IV SA/Po 220/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sąd. WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. z dnia 17 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. (dalej również: Dyrektor RZGW w P.; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia 17 grudnia 2024 r. nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania R. W. (dalej również: skarżący; wnioskodawca; zainteresowany), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. (dalej również: Dyrektor ZZWP w S.; organ I instancji) z dnia 24 września 2024 r. znak [...], wydaną w przedmiocie umorzenia postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego. Zaskarżona decyzja, jak wynika z uzasadnienia tejże decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy. W dniu 2 czerwca 2022 r. do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. wpłynęło pismo z dnia 30 maja 2022 r. R. W. w sprawie podejrzenia podjęcia samowoli budowlanej na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...], m. R. na szkodę R. W. - właściciela działki nr [...], obr. [...], m. R.. W dniu 6 lipca 2022 r. do Dyrektora ZZWP w S. wpłynęło pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: PINB w R.) z dnia 28 czerwca 2022 r. znak [...], przekazujące wniosek R. W. z dnia 30 marca 2022 r. w części sprawy dotyczącej zasypania rowów melioracyjnych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obr. [...], m. R.. W piśmie z dnia 8 lipca 2022 r. R. W., reprezentowany przez pełnomocnika (radcę prawnego) wniósł m.in. o wszczęcie postępowania w sprawie zasypania rowów melioracyjnych na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...], obr. [...], m. R.. Dyrektor ZZWP w S. postanowieniem z dnia 22 września 2022 r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku R. W. z dnia 30 marca 2022 r., na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zasypania rowów melioracyjnych zlokalizowanych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obr. [...], m. R., wskazując równocześnie, że w powyższej sprawie będzie miał zastosowanie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Dyrektor RZGW w P. postanowieniem z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...], na skutek rozpatrzenia sprawy w wyniku wniesienia zażalenia przez zainteresowanego, uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 22 września 2022 r. znak [...] Decyzją z dnia 29 czerwca 2023 r. znak [...] Dyrektor ZZWP w S. odmówił wydania nakazu przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu, zlokalizowanego na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...], m. R.. Dyrektor RZGW w P., w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania zainteresowanego, decyzją z dnia 1 września 2023 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ II instancji wskazał na konieczność rozważenia zastosowania w sprawie przepisu art. 190 Prawa wodnego w zakresie fragmentu rowu, zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], obr. [...], m. R.. Zalecono przeanalizowanie, czy uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na likwidację wskazanego odcinka rowu było zbędne oraz czy zmiana użytków i likwidacja rowów w ewidencji na podstawie operatu geodezyjnego - mapy do celów projektowych zwalniała z obowiązku wystąpienia o pozwolenie wodnoprawne na likwidację urządzenia. Ponadto wskazano na konieczność przeanalizowania, czy przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia na działkach, na których rów nie został zasypany, jest zasadne, jak też wziąć pod uwagę, czy jego odbudowa przyczyni się do poprawy warunków na działce nr [...], obr. [...], m. R., a w przypadku uznania zasadności odbudowy przedmiotowego rowu należało rozważyć wydanie decyzji zgodnie z art. 191 Prawa wodnego. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał na to, że z uwagi na możliwe zmiany stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, należało rozważyć, czy to nie art. 234 Prawa wodnego jest przepisem właściwym "w tym zakresie sprawy". Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Dyrektor ZZWP w S. decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. znak [...] odmówił nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu, zlokalizowanego na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...], m. R., stwierdzając, że podstawą prowadzenia postępowania w związku z art. 191 Prawa wodnego jest istnienie urządzenia wodnego na danym terenie, w związku z czym nakazanie odbudowy zgodnie z art. 191 tej ustawy jest bezzasadne. Dyrektor RZGW w P. decyzją z dnia 13 lutego 2024 r. nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania wnioskodawcy, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po kolejnym przeprowadzeniu postępowania w sprawie, Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. decyzją z dnia 24 września 2024 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 105 k.p.a. oraz art. 191 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.) - dalej: p.w., umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji dotyczącej przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu, zlokalizowanego na terenie działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...], m. R.. