IV SA/Po 222/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia – S. M. z dnia [...] października 2003r. nr [...] /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Popowska /-/ E.Makosz-Frymus jf IV SA/Po 222/04 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 17 września 2003 r. W.O. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia S. M. w P. o przyznanie zapomogi z przeznaczeniem na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego w wysokości 3.500 zł, który z racji otrzymania przydziału mieszkania spółdzielczego typu lokatorskie, zobowiązany był wpłacić do Spółdzielni Mieszkaniowej. W uzasadnieniu wniosku W. O. wyjaśnił, iż niespodziewanie otrzymał zawiadomienie o przydziale mieszkania typu M2, co nastąpiło po 29 latach oczekiwania, a kwota, o którą wystąpił, stanowi różnicę pomiędzy wpłaconych przed laty wkładem wraz z premią gwarancyjną a wkładem należnym. Wyjaśnił także, iż nie posiada środków finansowych na uregulowanie tej różnicy, a bardzo niska renta i stan zdrowia uniemożliwiają mu zaciągnięcie kredytu, jak również, że od lat stara się o otrzymanie mieszkania komunalnego lub socjalnego, którego Miasto P. jak dotąd mu nie przyznało. Wyjaśnił również, iż od trzech lat bezinteresownie opiekuje się osobą trzecią, co dało Miastu wymierne korzyści, a którą to osobę zamierza zabrać do nowego mieszkania, zaś otrzymane wsparcie zobowiązuje się zwrócić w ratach przez okres trzech lat lub po wyegzekwowaniu zasadzonych przez Sąd Pracy należności z tytułu wynagrodzenia za pracę u ostatniego pracodawcy. Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] działający z upoważnienia Rady Miasta P. Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia S. M. w P. odmówił przyznania stronie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na wskazany we wniosku cel. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ powołał przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 z 1998 r. poz. 414 zw zm.), w tym art. 32 oraz art. 43 ust. 1 i 3. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w oparciu o materiał dowodowy sprawy ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą częściowo niezdolną do pracy a jego dochód miesięczny stanowi świadczenie rentowe w wysokości 387,48 zł., natomiast kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy w myśl zasad określonych w art. 4 ust 1 powołanej ustawy wynosi 461 zł, stąd ma ona uprawnienie do udzielenia pomocy finansowej. Odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy organ I instancji wyjaśnił, iż zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a za taką nie może być uznane wnioskowane uzupełnienie wkładu mieszkaniowego. Organ podniósł, iż strona jest objęta pomocą w formie zasiłków na zakup leków oraz opłacenie energii elektrycznej, zaś pomoc społeczna nie może przejąć na siebie obowiązku utrzymania osoby wnoszącej o jej przyznanie, wskazując na uznaniowy charakter tego rodzaju świadczeń oraz możliwości instytucji zajmujących się ich rozdziałem. Składając odwołanie od powyższej decyzji W. O. zakwestionował wykładnię zastosowaną przez organ I instancji w zakresie, w którym zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych dwóch niepełnosprawnych osób nie uznano za niezbędną potrzebę bytową. Wyjaśnił, iż stwierdzenie o jego częściowej niezdolności do pracy jest nieprawdziwe, bowiem orzeczenie ZUS zostało przez niego zaskarżone do Sądu Pracy i Ubezpieczeń, a zasadność tego stwierdzenia potwierdza załączona do odwołania dokumentacja chorobowa, z treści której wynika, że jest trwale niezdolny do pracy oraz utracił prawo do wykonywania zawodu kierowcy. Ponownie podnosząc, iż od 2000 roku sprawuje opiekę nad osobą trzecią, strona wyjaśniła, iż z tego tytułu Miasto zyskało co najmniej 50.000 zł, bowiem przez cały ten okres nie musi zapewniać tej osobie opieki, w tym pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Zdaniem strony wydana decyzja jest dla niej krzywdząca i nie uwzględnia istotnych dla Miasta społecznych i ekonomicznych aspektów przedmiotowej sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podzielając argumentację przedstawioną przez organ I instancji. Wskazując na charakter oraz cel polityki społecznej państwa organ odwoławczy wyjaśnił, iż w art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca nie określił w sposób wyczerpujący co należy rozumieć pod pojęciem niezbędnej potrzeby bytowej, a ustalenie, czy uzupełnienie wkładu mieszkaniowego stanowi taką potrzebę, stanowi istotę rozpatrywanej sprawy. W opinii organu odwoławczego uwzględnienie sytuacji strony, gdy ma on gdzie mieszkać, jak również jedno pomieszczenie w zajmowanym lokalu udostępnia nieodpłatnie obcej osobie, wskazuje że nie można mówić w tym przypadku o niezbędnej potrzebie bytowej. Organ podniósł, iż strona może pobierać opłatę za udostępnienie pokoju obcej osobie