IV SA/Po 227/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2010r wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie kary za użytkowanie budynku mieszkalnego bez pozwolenia postanawia odmówić prawa pomocy W. P. wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 20 kwietnia 2010 r. wydał postanowienie w którym odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W. P. złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, podnosząc że jego stan majątkowy jest na tyle niski, że należy go oceniać jako niewystarczający do skutecznego korzystania z prawa do sądu, a wręcz należy go traktować jako osobę ubogą. Skarżący zestawiając koszty związane z koniecznym utrzymaniem i wychowaniem czworga dzieci biorąc pod uwagę, że nie otrzymuje żadnej pomocy, wskazał że na każdą osobę w rodzinie przypada [...] zł. na osobę, w tym [...] zł. na wyżywienie. Wnioskodawca wskazał również na fakt, iż wszystkie kwoty otrzymane z pożyczek z Kasy Zapomogowo Pożyczkowej z zakładu pracy żony przeznaczone zostały na spłatę zadłużeń u znajomych i rodziny zaciągniętych na budowę domu, który skarżący buduje od 1997 r. W. P. wyjaśnił, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,28 ha. jednak nie jest typowym rolnikiem nastawionym na produkcję roślinną, gdyż hoduje zwierzęta i rośliny dla własnych potrzeb. Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem referendarza sadowego, iż powierzchnia wybudowanego domu (160 m2) wskazuje na znaczne kwoty pożyczek zaciągniętych u znajomych. Wnioskodawca wskazał przy tym, że brak wystarczających dochodów pozwalających na zaciągnięcie kredytu mieszkaniowego powoduje, że dom buduje przez 13 lat. Ponadto skarżący wyjaśnił, że w wybudowanym domu parterowym z poddaszem o pow. 160 m2 powierzchnię użytkową stanowi wyłącznie parter o pow. użytkowej ok. 87 m2 a pozostałą powierzchnię zajmuje nie wykończone poddasze. Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem referendarza sadowego, iż jego żona regularnie zadłuża się w kasie zapomogowo pożyczkowej. Ostatnia pożyczka z 11 lutego 2010r. udzielona została na wniosek żony złożony na początku 2009r. i zostanie spłacona zgodnie z regulaminem przyjętym w zakładzie pracy w ciągu roku kalendarzowego. środki uzyskane z tej pożyczki zostały oddane rodzinie i znajomym, którzy w 2009r. pożyczyli pieniądze na dokończenie prac budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył więc, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Na wstępie przypomnieć należy, że przepisy art. 245 i art. 246 ppsa stanowią odstępstwo od generalnej zasady zawartej w art. 199 ppsa ponoszenia przez stronę kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Celem instytucji prawa pomocy jest zatem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym jak i częściowym, jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie wykazane (uprawdopodobnione) przez stronę (por. J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Sąd wydając postanowienie o udzieleniu prawa pomocy musi na podstawie całokształtu informacji przekazanych przez wnioskodawcę nabrać przekonania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem o udzielenie pomocy. Z oświadczenia składanego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i czwórką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy wynoszący [...] zł. rocznie ([...]zł./mc.) oraz wynagrodzenie za pracę żony skarżącego wynoszący [...] zł. Zgodnie z dokonanym przez skarżącego wyliczeniem miesięczne wydatki na utrzymanie domu i rodziny pochłaniają cały jego dochód. Do powyższych wydatków wnioskodawca zaliczył [...]. Z powyższego wynika, iż skarżący poza dochodem wynoszącym [...] Z dodatkowych informacji wynika, że skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. 1,28 ha na której posadowiony jest dom o powierzchni 160 m2 wraz z garażem. Z powyższego wynika, iż skarżący starał się wykazać, że cały bieżący dochód w kwocie [...] zł. pochłania bieżące utrzymanie. Zwrócić należy jednak uwagę, iż skarżący prowadzi inwestycję polegającą na budowie domu jednorodzinnego o pow. 160 m2, która jest już częściowo zakończona, gdyż wnioskodawca użytkuje już parter o pow. 87 m2 (poddasze nie jest jeszcze oddane do użytku). Wielkość prowadzonej inwestycji pozwala za mało prawdopodobny uznać dochód skarżącego w deklarowanej wysokości. Trudno bowiem uznać za wiarygodne oświadczenie skarżącego, w którym za jedyne źródło finansowania inwestycji budowlanej wskazał pożyczki od znajomych i rodziny, tym bardziej iż skarżący poza zdawkowym wskazaniem tego źródła finansowania nie przedłożył żadnych dokumentów (np. oświadczeń pożyczkodawców) potwierdzających fakt udzielenia tych pożyczek. Skarżący naruszył tym samym obowiązek obciążający stronę uprawdopodobnienia okoliczności z których wywodzi korzystne skutki prawne. Odnosząc się do argumentacji strony dotyczącej pożyczki z Kasy Zapomogowo Pożyczkowej z zakładu pracy żony z dnia 11 lutego 2010r., stwierdzić należy, że pożyczka w kwocie [...] zł. udzielona została tuż przed wniesieniem przedmiotowej skargi. Skarżący na dzień wniesienia skargi w dniu 19.02.2010r. dysponował więc środkami pozwalającymi na opłacenie kosztów postępowania w tym opłacenie pełnomocnika Spłata kredytów nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi ( post. WSA w Warszawie z 16.12.2005r. III SA/Wa 105/05 ), a sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a świadczy o jej zdolnościach płatniczych ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Z tego względu na podstawie art. 245 § 1 - § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsai orzeczono jak w sentencji postanowienia.