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 191 § 1 i 3 p.w. in fine w zw. z art. 6 i art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 191 p.w.; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 188 i art. 191 p.w. poprzez nierzetelne i pobieżne poczynienie ustaleń faktycznych; art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. poprzez brak podjęcia działania wobec bezprawnego zlikwidowania rowów melioracyjnych przez właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] w R., co wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a którego to właściciele wskazanych działek nie posiadali. Ponadto podniósł, że organ nie zastosował się do wytycznych organu II instancji, zawartych w decyzji z dnia 13 lutego 2024 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. , motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 17 grudnia 2024 r. przywołał brzmienie przepisów art. 191 ust. 1 p.w. oraz art. 105 § 1 k.p.a. Wskazując na stan faktyczny sprawy, Dyrektor RZGW w P. wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zachodzi okoliczność spływania, gromadzenia się i stagnowania wody opadowej i roztopowej bez możliwości odprowadzenia jej z terenu działki nr [...], obręb [...], m. R., co powoduje nadmierne i szkodliwe nawodnienie działki. W związku z tym stwierdził, że jeśli dochodzi do sytuacji kierowania wód na teren działki nr [...] z działek sąsiednich, powstałej wskutek przedsięwzięć inwestycyjnych na otaczającym tę działkę obszarze, to stan taki podlega regulacjom w trybie art. 234 p.w. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji podniósł, że art. 191 p.w. nie stanowi podstawy prawnej pozwalającej na prawidłowe rozstrzygnięcie przedmiotowej spawy. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji, ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę, wziął pod uwagę wskazania zawarte w decyzji Dyrektora RZGW w P. z dnia 13 lutego 2024 r. Organ II instancji wskazał w tym względzie na czynności, jakie miały miejsce w postępowaniu i stanowisko, jakie zajął organ I instancji. Zwrócił uwagę na to, że w zaskarżonej decyzji Dyrektor ZZWP w S. stwierdził, że nie jest możliwe przywrócenie funkcji urządzenia, które faktycznie nie istnieje; ponownie rozważając zasadność zastosowania art. 190 p.w. w zakresie konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na likwidację zasypanego odcinka rowu, organ I instancji uzyskał od stron postępowania informacje dotyczące ewentualnej dokumentacji zezwalającej na likwidację urządzenia wodnego zgodnie z obowiązującymi przepisami. M.in. wskazał na to, że w piśmie z dnia 16 maja 2024 r. R. W. oświadczył, że rowy na działce nr [...] nie zostały zlikwidowane i podkreślił, że woda spływała swobodnie w kierunku północnym do momentu powstania skarpy na sąsiednich działkach. Pełnomocnik właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...] stwierdził, że nie posiadają oni dokumentów związanych z likwidacją urządzeń, bowiem nigdy nie wykonywali prac polegających na modyfikacji bądź usuwaniu jakichkolwiek urządzeń wodnych na obszarze tych działek; podkreślił, że wykreślenie rowów z ewidencji nastąpiło na podstawie operatu geodezyjnego przed nabyciem gruntów przez jego mocodawców, którzy będąc właścicielami od 2020 r. nie mieli podstaw do ubiegania się o pozwolenie wodnoprawne na likwidację urządzenia wodnego. Na wezwania o udostępnienie dokumentacji zezwalającej na likwidację urządzeń nie odpowiedzieli właściciele działek nr [...] i [...], co należało uznać za oznaczające brak uzyskania dokumentów zezwalających na likwidację rowu. Organ odwoławczy stwierdził, że w decyzji z dnia 24 września 2024 r. wskazano na to, że wykonanie geodezyjnego operatu oraz likwidacja użytku rowu na mapach nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego oraz że jeżeli rowy zostały zlikwidowane bez wymaganego pozwolenia, to zgodnie z art. 190 ust. 1 p.w. właściciel tego urządzenia powinien wystąpić z wnioskiem o legalizację likwidacji. Ponadto, organ I instancji, nawiązując do konieczności przeanalizowania zasadności zastosowania art. 191 p.w. dla niezasypanego odcinka rowu, na podstawie oświadczenia pełnomocnika skarżącego z dnia 16 maja 2024 r., że nie było potrzeby pogłębiania rowów, ponieważ za ich pośrednictwem woda spływała w sposób naturalny z terenu działki nr [...]" stwierdził, że przyczyną problemów na działce nr [...] nie są rowy. Organ I instancji stwierdził, że rów w szczątkowym stanie nie mógł spełniać swojego zadania, zatem niemożliwe było uszkodzenie nieistniejącego urządzenia poprzez podniesienie poziomu terenu na sąsiednich działkach. Działania te mogły jednak doprowadzić do naruszenia stosunków wodnych, co było przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego w Urzędzie Miasta R. na podstawie art. 234 p.w. W następnej kolejności organ II instancji wyjaśnił, że stosując się do ostatniego wskazania zawartego w decyzji z dnia 13 lutego 2024 r., Dyrektor ZZWP w S. w piśmie z dnia 26 kwietnia 2024 r. zwrócił się do Urzędu Miasta R. z prośbą o udostępnienie akt prowadzonej sprawy, dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na wybranych działkach w obrębie [...] w miejscowości R., a skany dokumentów w tej sprawie otrzymano w dniu 16 maja 2024 r. W przekazanych materiałach zawarto m.in. protokoły z przesłuchań świadków, biegłych i stron "w sprawie podniesienia terenu działek [...], [...], [...], [...], [...] i nielegalnym zasypaniu rowów melioracyjnych przy ul. [...] w R.". Jeden ze świadków, właściciel działki nr [...] wyjaśnił, że woda w rowie zlokalizowanym na jego działce odpływa w kierunku południowo-wschodnim. Jednocześnie wskazał na to, że przedmiotowy teren jest podmokły, często stoi na nim woda. Ponadto, drugi ze świadków oświadczył, że od lat 70. ubiegłego wieku wystąpiła degradacja rowów z uwagi na brak przeprowadzanej konserwacji. Dodatkowo, w załączonym do przekazanych materiałów protokole z oględzin, wykonanych w dniu 12 grudnia 2023 r. wynika, że woda opadowa i roztopowa przedostaje się z sąsiednich, podwyższonych działek na działkę nr [...], a na utworzonej skarpie zaobserwowano ślady rozmycia przez wody opadowe. Zgodnie z protokołem przesłuchania właściciela działki nr [...], nie wiedział on o istnieniu "rowów melioracyjnych", natomiast właściciel działek nr [...] i [...] oświadczył, że na żadnych mapach nie widział rowów przechodzących przez jego działki, a w terenie na działkach sąsiednich nie widać śladu żadnego rowu. Dodatkowo w protokole przesłuchania uprawnionego geodety zawarto informację, że w 