IV SA/Po 211/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skarg L.W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargi WSA/wyr.1-sentencja wyroku L.W. w dniu 26 października 2009r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na żywność – 220 zł, leki w kwocie 150 zł., czynsz 200 zł., na kulturę 150 zł. oraz z tytułu 60 - urodzin 600 zł. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskujący pomimo zamieszkiwania w tym samym lokalu z byłą żoną, córką i synem, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały i dodatek mieszkaniowy w łącznej kwocie 468,47 zł, Mając powyższe na uwadze, Z-ca Dyrektora MOPR w L., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L. w oparciu o art. 3, art. 4, art. 7 pkt 5 art. 8 ust 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 3 – 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2009r. Nr 267, poz. 1362 – dalej ups) oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt: Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa), decyzjami z dnia [...] listopada 2009r nr MOPR [...], nr MOPR [...], nr MOPR [...] i nr MOPR [...] odpowiednio przyznał zasiłek celowy na leki w wysokości 100 zł., odmówił przyznania pomocy na kulturę i z tytułu 60 urodzin, przyznał zasiłek celowy na czynsz w kwocie 50 zł. i przyznał świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w kwocie 50 zł. L.W. wniósł odwołanie od wszystkich powyższych decyzji, w którym zakwestionował wysokość przyznanych zasiłków, niezgodną z jego oczekiwaniami, wynikającymi z rosnących i leków. Skarżący wskazał, że przyznany mu zasiłek na czynsz nie wystarczy na bieżące regulowanie czynszu, nie wspominając o zaległościach. Odnosząc się do decyzji odmawiającej przyznania kwoty 150 zł na kulturę oraz 600 zł z tytułu 60-tych urodzin skarżący stwierdził, iż nie przyznanie mu zasiłku w tym zakresie jest dla niego niezrozumiałe, gdyż kultura jest równie niezbędną potrzebę człowieka jak żywność. L.W. stwierdził ponadto, że środki znajdujące się w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej są niewłaściwie wydatkowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie, po rozpatrzeniu odwołań, decyzjami z dnia [..] stycznia 2010r. nr [...], nr [...] i nr [....] utrzymało w mocy zaskarżone decyzje, dotyczące odpowiednio zasiłku na czynsz, zakup leków i kulturę i z tytułu 60 urodzin. Organ odwoławczy na podstawie materiału dowodowego stwierdził, iż skarżący znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej udzielenie mu pomocy w formie pieniężnej. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu swoich decyzji, iż zasiłek celowy, którego materialno-prawną podstawę stanowi przepis art. 39 ust. 1 ups jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego co powoduje, iż sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, nadto w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Znajdujące się w aktach dane, dotyczące wysokości środków pieniężnych jakimi dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. oraz pomocy, jaką skarżący otrzymał w 2009r. (8.522,26 zł), zdaniem organu odwoławczego świadczą o tym, że organ przyznając podopiecznemu pomoc w formie zasiłku celowego na pokrycie czynszu w kwocie 50 zł. oraz zakup leków w kwocie 100 zł. nie naruszył prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie gwarantują bowiem przyznawania bezzwrotnej pomocy społecznej w wysokości zaspokajającej potrzeby i oczekiwania osób ubiegających się o nie, nawet tych, które strona uważa dla siebie za niezbędne. Organ odwoławczy w decyzji nr [...], dotyczącej zasiłku na kulturę i z tytułu 60 urodzin, stwierdził, że ustawodawca w art. 39 ust. 2 ups wskazał przykładowo cele na jakie zasiłek może być przyznany, przy czym katalog ten nie jest zamknięty. Oznacza, że zasiłek może być przyznany również na inne cele nie wymienione w tym przepisie, o ile mieszczą się one w zakresie niezbędnej potrzeby bytowej. Powołując się na orzecznictwo stwierdzono jednak, że zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej oznacza zaspokojenie takiej potrzeby, bez której nie można obejść się w warunkach codziennego bytowania, jak też takiej, bez zaspokojenia której nie można zachować warunków bytowania odpowiadających godności człowieka. W związku z czym organ odwoławczy stwierdził, że wydatki na kulturę i z tytułu 60 urodzin, jako nie mające znamion niezbędności, mimo spełnienia kryterium dochodowego przez stronę. nie mogły być spełnione. L.W., kwestionując powyższe rozstrzygnięcia organu odwoławczego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której stwierdził, że Kolegium nie ustaliło czy organ I instancji wykorzystał wszystkie możliwości do pozyskania większej ilości środków na pomoc dla swych podopiecznych oraz na jakie cele wydatkuje swe środki. Skarżący stwierdził, iż organy rozpatrujące wniosek o przyznanie pomocy nie są uprawnione do oceny, czy wydatki na kulturę nie są niezbędne do poczucia jego godności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny po połączeniu spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie jest ocena decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie utrzymujących w mocy decyzje organu I instancji w przedmiocie zasiłku celowego. Należy podkreślić, iż kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, a takimi są decyzje podejmowane na podstawie art. 39 ups, Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, a organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy I i II instancji, w tym – znacznie szerzej organ odwoławczy, prawidłowo opisały sytuację finansową skarżącego (co nie jest przez skarżącego kwestionowane), wskazując na art. 39 ust. 1 i 2 ups wyjaśniły cel przyznawania zasiłku celowego oraz zasady uzależniające wysokość przyznanego świadczenia od uzasadnionych potrzeb i sytuacji życiowej wnioskodawcy. Nadto, w uzasadnieniu decyzji organu II instancji powołano się również na środki i możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej oraz całkowitą pomoc uzyskaną w 2009 r. przez skarżącego. Powyższe wskazuje, iż przy ocenie zasadności przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 100 zł i na opłacenie czynszu w kwocie 50 zł., organy administracyjne I i II instancji nie naruszyły granic uznania administracyjnego, mając przy tym na względzie słuszny interes obywatela. Należy bowiem podkreślić, na co zwrócił również uwagę organ odwoławczy, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc społeczna nie jest jednak instytucją mającą na celu wyręczenie, czy też zastąpienie osób korzystających z pomocy w ich własnych staraniach mających na celu wyjście z trudnej sytuacji życiowej. Odnosząc się do zarzutów dotyczących przekroczenia granic uznania administracyjnego w zakresie, w którym organ odmówił przyznania zasiłku celowego na kulturę i z tytułu 60 urodzin stwierdzić należy, iż uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w wysokości oczekiwanej przez te osoby. W związku z powyższym – zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - organy orzekające w przedmiotowych sprawach, w których zapadłe decyzje poddane zostały kontroli sądowoadministarcyjnej, zasadnie odmówiły L.W. przyznania zasiłku celowego na kulturę i 60 urodziny. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wyliczenie zamieszczone w art. 39 ust. 1 i 2 ups ma charakter przykładowy; wymienione tam przypadki, na które może być przyznany zasiłek celowy, służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych jak zakup żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów. Przy takim sformułowaniu katalogu niezbędnych potrzeb – w świetle zasad doświadczenia życiowego - nie sposób przyjąć, aby do niezbędnych potrzeb życiowych można zaliczyć zaspokajanie nie określonych potrzeb kulturalnych. Podobnie ocenić należy wniosek o przyznanie zasiłku celowego z okazji 60 urodzin. Osobista uroczystość nie uzasadnia bowiem przyznania zasiłku celowego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny rozpoznawanych spraw oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy ich rozstrzyganiu, uzasadniając przekonująco swoje decyzje. Tym samym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.