IV SA/Po 227/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie kary za użytkowanie budynku mieszkalnego bez pozwolenia postanawia odmówić prawa pomocy /-/D.Mataczyński W.P. wniósł skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie kary za użytkowanie budynku mieszkalnego bez pozwolenia. Skarżący wraz ze skargą na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i czwórką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy wynoszący [...] zł. rocznie ([...] zł./mc.) oraz wynagrodzenie za pracę żony skarżącego wynoszący [...] zł. Z dodatkowych informacji wynika, że skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. 1,28 ha na której posadowiony jest dom. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca zawarł wyliczenie miesięcznych wydatków na utrzymanie domu i rodziny, w którym wskazał na spłatę rat pożyczek ([...] zł.), bilet miesięczny dzieci ([...] zł.), opłata za energię elektryczną ([...] zł.), opłata za wodę ([...] zł.), wywóz śmieci ([...] zł.), zakup butli gazowej ([...] zł.), ubezpieczenie KRUS ([...] zł.), opał ([...] zł.), zakup środków czystości ([...] zł.), zakup leków ([...] zł.), przybory szkolne dla dzieci oraz komitet rodzicielski i składki ([...] zł.), ubiór dla dzieci ([...] zł.), ubezpieczenie mieszkania ([...] zł. i wyżywienie [...] zł.). Wnioskodawca poinformował, iż on sam, jego żona i dzieci nie posiada przedmiotów wartościowych., nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych. Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawcy Sąd pismem z dnia 31 marca 2010r. (odebranym w dniu 06.04.2010r. k. 39 akt) wezwał skarżącego do przedłożenia kopii zeznań podatkowych za lata 2007 – 2008, w przypadku złożenia zeznania za 2009r. należy przedłożyć zeznania podatkowe za lata 2008 i 2009r.; wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony za okres ostatnich 6 miesięcy; podania informacji dotyczących powierzchni posiadanego domu jednorodzinnego i wskazania źródeł pokrycia wydatków związanych z jego budową, przedłożenia informacji z banków, które udzieliły kredytów dotyczących zawartych umów, w tym w szczególności informacji dotyczących wysokości kredytu, aktualnego zadłużenia, daty zawarcia umów, okresu obowiązywania oraz celu udzielonych pożyczek; wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył kserokopie zeznań podatkowych za 2007 – 2008r. Skarżący oświadczył również, że nie rachunku bankowego, lokat ani kart kredytowych - posiadaczem konta jest wyłącznie jego żona (na potwierdzenie przedłożono zaświadczenie z Banku Spółdzielczego w B. ze wskazaniem obrotów za okres 01.10.2009r. do 31.03.2010r.). Skarżący wyjaśnił również, że posiadany przez niego dom ma 160 m2 zabudowy (w tym pow. użytkową 158,80 m2). Budowa domu finansowana była z pożyczek na znaczną kwotę zaciągniętych u znajomych, które trzeba szybko spłacić. Środki finansowe na budowę domu pochodzą również z pożyczek zaciągniętych przez żonę. Na potwierdzenie powyższego skarżący przesłał kserokopię umowy pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych z dnia 16.04.2008r., zaświadczenie z Samorządowej Administracji Placówek Oświatowych w W. dotyczące pożyczek udzielonych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych przy PP W. oraz z Międzyzakładowej Pracowniczej Kasy Zapomogo – Pożyczkowej przy SP w W. w latach 1997 – 2010r. Na budowę domu pożyczki zaciągnęła również matka Skarżącego, które spłacał skarżący (na potwierdzenie przesłano kopie umów z 2002 i 2006 zaciągnięte w zakładowym funduszu świadczeń socjalnych). Skarżący przesłał również kopie umowy z dnia 05.12.2005r. zawartej przez żonę w [...] Banku na kwotę 4.850,90 zł., które przeznaczone zostały na zakup materiałów budowlanych. W.P. wskazał również, że posiada samochód ciężarowy FORD TRANSIT rok. prod. 1998r. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie wykazał że jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu uiszczenie aktualnie wymaganych kosztów sądowych wynoszących 400 zł. (§1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 221, poz. 2193) jak i opłacenie pełnomocnika z wyboru. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż wnioskodawca nie podał żadnych informacji, które świadczyłyby, że jest on osobą żyjącą w ubóstwie. Dodatkowo wskazana przez uczestnika kwota [...] zł jako jego dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 1,28 ha jest niewiarygodny i nie pozwala na ocenę sytuacji majątkowej rodziny wnioskodawcy. Powyższego nie zmienia przedłożone przez skarżącego zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w W. o wysokości przeciętnego wynagrodzenia z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Fakt posiadania gospodarstwa rolnego nie pozbawia bowiem strony możliwości uzyskiwania dochodów z innych źródeł, których wysokość pozwala na prowadzenie inwestycji budowlanej. Wskazać należy bowiem, iż nawet gdyby przyjąć, iż inwestycja prowadzona była z pożyczek od rodziny, to stwierdzić należy że sama powierzchnia wybudowanego domu (160 m 2 ) wskazuje, iż pożyczki te musiały stanowić znaczne kwoty. Skarżący musiał mieć więc świadomość możliwości ich spłaty. Nie znajduje to potwierdzenia w oświadczeniu złożonym przez skarżącego, który jako źródło utrzymania wskazał kwotę [...] zł., która odpowiada wysokości bieżących wydatków. Fakt, iż skarżący korzysta z pożyczki bankowej i regularnie zadłuża się w Kasie Zapomogo Pożyczkowej (ostatnia pożyczka z dnia [...] lutego 2010r. w wysokości 5000 zł. rozłożona na 10 rat) sugeruje, że czuje się on osobą zdolną do ich spłaty, pomimo deklarowanego znacznego zadłużenia u znajomych. Ponadto spłata kredytów nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi ( post. WSA w Warszawie z 16.12.2005r. III SA/Wa 105/05 ), a sam fakt spłaty kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a świadczy o jej zdolnościach płatniczych ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Wskazać należy również na fakt, iż skarżący ostatnią pożyczkę z [...] lutego 2010r. zaciągnął tuż przed złożeniem skargi (19.02.2010r.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1-§3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński jh