2015 r. wykonał on mapę do celów projektowych, a w wyniku przeprowadzonego wywiadu terenowego stwierdził brak rowów ujawnionych na wcześniejszych mapach wykorzystywanych do wywiadu terenowego. Na tej podstawie sporządził wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących działek nr [...] i [...]; wykaz zmian wynikał z art. 20 i 22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Dyrektor RZGW w P. stwierdził, że po dogłębnym przeanalizowaniu niniejszej sprawy stwierdzono, iż na obszarze objętym prowadzonym postępowaniem warunki na przestrzeni lat uległy znacznym zmianom. Wybudowane urządzenie nie stanowiłoby odbudowanego w myśl art. 191 ust. 3 p.w. urządzenia, które istniało w przyszłości, ale byłoby to zupełnie nowe urządzenie, o nowych parametrach, którego wpływ na aktualną sytuację terenową byłby trudny do przewidzenia. Wybudowanie nowego urządzenia wymagałoby uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z oświadczeniami właścicieli działek zlokalizowanych w sąsiedztwie obszaru objętego postępowaniem, wybudowane w ubiegłym wieku rowy zaczęły stopniowo zanikać, a w konsekwencji pełnić swoją funkcję, już wiele lat temu. Trwała i nieodwracalna utrata funkcji urządzeń wodnych wykluczyła możliwość zastosowania dyspozycji art. 191 ust. 1 p.w. Brak istnienia urządzenia, zgodnie z przedstawionymi w decyzji Dyrektora ZZWP w S. informacjami, stanowiło przyczynę, dla której postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Za bezpośrednią przyczynę stagnowania wody na działce nr [...], obr. [...], m. R. uznano wykonany na sąsiednich działkach nasyp. W związku z sytuacją, jaka ma miejsce na działce nr [...] oraz w jej sąsiedztwie, w Urzędzie Miasta R. prowadzone było postępowanie na podstawie art. 234 p.w. Dodatkowo organ II instancji zaważył, że nawet jeśli urządzenie szczątkowo istniało i zostało świadomie zlikwidowane, to należałoby dokonać legalizacji jego likwidacji zgodnie z art. 190 p.w. i o takiej powinności zainteresowane strony zostały poinformowane w decyzji Dyrektora ZZWP w S. z dnia 24 września 2024 r. W podsumowaniu Dyrektor RZGW w P. stwierdził, że po przeanalizowaniu akt sprawy w toku postępowania nie widzi podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym uznał, że zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. należy utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. R. W., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego (radcę prawnego), w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Dyrektora RZGW w P. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Zainteresowany zarzucił zakwestionowanej decyzji naruszenie: 1. art. 191 § 1 i 3 p.w. in fine w zw. z art. 6 i art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 191 p.w., a w konsekwencji zaaprobowanie i przyjęcie stanowiska organu I Instancji, że skoro rowy znajdujące się na działkach ewidencyjnych: rów nr [...] - przebiegający przez działki nr [...], [...], [...], [...], obr. [...] w R., a także rów nr [...], przebiegający przez działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obr. [...] w R. istniały w przeszłości (co nie ulega wątpliwości), obecnie - od lat 60. nie istnieją, to stanowi to podstawę do odmowy wydania decyzji nakazującej przywrócenie urządzeń wodnych do poprzedniej funkcji oraz do umorzenia postępowania, podczas gdy prawidłowa wykładnia całości art. 191 p.w., w szczególności § 3, wyraźnie wskazuje, że możliwe jest nakazanie w drodze decyzji odbudowy urządzenia wodnego; nadto organ II instancji dopuścił się wykładni contra legem powołanego przepisu, bowiem wskazano nieistniejącą w ustawie przesłankę, jakoby brak istnienia urządzenia wodnego implikował brak możliwości wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie, podczas gdy z prawidłowo dokonanej wykładni art. 191 § 3 p.w. wprost wynika, że "jeżeli określenie funkcji urządzenia wodnego, o którym mowa w ust. 1, nie jest możliwe, (...) organ właściwy może, w drodze decyzji, określić na nowo funkcję tego urządzenia oraz nakazać jego odbudowę albo likwidację" – organ tym samym pominął fakt, że z ustalań faktycznych wynika, że rowy istniały, powstały w latach 60., znany był ich przebieg kierunek spływu wody, a także nietrudno ustalić, że zostały całkowicie zasypane na działkach wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania; 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 188 i art. 191 p.w. poprzez zaakceptowanie nierzetelnych i pobieżnych ustaleń faktycznych organu I instancji i powtórzenie gołosłownych twierdzeń Dyrektora ZZWP w S., że nie można ustalić spadku rowu oznaczonego numerem [...], co ma według organu wpływ na możliwość zastosowania wyżej wskazanych przepisów, podczas gdy ani to ustalenie, ani pozostałe dotyczące braku możliwości ustalenia występowania rowów w miejscu powstania nasypu na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...] w R. – "gdyż (sic!) w jego miejscu powstał nasyp" – nie pozwalają łącznie wyciągać wniosków, na których ostatecznie organ I instancji oparł wydaną decyzję; 3. art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. poprzez brak podjęcia działania wobec bezprzedmiotowego zlikwidowania rowów melioracyjnych przez właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...] w R., co wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a którego to właściciele tych działek nie posiadali (organ I instancji wskazał powyższe przepisy, jednak nie wykonał swoich obowiązków w zakresie nadzoru nad urządzeniami wodnymi i nie nakazał odbudowy rowów); 4. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora ZZWP w S., podczas gdy obowiązkiem organu odwoławczego było, gdyby właściwie uwzględnił zaistniały w sprawie stan faktyczny, zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.; mianowicie Dyrektor RZGW w P. powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu skarżący rozwinął tak sfomułowanie zarzuty i je umotywował, na poparcie swojego stanowiska. