IV SA/Po 22/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant Sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę 2. zasądza na rzecz adwokat M. G.I. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie (...) (...) zł podwyższone o kwotę (...) (...) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz-Frymus Decyzją z dnia (...) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 39 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm. – dalej jako: ustawa o pomocy społecznej), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 135, poz. 950) odmówił M.K. przyznania pomocy finansowej na opłacenie czynszu i kosztów podłączenia energii i gazu oraz zadłużenia w energii i gazie. W uzasadnieniu wskazano, powołując się na art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód, nie przekracza 477 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że łączny dochód strony wyniósł (...) zł, w tym świadczenie rentowe w wysokości (...) zł, dochód ze sprzedaży surowców wtórnych –(...) zł, oraz 1/12 dochodu jednorazowego – (...) (strona w ciągu ostatnich 12 miesięcy otrzymała wsparcie finansowe od osób fizycznych na kwotę (...) zł na pokrycie części opłat finansowych i zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej kwotę tego dochodu rozliczono w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony). W związku z powyższym stwierdzono, że dochód strony przekracza ustawowo ustalone kryterium dochodowe o kwotę (...) zł, a zatem nie został spełniony podstawowy warunek ubiegania się o uzyskanie pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji wskazał również, że nie znajduje podstaw, które umożliwiłyby, zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, udzielić stronie pomocy finansowej na wnioskowane cele w formie zasiłku celowego specjalnego. Ponadto wskazano, że celem pomocy społecznej nie jest i nie może być przejęcie pełnego utrzymania osób zwracających się o udzielenie pomocy finansowej, zwłaszcza w przypadku posiadania przez te osoby własnych dochodów i własnych możliwości przezwyciężenia trudności, a jedynie wsparcie tych osób w pokonywaniu trudnych sytuacji. Zdaniem organu I instancji strona ma możliwości poprawy swojej sytuacji i w jej gestii leży ich wykorzystanie. Ponadto wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia (...) nr (...) przyznał stronie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia (...) i w związku z tym strona ta otrzymała spłatę należnej renty w łącznej kwocie (...) wraz z świadczeniami bieżącymi za (...). Według organu środki finansowe jakimi strona dysponowała w okresie powstawania zadłużeń w opłatach za energię i gaz pozwalały na ich uregulowanie i świadomym wyborem strony było przeznaczanie dochodów osiąganych z pracy w okresie od (...) do (...) czy też kwotę nagrody literackiej na inne cele niż przeznaczenie jej na uregulowanie opłat za energię i gaz. Zdaniem organu strona nie dbała o terminowe opłacanie należnych rachunków, nie wykorzystała własnych możliwości finansowych w tej kwestii i w świadomy sposób doprowadziła do powstania zaległości, co spowodowało odcięcie dopływu energii i gazu. Odwołując się od powyższej decyzji M. K. nie zgodził się z jej rozstrzygnięciem, podnosząc iż jest ona dla niego krzywdząca, ponieważ nie uwzględnia jego trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Decyzją z dnia (...) nr (...), działając na podstawie art. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako kpa) w zw. z art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1 i 11 oraz art. 39 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia nie narusza prawa. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że w dniu (...) zostały wydane cztery decyzje przyznające odwołującemu pomoc, która zaspokaja jego podstawowe potrzeby bytowe. Wnosząc skargę na powyższą decyzję M. K. podniósł, iż nie zgadza się z odmową udzielenia pomocy finansowej na opłacenie bieżącego czynszu oraz energii elektrycznej i gazu, wskazując na swoją trudną sytuację materialną. Ponadto zaznaczył, że utrzymuje się z renty inwalidzkiej II grupy i po odciągnięciu alimentów zostaje tylko (...), które w całości przeznacza na opłacenie mieszkania. Na dowód swojej trudnej sytuacji materialnej skarżący załączył kserokopię odcinka renty, odcinka opłaty czynszu za mieszkanie oraz zaświadczenia, iż korzysta z Kuchni Społecznej. Według skarżącego, niezrozumiała jest dla niego kwota renty w wysokości(...) zł, gdyż nigdy takiej nie otrzymał. Renta jaką otrzymuje wynosi (...) zł i w związku z tym, zgodnie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej należy mu się pomoc finansowa, ponieważ nie osiąga kryterium dochodowego w wysokości 477 zł osoby samotnie gospodarującej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) wynika natomiast, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym, z mocy art. 134 § 1 ppsa, kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy o pomocy społecznej O prawie do zasiłku celowego, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1, decyduje tzw. kryterium dochodowe, a więc świadczenia pieniężne z pomocy społecznej (a wśród nich także zasiłek celowy) będzie przysługiwało tylko tym osobom, w przypadku których pomoc państwa jest niezbędna ze względu na niskie dochody. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 39 ups, zasiłek celowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (zob. § 1 pkt 1 lit. a\ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej /Dz. U. z 2006 r., nr 135,poz. 950/). Skoro zatem dochód skarżącego ustalony w sposób prawidłowy przez organy obu instancji w oparciu o zgromadzone dokumenty i wyjaśnienia skarżącego wynosił (...) zł i tym samym przekraczał ustawowo ustalone kryterium dochodowe o kwotę (...) zł, to nie został spełniony podstawowy warunek ubiegania się o uzyskanie pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej z art. 39 ups. Tym samym trafnie wnioskowany zasiłek nie został skarżącemu przyznany. Sąd uznał także, że organy obu instancji prawidłowo wywnioskowały, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 41 ups. Z przepisu tego wynika, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Jak wynika z tego przepisu, znajduje on zastosowanie tylko w wyjątkowych okoliczności przyznawania świadczeń na specjalnych zasadach, przede wszystkim dlatego, że beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy - ich sytuacja materialna jest na tyle dobra, że powinni oni samodzielnie przezwyciężyć trudności. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i znacznej liczby osób oczekujących na wsparcie, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Wynika z tego, że organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego". W zakresie takich uznaniowych decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Organy orzekające, rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego, w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazały, jakie są warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego i właśnie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 ups). Kontrolowane postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśniono sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych, a swe stanowisko przekonywująco umotywowały. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia wątpliwości co do jego zgodności z art. 107 § 3 kpa. Argumentacja podnoszona przez organy jest prawidłowa i zasługuje na aprobatę. Skoro więc M. K. przekroczył kryterium dowodowe, które należy spełnić do otrzymania zasiłku celowego z art. 39 ups, a jednocześnie organy obu instancji działając w ramach uznania administracyjnego nie dopatrzyły się szczególnie uzasadnionego przypadku dla przyznania specjalnego zasiłku celowego pomimo przekroczenia kryterium dowodowego (art. 41 ups) to żądanie skarżącego trafnie zostało uznane za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska