IV SA/Po 22/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska /spr./ WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta L. przyznał Panu R.S. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od 1 sierpnia 2011 r. do 31 sierpnia 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, sposób wypłaty: gotówką, termin wypłaty: 3-cia środa miesiąca oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9% przyznanego świadczenia. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes strony. W uzasadnieniu swojej decyzji Organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm., dalej u.p.s.), zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na podstawie wniosku R.S. z dnia 25 sierpnia 2011 r. Organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne w Narodowym Funduszu Zdrowia. W wyniku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 2 września 2011 r. ustalono, iż Skarżący jest osobą pełnoletnią, samotnie gospodarującą, całkowicie niezdolną do pracy. Ponadto ustalono, że jego dochód wynosi [...] zł, a więc nie przekracza kwoty 477 zł stanowiącej kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Organ wysokość świadczenia ustalił zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.s. jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 477 zł, a dochodem Skarżącego, który wynosi [...] zł, przy czym wskazano, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie i na podstawie art. 37 ust. 3 nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (477 zł - [...] zł = [...] zł). Stosownie do przepisu art. 106 ust. 3 u.p.s., świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Organ wskazał, że składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki, którą w myśl art. 81 ust. 8 pkt 7 ww. ustawy, jest kwota odpowiadająca wysokości przyznanego zasiłku stałego z pomocy społecznej. Od powyższej decyzji - w ustawowym terminie - odwołanie wniósł Pan R.S. w części dotyczącej wysokości kwoty przyznanego zasiłku stałego. W swoim piśmie Skarżący podniósł, że dodatek mieszkaniowy, którego jest beneficjentem, nie powinien być wliczany do kwoty dochodu stanowiącej podstawę do obliczania zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm., dalej k.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przytoczył treść art. 8 u.p.s., określający krąg podmiotów, którym przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91), w tym osoby samotnie gospodarujące, których dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15, m. in. bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby. Organ wskazał, że stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei, w myśl ust. 4 ww. przepisu, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s., zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Natomiast zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm., dalej ustawa o dodatkach), ustawa ta reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej SKO), na podstawie ustaleń rodzinnego wywiadu środowiskowego stwierdziło, że Pan R.S. jest beneficjentem dodatku mieszkaniowego ustalonego w kwocie [...] zł miesięcznie. Zdaniem Organu, wbrew twierdzeniom Skarżącego zawartym w odwołaniu od decyzji, do udzielania zasiłku celowego dla osoby samotnie gospodarującej mają zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej, a nie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zatem dodatek mieszkaniowy stanowi dochód Skarżącego, bowiem nie został wskazany w art. 8 ust. 3 i ust. 4 jako źródło przychodu nie podlegające wliczaniu do dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Reasumując, zdaniem SKO, Organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o przyznaniu Panu R.S. prawa do zasiłku stałego w wysokości [...] zł, tj. z uwzględnieniem kwoty [...] zł z tytułu dodatku mieszkaniowego jako dochodu Skarżącego - zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Organ zaznaczył też, zaskarżona decyzja została wydana w zakresie, jaki Skarżący wskazał w odwołaniu - piśmie z dnia 3 października 2011 r. tj. wyłącznie ws. wysokości zasiłku stałego. Pismem z dnia 14 grudnia 2011 r. R.S. wniósł skargę na decyzję SKO z [...] listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, uznając, że Organ "zaniżył kwotę przyznanego i otrzymywanego zasiłku stałego (...) o kwotę dotacji do czynszu mieszkaniowego (...)." Zdaniem Skarżącego, interpretacja Organu art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. jest niewłaściwa. Natomiast nieuwzględnienie w niniejszej sprawie treści art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach, jest niezgodne z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, powołując się na motywy podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wskazania, czy w postępowaniu w przedmiocie zasiłku stałego – w zakresie ustalania wysokości dochodu strony celem stwierdzenia, czy spełnia ona kryterium dochodowe, organ winien stosować wyłącznie przepisy u.p.s. określające zasady liczenia dochodu, czy winien stosować także przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W powyższe kwestii, orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela sposób rozumowania i pogląd prawny wyrażony przez NSA w wyroku z 26 października 2011 r., sygn. .akt I OSK 969/11 (cbois). Wynikają one z regulacji obu ustaw dotyczących dochodu oraz zakresu stosowania obu ustaw. Stosownie do przepisu art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia /obecnie: w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz.1027), która weszła w życie z dniem 1 października 2004 r./ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w myśl ustępu 4 tegoż artykułu, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Przedstawione przepisy określają zasady ustalania, dla potrzeb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, dochodów wnioskodawcy. W art. 8 ust. 3 in fine u.p.s. wskazano rodzaje obciążeń, o jakie dochód należy pomniejszać, zaś w art. 8 ust. 4 u.p.s. zdecydowano o rodzajach dochodów, które nie mogą zostać uwzględnione przy sumowaniu dochodów wnioskodawcy. Nie ulega wątpliwości, że przytoczone przepisy nie wspominają o dodatku mieszkaniowym. Innymi słowy, o wysokość dodatku mieszkaniowego nie można pomniejszać sumy obliczonego dochodu. Zatem jest to dochód, który należy uwzględniać obliczając łączną wysokość przysporzeń osoby ubiegającej się o świadczenie pieniężne. Podsumowując, treść przytoczonych przepisów u.p.s. wyklucza możliwość nieuwzględnienia kwoty dodatku mieszkaniowego do obliczania dochodu, w świetle art. 8 ust. 3 u.p.s. Stanowisko to należy uznać za utrwalone w orzecznictwie. Przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 czerwca 2009 r. sygn. I OSK 1249/08 (cbois) podzielił stanowisko WSA, że przepisy ustawy o pomocy społecznej, jak i inne regulacje prawne, nie przewidują przy ustalaniu dochodu możliwości odliczenia dodatku mieszkaniowego. Zauważono także, że kwota uzyskana z tytułu dodatku mieszkaniowego kreuje dochód, który organ administracji publicznej winien uwzględniać przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że dodatek mieszkaniowy jest wypłacany administratorowi nieruchomości, ponieważ w takiej sytuacji przyznanie dodatku mieszkaniowego oznacza zmniejszenie się obciążeń z tytułu użytkowania lokalu. Zatem konkluzja jest taka, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie pogląd skargi dotyczący zastosowania – w odniesieniu do obliczenia dochodu na potrzeby rozstrzygania w przedmiocie zasiłku stałego, tj. na podstawie u.p.s., przepisów ustawy o dodatkach, określających zasady obliczania dochodu w sprawach o ustalenie dodatku mieszkaniowego. Mając na względzie wskazane wyżej argumenty, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku w oparciu o art. 242 i 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust 1 pkt 1 li. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.)