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor RZGW w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podkreślił, że po dogłębnym przeanalizowaniu sprawy ustalił, iż na obszarze, którego dotyczy prowadzone postępowanie, na przestrzeni lat warunki uległy znacznym zmianom. W związku z tym wybudowane urządzenie nie stanowiłoby odbudowanego w myśl art. 191 ust. 3 p.w. urządzenia, które istniało w przyszłości, ale byłoby to zupełnie nowe urządzenie, o nowych parametrach, którego wpływ na aktualną sytuację terenową byłby trudny do przewidzenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że zgodnie z oświadczeniami właścicieli działek zlokalizowanych w sąsiedztwie obszaru objętego postępowaniem, wybudowane w ubiegłym wieku rowy zaczęły stopniowo zanikać, a w konsekwencji pełnić swoją funkcję, już wiele lat temu. Trwała i nieodwracalna utrata funkcji urządzeń wodnych wykluczyła możliwość zastosowania dyspozycji art. 191 ust. 1 p.w. Brak istnienia urządzenia, zgodnie z przywołanymi w decyzji Dyrektora ZZWP w S. informacjami, stanowiło przyczynę, dla której postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Za bezpośrednią przyczynę stagnowania wody na działce nr [...], obr. [...], m. R. uznano wykonany na sąsiednich działkach nasyp. W związku z sytuacją, jaka ma miejsce na działce nr [...] oraz w jej sąsiedztwie w Urzędzie Miasta R. prowadzone było postępowanie na podstawie art. 234 p.w. Dodatkowo organ zaznaczył, że nawet jeżeli urządzenie szczątkowo istniało i zostało świadomie zlikwidowane, należałoby dokonać legalizacji tej likwidacji zgodne z art. 190 p.w., o czym zainteresowane strony zostały poinformowane w decyzji organu I instancji z dnia 24 września 2024 r. W piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego ustosunkował się do odpowiedzi organu na skargę, podtrzymując podtrzymał skargę w całości. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie powinien być powołany biegły, który rzetelnie oceniłby sytuację oraz fakt, czy "rowy znajdują swoje zastosowanie na przedmiotowej działce i są potrzebne". Podkreślił, że "samo usunięcie skarpy odpadów nie przywróci pożądanego stosunku wodnego". Na koniec stwierdził, że skarżący nie zasypał, nie zlikwidował rowów na swojej działce ani nie występował o pozwolenie na zasypanie rowów. W związku z tym wniósł o to, by organ wydał decyzję nakazującą jednocześnie wszystkim właścicielom działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] udrożnianie rowów, aby woda nagromadzona na działce nr [...] miała swobodne ujście i aby zapewnić przepływ tej wody i przeciwdziałać nasiąkaniu gleby działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora RZGW w P. z dnia 17 grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ZZWP w S. z dnia 24 września 2024 r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu, zlokalizowanego na terenie działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb [...] w miejscowości R.. W wyniku przeprowadzenia tejże kontroli Sąd uznał, że skarga R. W. nie jest zasadna. Zakwestionowane rozstrzygnięcie zostało podjęte bez istotnego naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie podkreśla się, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2042/16 i 7 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2406/22 – to i pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.), przede wszystkim zaś art. 191. Natomiast podstawą procesową był przepis art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 191 ust. 1 p.w. w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. W decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się warunki i termin przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód (art. 191 ust. 2 p.w.). Jeżeli określenie funkcji urządzenia wodnego, o którym mowa w ust. 1, nie jest możliwe, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, określić na nowo funkcję tego urządzenia oraz nakazać jego odbudowę albo likwidację (art. 191 ust. 3). W postępowaniu, o którym mowa w ust. 1 i 3, przepisy art. 401 i art. 402 stosuje się odpowiednio (art. 191 ust. 4). Przepis art. 191 ust. 1 p.w. stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 p.w.). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Trzeba przy tym zaznaczyć, że w myśl art. 16 pkt 65 p.w. rów jest urządzeniem wodnym. Co szczególnie istotne, decyzja wydawana na gruncie art. 191 ust. 1 p.w. jest tzw. decyzją restytucyjną, jej celem jest bowiem przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód, (w przypadku gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty). Celem zaś nadrzędnym decyzji restytucyjnych wydawanych na gruncie tego przepisu jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz, które nie wyrządza szkód (patrz: wyrok NSA z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5453/21, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 24/20). Podkreślenia wymaga, że w celu stwierdzenia warunków do zastosowania art. 191 ust. 1 p.w. i wydania decyzji nakazującej właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia właściwy organ powinien ustalić w prowadzonym przez siebie postępowaniu, że po pierwsze na danym terenie występuje urządzenie wodne, a po drugie, kto jest właścicielem tego urządzenia, zaś po trzecie, że doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia i po czwarte, że następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest zmiana jego funkcji lub jego szkodliwe jego oddziaływanie. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie (zob. