość towaru jak i marżę. Wyliczyła, że łączny dochód jej rodziny w 2005 roku z tytułu marży, zasiłku chorobowego oraz dochodów męża wyniósł 17.063,14 złotych, co w przeliczeniu na osobę wyniosło 284,40 zł miesięcznie. Wskazała, ze czuje się pokrzywdzona decyzją organu I instancji. Decyzją z dnia [...]nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 1, art. 6 ust.1 pkt 1, art. 12a ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 1 i ust. 2, art. 47 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z treści wniosku wynika, ze rodzina strony składa się z pięciu osób, dochód rodziny w roku 2005 wynosił ogółem 38.705,40 złotych, miesięczny dochód rodziny wynosił 3.225,45 złotych, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosiło 645,09 złotych. Kwota ta jest wyższa od kwoty kryterium określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych, to jest kwoty 504 złotych na osobę w rodzinie w skali miesiąca. Od opisanej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiodła I.T. Powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji wskazała, że Kolegium nie wzięło pod uwagę jej wyjaśnień, co doprowadziło do sytuacji, że od zwykłego obywatela wymaga się pod groźbą kary znajomości zawiłych przepisów podczas, gdy powołanym do tego urzędnikom tak trudno zrozumieć te same przepisy. Stwierdziła, że odmową prawa do zasiłku została ukarana za nieświadomą pomyłkę, jaką było wpisanie przychodu zamiast dochodu i nie rozumie, dlaczego niemożliwe jest dokonanie korekty wniosku. Wskazując na trudną sytuację materialną swojej rodziny wniosła o pozytywne rozpoznanie skargi. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że ustawa o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie określiła, że pojęcie "dochód rodziny" oznacza "przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy". W związku z powyższym organy administracji były obowiązane ustalić dochód rodziny w oparciu o dokumenty dołączone do akt sprawy z których wynika, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej osiągnięty w roku 2005 wynosił 645,90 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli na podstawie akt sprawy i według stanu prawnego istniejącego w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy oraz, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują na wniosek poparty stosownymi dokumentami. Jak wynika z przepisu art. 23 ust. 3 pkt 3 wymienionej ustawy osoba, która podlega przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne załącza do wniosku oświadczenie, zawierające w szczególności informacje o: a) wysokości dochodu, b) wysokości należnych składek na ubezpieczenia społeczne, c) wysokości należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, d) wysokości i formie opłacanego podatku dochodowego, e) wysokości dochodu po odliczeniu należnych składek i podatku; Wzór oświadczenia zawiera rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.). Wypełnione oświadczenie, podpisane przez skarżącą znajduje się w aktach administracyjnych (k. 21) i w oparciu o ten dokument ustalono dochód rodziny na potrzeby postępowania z wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych. W treści odwołania od decyzji organu I instancji skarżąca jednakże wyjaśniła, że jej dochód z działalności gospodarczej jest znacznie niższy, na co zwracała uwagę urzędnikowi przyjmującemu wniosek. Wyjaśniła również, iż pomimo pytań, nie została poinformowana, czy w oświadczeniu ma wpisać przychód, który został potwierdzony zaświadczeniem wystawionym przez Urząd Skarbowy w K., czy dochód rzeczywisty, uzyskiwany z tytułu marży w cenie towarów. W ocenie Sądu okoliczności sprawy nakazują uwzględnić powyższe wyjaśnienia, bowiem jedynie brak prawidłowego pouczenia skarżącej o sposobie wypełnienia wniosku tłumaczy podanie przez nią wysokości uzyskiwanego przychodu z działalności gospodarczej jako dochodu. Zgodnie z art. 3 pkt 1 c) ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem jest deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W świetle powyższego to oświadczenie wnioskodawcy o uzyskanym dochodzie, a nie zaświadczenie Urzędu Skarbowego, w którym wymieniono uzyskiwany przychód, jest dla organu wiążące przy ustalaniu dochodu rodziny. Wskazać także należy, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawierają odsłania do przepisów ustaw podatkowych, stąd definicja dochodu oraz sposób jego ustalania w sprawach o świadczenia rodzinne określone są w tej ustawie. Organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego ma obowiązek zbadać i wyjaśnić, czy osoba składająca wniosek spełnia warunki do przyznania świadczenia. Takiego postępowania w niniejszej sprawie nie przeprowadzono. Naruszając art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organ II instancji nie odniósł się do argumentów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, a lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I instancji zostało uzupełnione jedynie przytoczeniem matematycznego wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, wykonanym przez organ I instancji w części VI wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Tymczasem zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą – między innymi – zasady postępowania zawarte w art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl których organa administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają one obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Lakoniczność uzasadnienia faktycznego decyzji organów obu instancji stanowi przy tym naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Analizowany błąd organu I instancji został tylko częściowo naprawiony przez organ II instancji. Kolegium - wbrew art. 136 kodeksu postępowania administracyjnego – nie oceniło prawidłowości zaskarżonej decyzji a jedynie ją uzupełniło; decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nie jest decyzją o zatwierdzeniu tej decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, a swoje argumenty zamieszcza w uzasadnieniu faktycznym swojej decyzji. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca), lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta nie powinna być jedynie formalna w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobligowane są uwzględnić wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku. Na marginesie Sąd wskazuje, że – jak wyjaśniła skarżąca na rozprawie – organ ustalając dochód rodziny na kolejny okres zasiłkowy 2007/2008 uwzględnił jej faktyczny dochód a nie przychód z działalności gospodarczej i świadczenia rodzinne zostały jej przyznane. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak AT