i w ten sposób poprawić swoją sytuację finansową, uzyskując dodatkowe środki na opłacenie comiesięcznych świadczeń. W skardze na powyższą decyzję W. O. wniósł o jej uchylenie, przytaczając argumentację, którą zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz dodatkowo wyjaśnił, iż wbrew opinii organu odwoławczego nie może uzyskać dodatkowych dochodów z tytułu wynajmu pokoju w zajmowanym lokalu, bowiem lokal ten jest własnością innej osoby, jak również w ten sposób naruszyłby art. 11 pkt 3 ustawy o ochronie praw lokatorów i najmie lokali. Skarżący wyjaśnił nadto, iż jego starania o uzyskanie specjalnego dodatku mieszkaniowego także okazały się nieskuteczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, iż w chwili składania wniosku o pomoc finansową na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego strona nie sygnalizowała problemów, które uzasadniałyby konieczność zmiany mieszkania, co wskazuje, ze chęć zmiany mieszkania na lokatorskie w spółdzielni mieszkaniowej była raczej spowodowana innymi czynnikami niż rzeczywista konieczność. Organ ponownie wyjaśnił, iż pomoc społeczna powołana jest do innych celów, aniżeli wspomaganie w zakupie mieszkań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. poz. 414 ze zm.). Przepis ten upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza natomiast, zgodnie z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale jak słusznie podniosły organy rozstrzygające przedmiotowy wniosek, nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela. W niniejszej sprawie organy obu instancji odmawiając przyznania wsparcia finansowego na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego na mieszkanie spółdzielcze typu lokatorskiego wskazały, iż skarżący jest uprawniony do otrzymania pomocy, lecz wskazany we wniosku cel nie może zostać uznany za niezbędną potrzebą bytową wymagającą przyznania środków. W ocenie Sądu to, czy dana potrzeba może zostać uznana za niezbędną, wymaga każdorazowo zbadania sytuacji faktycznej (życiowej) osoby występującej z wnioskiem. W niniejszej sprawie z racji zgłoszonej we wniosku potrzeby wymagało to zbadania sytuacji mieszkaniowej skarżącego. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się wywiady środowiskowe oraz korespondencja w sprawie uzyskania przez skarżącego przydziału mieszkania komunalnego, z treści której wynika, że zajmuje on lokal w prywatnej kamienicy o pow. 74 m2, zalega z zapłatą czynszu za ten lokal, a czynsz ten w miesiącu marcu 2003 r. wynosił 525,73 zł miesięcznie. Jednocześnie z akt sprawy wynika, iż osiąga on dochód w wysokości zaledwie 387 zł miesięcznie. W sytuacji, gdy skarżący zalegał z zapłatą czynszu i nie jest w stanie na bieżąco go regulować, a doraźna pomoc Ośrodka dotyczyła jak dotąd kosztów zakupu lekarstw i opłacenia rachunków za energię elektryczną, istniało realne niebezpieczeństwo, że właściciel kamienicy uzyska wyrok o eksmisji. Jednocześnie, wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, skarżący usiłował dokonać zamiany mieszkania, a próby te były bezskuteczne, o czym organ I instancji był poinformowany i co wynika z dokumentacji sprawy. W tych okolicznościach sprawa zamiany mieszkania na inne, mniejsze i tańsze w utrzymaniu, jest dla skarżącego istotna., a to nakazywało uznać, iż złożony wniosek dotyczył zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, zaś jego rozpatrzenie winno odpowiadać regułom dotyczącym tego rodzaju spraw. Jak wyżej wskazano decyzja podejmowana w tej kwestii przez organ administracji ma charakter uznaniowy, co oznacza, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Udzielanie pomocy społecznej jest bowiem limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami finansowymi, stad ponowne rozstrzygnięcie złożonego wniosku wymaga dokładnego prześledzenia sytuacji finansowej Ośrodka w przedmiotowym okresie, z uwzględnieniem priorytetów wynikających z charakteru złożonych wówczas wniosków. W tym zakresie akta administracyjne sprawy nie zawierają żadnych materiałów, stąd rozpoznając sprawę ponownie organy administracji winny w tym zakresie poczynić stosowne ustalenia, a w zależności od posiadanych środków rozważyć możliwość przyznania pomocy w zakresie całkowitym, lub częściowym. Zważyć nadto należy, iż skarżący spełnia wszystkie pozostałe kryteria uprawniające do przyznania pomocy społecznej, spełnia bowiem kryterium finansowe, a także we własnym zakresie czynił starania w celu poprawy własnej sytuacji życiowej. Należy także wskazać, iż uruchomienie tej pomocy nie ma na celu zakupu mieszkania, lecz nabycie prawa do mieszkania spółdzielczego typu lokatorskiego, stąd w tym zakresie argumentacja organu odwoławczego jest chybiona. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Przepisu. 152 powołanej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/B. Popowska /-/E. Makosz-Frymus jf