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 663/23, 10 października 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 430/24 i 28 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 704/24; wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 września 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 452/24). W konsekwencji, trwała i nieodwracalna utrata funkcji lub brak urządzeń wodnych na danym terenie wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 191 ust. 1 p.w. Podstawowym warunkiem zastosowania procedury określonej w art. 191 ust. 1 p.w. jest istnienie urządzenia wodnego. Jeżeli urządzenie wodne nie istnieje, nie można mówić ani o jego utrzymywaniu, ani badać, czy owo utrzymywanie jest "nienależyte" i jakie są następstwa owego nienależytego utrzymania urządzenia wodnego (patrz np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 944/19). Sąd nie podziela odmiennego stanowiska przedstawionego w skardze, wspartego orzecznictwem tam powołanym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1112/21 i wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1599/22). W niniejszej sprawie ustalenia organów wskazują na to, że nie doszło do zasypania rowów, co spowodowałoby fizyczną likwidację urządzeń wodnych, lecz do stopniowego zaniku tych rowów. Przepis art. 191 ust. 3 p.w. przewiduje rozwiązania dotyczące sytuacji, gdy określenie funkcji urządzenia wodnego, o którym mowa w ust. 1, nie jest możliwe, jednakże – zdaniem Sądu – możliwość określenia w drodze decyzji na nowo funkcji tego urządzenia oraz nakazania jego odbudowy albo likwidacji nadal wymaga istnienia takich urządzeń w dającym się stwierdzić zakresie, a nie sytuacji ich trwałego zaniku. Poza tym w niniejszej sprawie nie zachodziła sytuacja braku możliwości określenia funkcji urządzenia. Nie było przecież wątpliwości co do pierwotnej funkcji przedmiotowych urządzeń wodnych jako rowów melioracyjnych. Natomiast trwała i nieodwracalna utrata funkcji lub brak urządzeń wodnych na przedmiotowych działkach wykluczała zastosowanie art. 191 ust. 1 p.w. Nie ujawniły się okoliczności mogące stanowić podstawę do władczego działania organu poprzez sformułowanie wobec właścicieli urządzeń wodnych stosownych nakazów na podstawie art. 191 ust. 1 i 3 p.w. Nie ma też racji skarżący, wskazując na "twierdzenie organu I instancji, które zostało podtrzymane przez organ II instancji" co do tego, że "aktualnie, właściciele nadmiernie uwilgotnionych działek mogą go odbudować (urządzenie) lub wykonać inne urządzenie odwadniające po uzyskaniu stosownych zgód i decyzji". Według strony, z tego zdania wynika skutek wzajemnie sprzeczny, albowiem właściciele działek, na których dokonali oni zasypania rowów melioracyjnych nie uzyskali stosowych zgód i decyzji i nie poniosą z tego tytułu żadnych konsekwencji; tymczasem organ wskazuje, że R. W. może odbudować lub wykonać urządzenie odwadniają, ale po uzyskaniu stosownej zgody. Otóż skarżący, formułując taki zarzut, nie dostrzegł kontekstu umieszczenia tej wypowiedzi w decyzji z dnia 24 września 2024 r. Organ I instancji taką wypowiedź przedstawił jedynie w kontekście sprawozdawczym, wskazując na treść wcześniejszej decyzji z dnia 29 czerwca 2023 r., która przecież została uchylona w trybie instancyjnym przez Dyrektora RZGW w P. decyzją z dnia 1 września 2023 r. W decyzji tej organ odwoławczy wskazał na wytyczne dla organu I instancji m.in. w zakresie rozważenia, czy przywrócenie funkcji urządzenia na działkach, na których rów nie został zasypany, jest zasadne i czy jego odbudowa zgodnie z pierwotnym południowym spadem przyczyni się do poprawy warunków na działce nr [...], obr. [...], m. R. i czy nie należałoby wskazać art. 234 p.w. jako właściwego w tym zakresie sprawy. Natomiast w uzasadnieniu prawnym decyzji z dnia 24 września 2024 r. organ I instancji takich stwierdzeń, na których sprzeczność wskazuje skarżący, nie przedstawił, zatem trudno uznać zasadność argumentu, by tego rodzaju sprzeczne twierdzenia organu I instancji, zostały podtrzymane przez organ II Instancji. Dodać należy, że już w późniejszej decyzji z dnia 6 grudnia 2023 r. odmawiającej nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu, zlokalizowanego na terenie przedmiotowych działek, że nakazanie odbudowy zgodnie z art. 191 p.w. jest bezzasadne. Trzeba również dla zupełności wywodu prawnego zwrócić uwagę na obowiązek legalizacyjny wynikający z art. 190 ust. 1 p.w., zgodnie z którym jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane – tj. m.in. również przebudowane lub zlikwidowane [patrz: art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. - uw. wł. Sądu] – bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422 (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 765/24). Przy tym, z przywołanego w skardze przepisu art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. wynika, że pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych. Sąd miał przy tym na względzie, że zmiany ukształtowania terenu sąsiedniego mogą podlegać regulacji Prawa wodnego, jeżeli w ich wyniku dojdzie do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 1 p.w.). W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 234 p.w. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może bowiem (art. 234 ust. 1 p.w.) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak też odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 p.w.). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 p.w.), przy czym nakaz ten nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane (art. 234 ust. 4 p.w.). Niemniej jednak w tym miejscu podkreślić należy, że na płaszczyźnie przepisu art. 191 p.w. kwestia zmiany stosunków wodnych na gruncie może być rozstrzygana wyłącznie w sytuacji, gdy w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, w tym na skutek zmiany jego funkcji, wystąpiło szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, a nie wszelkie kwestie związane ze zmianą stosunków wodnych (por. stanowisko przedstawione w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Po 151/24). W przypadku naruszenia przez właściciela gruntu zakazów określonych w art. 234 ust. 1 p.w., podjęcie stosownych działań należy do innego organu, którym jest właściwym w tym zakresie wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a nie dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich. Takie postępowanie zostało wszczęte przez Prezydenta Miasta R., o czym świadczy wskazana w uzasadnieniu decyzji Dyrektora ZZWP w S. decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia 25 kwietnia 2024 r. znak [...] odmawiająca nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie w sprawie zakłócenia stanu wody na gruncie, poprzez podniesienie terenu działek i nr [...], [...], [...], [...], [...], obr.[...], m. R. oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Przy czym należy dodać, że decyzja ta nie była ostateczna w czasie orzekania przez Dyrektora ZZWP w S. w związku z zainicjowanym postępowaniem odwoławczym (patrz: notatka służbowa z dnia 16 września 2024 r.). W tym miejscu Sąd uznaje za zasadne zwrócić uwagę na treść uzasadnienia decyzji Dyrektora ZZZWP w S. z dnia 24 września 2024 r., gdzie wyjaśniono m.in. kwestie ustalenia ustalenie okresu, w jakim powstały przedmiotowe rowy, z oparciem się na protokołach "przesłuchania świadków/biegłych/stron, które zostały przeprowadzone przez urzędników Miasta R." na potrzeby postępowania prowadzonego na podstawie art. 234 p.w. Organ I instancji wskazał na treść protokołów przesłuchania świadków: właściciela posesji zlokalizowanej przy ul. [...] w R. w postępowaniu w trybie odpowiedzialności zawodowej "w sprawie poniesienia terenu działek [...], [...], [...], [...], [...] i nielegalnym zasypaniu rowów melioracyjnych przy ul. [...] w R. – organ I instancji zarazem podkreślił, że świadek odmówił podpisania protokołu; byłego właściciela działki nr [...] podczas przesłuchania w dniu 28 listopada 2023 r.; właściciela posesji zlokalizowanej przy ul. [...] w R. przeprowadzonego na potrzeby postępowania w trybie art. 234 p.w.; właściciela działki nr [...] podczas przesłuchania w dniu 28 listopada 2023 r. Ponadto zwrócił uwagę na stanowisko R. W. i jego pełnomocnika wyrażone w pismach z dnia 16 maja 2024 r., jak również ustalenia i stanowisko R. W. wyrażone podczas wizji terenowej przeprowadzonej w dniu 29 marca 2023 r. w sprawie prowadzonej przez Dyrektora ZZWP w S. pod [...] w sprawie zasypania rowów na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] w R.. Opierając się na ustaleniach poczynionych na podstawie przywołanych dowodów, organ I instancji ustalił przybliżony czas wykonania przedmiotowych rowów (rowy powstały w latach 50-60. ubiegłego wieku) i stwierdził, że oznacza to, że prace konserwacyjne w postaci np. odmulania niebyły wykonywane na przedmiotowych działkach od ponad 60-70 lat. Wobec tego stwierdził, że jeżeli urządzenia nie były od kilkudziesięciu lat utrzymywane i na działce nr [...] istnieje ślad rowu, a na działce nr [...] istnieje bruzda stanowiąca pozostałość po rowie, to oznacza to, że stan rowu przed podniesieniem terenu na działkach nr [...], [...], [...] był podobny do stanu na działkach sąsiednich nr [...] i [...]; można zatem sądzić, że na działkach nr [...], [...], [...] przed podniesieniem terenu istniał albo ślad rowu, albo jego pozostałość w postaci np. bruzdy; analogicznie, w przypadku rowu zlokalizowanego w północnej części działek nr [...], [...] i [...], jeżeli rowu nie odnaleziono w terenie na działkach nr [...] i [...], to przed wyniesieniem działek rów nie istniał również na działce nr [...], na której podniesiono poziom terenu. Organ I instancji odkreślił, że podniesienie terenu tych działek nie spowodowało zasypania urządzeń; proces ten rozpoczął się wcześniej na skutek braku wykonywania prac utrzymaniowych, podobnie jak na działkach sąsiednich. Organ uznał, że czynność podniesienia poziomu terenu na działkach nr [...], [...], [...],[...] mogła co najwyżej spowodować zasypanie nie urządzenia wodnego, lecz jego śladu. W odniesieniu do stanowiska skarżącego w pismach z dnia 16 maja 2024 r., że nie było potrzeby pogłębiania rowów, ponieważ za ich pośrednictwem woda spływała w sposób naturalny z terenu działki nr [...], organ I instancji uznał, że potwierdza to, że przyczyną problemów na działce nr [...] nie są rowy; rów w szczątkowym stanie nie mógł spełniać swojego zadania, zatem niemożliwe było uszkodzenie nieistniejącego urządzenia poprzez podniesienie poziomu terenu na działkach sąsiedzkich; takie działania mogły doprowadzić do naruszenia stosunków wodnych, co jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Urząd Miasta R.. Ponadto organ I instancji, odwołując się do art. 188 p.w., stwierdził, że wskazany okres 60-70 lat braku wykonywania prac konserwacyjnych nie ma tak istotnego znaczenia dla sprawy; ważniejsze są konsekwencje braku wykonywania prac utrzymaniowych rowów, tj. ich degradacja. Wskazując na oświadczenia części świadków oraz pisma skarżącego, organ stwierdził, że przedmiotowe rowy służyły odwadnianiu lokalnych terenów, niemniej jednak wieloletni brak wykonywania prac konserwacyjnych rowów doprowadził do utraty ich funkcji i stan urządzeń wodnych opisanych podczas wizji terenowej przeprowadzonej w dniu 29 marca 2023 r. nie pozwalał na pełnienie funkcji odwodnieniowej. Organ podkreślił, że na działce nr [...], doszło do likwidacji rowów poprzez działanie naturalnych procesów niszczenia i wieloletni brak wykonywania prac utrzymaniowych. Podobny wniosek organ wywiódł w stosunku do działek nr [...], [...], [...], [...], stwierdzając, że do likwidacji rowów doszło prawdopodobnie tak, jak na działce nr [...], poprzez działanie naturalnych procesów niszczenia i wieloletni brak wykonywania prac utrzymaniowych. Odwołując się do stanowiska orzecznictwa, organ I instancji stwierdził, że trwała i nieodwracalna utrata funkcji przez urządzenia wodne, w szczególności zanik rowów, wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 191 p.w., gdyż podstawowym warunkiem zastosowania procedury określonej w art. 191 jest istnienie urządzenia wodnego. Organ stwierdził też, że skoro właściciele działek nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...], m. R. nie posiadają stosownych dokumentów zezwalających na likwidację urządzenia, to należy uznać, że do likwidacji rowów doszło nielegalnie. Nie jest możliwe przywrócenie funkcji urządzenia, które faktycznie nie istnieje i które zostało nielegalnie zlikwidowane i nie ma tu znaczenia, czy urządzenia zostały zasypane przez człowieka czy doprowadziły do tego procesy naturalne. Jeżeli rowy zostały zlikwidowane bez wymaganego pozwolenia to zgodnie z art. 190 ust. 1 p.w. właściciel tego urządzenia powinien wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422 p.w. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że trwała i nieodwracalna utrata funkcji urządzeń wodnych na przedmiotowych działkach wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 191 ust. 1 p.w. Brak istnienia urządzenia stanowi przyczynę, dla której niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a w konsekwencji zachodzą podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., zaś w odniesieniu do zlikwidowanych rowów zastosowanie znajdzie art. 190 p.w. Do tożsamych wniosków doszedł również organ II instancji, stwierdzając przede wszystkim, że na obszarze objętym prowadzonym postępowaniem warunki na przestrzeni lat uległy znacznym zmianom i wybudowane w ubiegłym wieku rowy zaczęły stopniowo zanikać, a w konsekwencji pełnić swoją funkcję, już wiele lat temu. Trwała i nieodwracalna utrata funkcji urządzeń wodnych wykluczyła możliwość zastosowania dyspozycji art. 191 ust. 1 p.w. zrealizowane urządzenie wodne nie stanowiłoby odbudowanego w myśl art. 191 ust. 3 p.w. urządzenia, które istniało w przyszłości, lecz byłoby to zupełnie nowe urządzenie, o nowych parametrach, którego wpływ na aktualną sytuację terenową byłby trudny do przewidzenia. Brak istnienia urządzenia, zgodnie z przedstawionymi w decyzji Dyrektora ZZWP w S. informacjami, stanowiło przyczynę, dla której postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Sąd w pełni zgadza się z tymi podstawowymi wnioskami, niezależnie od pewnych niezręczności językowych, jakie mogły mieć miejsce przy ich formułowaniu. Sąd powyższe stanowisko organów Wód Polskich uznał za uzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy. Ustalenia faktyczne były wystarczające dla stwierdzenia, że wybudowane w ubiegłym wieku rowy zaczęły stopniowo zanikać, a w konsekwencji pełnić swoją funkcję i faktycznie już nie występują na spornym terenie. Sąd jeszcze raz podkreśla, że podziela prezentowane w przywołanym wcześniej orzecznictwie stanowisko, że trwała i nieodwracalna utrata funkcji przez urządzenie wodne, w szczególności zanik rowów melioracyjnych lub ich legalna likwidacja, wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 191 ust. 1 p.w. Stwierdzony na terenie wyżej wskazanych działek z obr. [...] w R. zanik rowów melioracyjnych, z ewentualnymi szczątkowymi pozostałościami w postaci śladu, bruzdy czy innego obniżenia terenu, wskazują na aktualny brak istnienia urządzeń wodnych na tym terenie. W konsekwencji, trwała i nieodwracalna utrata funkcji urządzeń wodnych, która miała miejsce już wiele lat temu, stanowiła przeszkodę do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego na podstawie art. 191 p.w. Natomiast kwestie nadmiernego uwilgotnienia czy stagnowania wody na działce nr [...], przyjęty spadek rowu w kierunku południowym oraz powstała przeszkoda w postaci nasypu na działkach powstałych w wyniku podziału działki nr [...], stanowią przedmiot rozstrzygnięcia w trybie art. 234 p.w. przez inne, właściwe organy. Pozostaje to poza zakresem rozstrzygania przez organy Wód Polskich, a zatem i granicami niniejszej sprawy – i tym samym nie może stanowić przedmiotu oceny przez Sąd orzekający w niniejsze sprawie. W zakresie okoliczności faktycznych, wystarczające było też ustalenie, że zasadniczo to z powodu stopniowego zaniku rowów, który nastąpił wiele lat wcześniej, aktualnie brak jest urządzeń wodnych na spornym terenie, wobec czego nie jest możliwe przywrócenie funkcji urządzenia, które faktycznie nie istnieje. Ewentualne późniejsze powstanie podwyższenia terenu (nasypu) na działkach nr [...], [...], [...], [...], nie miało zatem rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Wszelkie zastrzeżenia wyrażane przez stronę w skardze i uzupełniającym ją piśmie z dnia 15 kwietnia 2025 r., dotyczące kwestii dowodowych dotyczących ustalenia, czy "rowy znajdują swoje zastosowanie na przedmiotowej działce i są potrzebne", jak też związane z opinią biegłego A. B. z dnia 15 października 2022 r. sporządzoną na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta R. i sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego T. M. operatem szacunkowym z dnia 25 listopada 2022 r. dotyczącym określenia wartości szkód powstałych w obrębie nieruchomości gruntowej płożonej w R. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] – nie miały zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie są jednostkami wyspecjalizowanymi i mają wiedzę specjalną z dziedziny gospodarowania wodami. Dlatego też np. potrzeba korzystania z opinii biegłego (art. 84 k.p.a.) przez te organy musi wynikać z okoliczności konkretnej sprawy, a nie jedynie z wniosku strony postępowania. W niniejszej sprawie potrzeby takiej Sąd nie stwierdził. Istotny był też brak przedmiotowych rowów melioracyjnych, tj. ich faktyczny zanik na spornym trenie, a nie kwestia ich ujawnienia i wykreślenia przebiegu na mapach geodezyjnych. Nie stanowi przedmiotu oceny w niniejszej sprawie, czy ewentualne "samo usunięcie skarpy odpadów" przywróci pożądane stosunki wodne czy też nie. Ponadto organ I instancji, odwołując się do art. 188 p.w., stwierdził, że wskazany okres 60-70 lat braku wykonywania prac konserwacyjnych nie ma tak istotnego znaczenia dla sprawy; przedmiotowe rowy służyły odwadnianiu lokalnych terenów, niemniej jednak wieloletni brak wykonywania prac konserwacyjnych rowów doprowadził do utraty ich funkcji i stan urządzeń wodnych opisanych podczas wizji terenowej przeprowadzonej w dniu 29 marca 2023 r. nie pozwalał na pełnienie funkcji odwodnieniowej. Organ podkreślił, że na działce nr [...], doszło do likwidacji rowów poprzez działanie naturalnych procesów niszczenia i wieloletni brak wykonywania prac utrzymaniowych. Podobny wniosek organ wywiódł w stosunku do działek nr [...], [...], [...], [...], stwierdzając, że do likwidacji rowów doszło prawdopodobnie tak, jak na działce nr [...], poprzez działanie naturalnych procesów niszczenia i wieloletni brak wykonywania prac utrzymaniowych. W odniesieniu do zarzutu, że nie zmienił się stan faktyczny sprawy od dnia 13 lutego 2024 r., kiedy to została wydana Dyrektora RZGW w P. uchylająca w całości decyzję Dyrektora ZZWP w S. z dnia 6 grudnia 2023 r. i kolejna decyzja Dyrektora ZZWP w S. z dnia 24 września 2024 r. została wydana w tym samym stanie faktycznym, należy wyjaśnić, że organ w ponowionym postępowaniu pozyskał dalszy materiał procesowy w sprawie, o czym świadczy szczegółowy opis czynności podjętych po 13 lutego 2024 r., począwszy od pisma organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2024 r. i dalsze wnioski, jakie organ wywiódł w sprawie. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego i innych materiałów zgromadzonych w sprawie organ załatwił sprawę decyzją z dnia 24 września 2024 r. Zdaniem Sądu, organ zrealizował wytyczne zawarte w decyzji organu odwoławczego z dnia 13 lutego 2024 r. nr [...], na które też wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji: ponowne przeanalizowanie poglądów prawnych zawartych w treści wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 944/19, ponowne rozważenie zasadności zastosowania art. 190 p.w. i art. 191 p.w.; rozważenie wystąpienia do Urzędu Miasta R. o udostępnienie materiałów zgromadzonych w postępowaniu dotyczącym działek [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...], m. R., prowadzonym w trybie art. 234 p.w. Dlatego też Sąd nie zgodził się z przeciwną argumentacją skarżącego w tym zakresie. W sprawie nie miało zatem miejsca po stronie organów naruszenie wskazanych w skardze, jak też w uzasadnieniu niniejszego wyroku przepisów prawa materialnego. Organy nie popełniły bowiem błędu ani w ich wykładni, ani w zastosowaniu. Wobec powyższego, skoro ostatecznie w sprawie nie wystąpiły okoliczności mogące stanowić podstawę do władczego działania organu na podstawie art. 191 p.w., to należało uznać, że organ I instancji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. zasadnie umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie jako bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. Bezprzedmiotowe może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA 428/01 i B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024, komentarz do art. 105). Przy czym, w tym miejscu wyjaśnić należy, że w ocenie Sądu, w przypadku stwierdzenia braku przesłanek z art. 191 p.w. dotyczących nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, jako prawidłowe rozstrzygnięcie należy uznać zarówno decyzję odmawiającą nałożenia nakazów dotyczących odtworzenia lub przywrócenia funkcji urządzenia, jak i w zasadzie tożsamą w skutkach decyzję umarzającą postępowanie. Zauważyć także należy, że wprawdzie celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, jednakże ten cel nie zawsze może być jednak osiągnięty z przyczyn różnego charakteru. Powodem takiej sytuacji może być bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, z którą w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Umorzenie postępowania administracyjnego może bowiem nastąpić zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem sytuację, w której nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (patrz: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 929/14 i wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 174/21). Opisana wyżej przyczyna (brak podstawowej przesłanki do zastosowania art. 191 Prawa wodnego) świadczyła o prawidłowo podjętym przez organy obydwu instancji rozstrzygnięciu w przedmiotowej sprawie, co zdaniem Sądu odpowiada prawu. Końcowo Sąd wskazuje, że organy dokonały właściwej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko w odpowiedni sposób wyraziły w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ I instancji, prowadząc ponownie postępowanie, podjął ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie wyczerpującego materiału dowodowego, co też stanowiło wystarczającą podstawę faktyczną do wydania rozstrzygnięcia. Znalazło to swoje pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji tego organu. Na okoliczności te zasadnie zwrócił też uwagę organ odwoławczy, ostatecznie rozstrzygając sprawę w drugiej instancji. Organy obydwu instancji sprostały wymaganiom wynikającym z zasad procedury administracyjnej. W konsekwencji, organ II instancji trafnie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 191 p.w. było uzasadnione. W sprawie zaszły podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. W tym też zakresie – w świetle okoliczności wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – nie doszło do naruszenia powyższych przepisów, jak też art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a wynikowo również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zarówno decyzja organu I instancji, jak i zaskarżona decyzja nie naruszają tych przepisów ani przepisów prawa materialnego. W związku z powyższym Sąd uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione, wobec czego skarga jako pozbawiona usprawiedliwienia - podlegała oddaleniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.