IV SA/Po 232/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi E. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Burmistrz Gminy K. przyznał E. S. zaliczkę alimentacyjną na D. S. w kwocie 180 zł, na D. S. w kwocie 200 zł oraz na K. S. w kwocie 240 zł na okres od 1.09.2007 do 31.08.2008 r. Decyzją z dnia [...] r., nr [...]Burmistrz Gminy K. na podstawie art. 9a w zw. z art. 2 pkt 4 oraz art. 10 ust. 7 i 8, art. 10a w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm. – dalej ustawa o zaliczce alimentacyjnej) oraz art. 104, 107, 108 i 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej Kpa) zmienił swoją decyzję nr [...] w części dotyczącej wysokości zaliczki alimentacyjnej w ten sposób, że w okresie od 1 lutego do 31 sierpnia 2008 r. kwota zaliczki wynosi na rzecz D. S. 30 zł, na D.S. 20 zł, na K. S. 12,41 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 10 ust. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela po upływie kwartału dokonuje rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką a wyegzekwowanym przez komornika świadczeniem alimentacyjnym. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej Wysokość zaliczki w następnym kwartale stanowi różnicę pomiędzy świadczeniem alimentacyjnym albo kwotami, o których mowa w art. 8, a wysokością wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. Organ wskazał również, iż stosownie do art. 10a ustawy o zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę. Mając na uwadze stan prawny oraz zaświadczenie komornika sądowego o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego należało zmienić kwotę zaliczki alimentacyjnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. S. podnosząc, iż kwoty otrzymane z kancelarii komorniczej stanowią spłatę zadłużenia alimentacyjnego. Wskazała, iż wskutek działania organów za okres do 31 sierpnia 2008 r. poniosłaby uszczerbek na rencie alimentacyjnej w wysokości ponad 3.930,47 zł. Decyzją z dnia [...] r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, iż podstawą faktyczną zmiany przez organ I instancji decyzji było pismo komornika sądowego z dnia [...]r. zawiadamiające Gminę o fakcie wyegzekwowania na rzecz wierzyciela alimentacyjnego kwot zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z zaświadczeniem komornika były to kwoty : za pierwszy miesiąc 565 , 10 zł, za drugi miesiąc 521 , 55 zł, za trzeci miesiąc 586, 13 zł. Zdaniem SKO organ I instancji po zawiadomieniu przez Komornika Sadowego pismem z dnia [...]r. prawidłowo rozliczył i ustalił wysokość zaliczki alimentacyjnej dla synów E. S. na okres od dnia 1 lutego 2008r. do dnia 31 sierpnia 2008r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła E. S. wskazując, iż wprawdzie zadłużenie za miniony okres zostało zaspokojone, ale uczyniono to kosztem zaliczki alimentacyjnej z OPS-u. Zdaniem skarżącej odmowa przyznania zaliczki alimentacyjnej w należytej wysokości skazuje na nędzę i niedostatek jej dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż błędne jest stanowisko strony, że pomimo wyegzekwowania przez komornika za 3 kolejne miesiące alimentów nie powinno dojść do rozliczenia zaliczki alimentacyjnej. Organ wskazał, iż powyższemu stanowisku przeczy treści art. 10 ust. 7 i 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Uzupełniając skargę skarżąca w piśmie z dnia [...] r. wskazała, iż zmienność wysokości wypłat, brak pełnej informacji, niepewność wpłat sprawiają, że wykonywanie opieki nad dziećmi jest niezmiernie utrudnione. Jej zdaniem intencją ustawodawcy było zapewnienie bieżących środków na zaspokojenie potrzeb życiowych dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z art. 10 ust. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela po upływie kwartału dokonuje rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką a wyegzekwowanym przez komornika świadczeniem alimentacyjnym. Natomiast stosownie do treści art. 10 ust. 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej wysokość zaliczki w następnym kwartale stanowi różnicę pomiędzy świadczeniem alimentacyjnym albo kwotami, o których mowa w art. 8, a wysokością wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. Wyżej przytoczona regulacja prawna określa sposób ustalenia wysokości zaliczki alimentacyjnej w przypadku skutecznej egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Przed przystąpieniem do rozważań szczegółowych należy w niniejszej sprawie poczynić kilka uwag natury ogólnej. Przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej ustawa określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż ustawa określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych, przy czym świadczenie to przysługuje jedynie w przypadku bezskuteczności egzekucji. Podkreślić przy tym należy, iż wypłata zaliczki alimentacyjnej przez Państwo nie stanowi generalnej zasady. Ta forma pomocy społecznej jest stosowana tylko wyjątkowo, gdy rodzic dziecka, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi alimentacyjnemu, nie łoży na jego utrzymanie. A zatem w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny wypełnia to zobowiązanie, albo egzekucja jest skuteczna, wówczas pomoc Państwa w tym zakresie nie przysługuje. W art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej ustawodawca przyjął, iż ilekroć w ustawie jest mowa o bezskuteczności egzekucji - oznacza to egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. W ocenie Sądu o bezskuteczności egzekucji można mówić wówczas, gdy w okresie trzech ostatnich miesięcy nie zostaną przez komornika wyegzekwowane należne z tytułu świadczeń alimentacyjnych kwoty. Natomiast w sytuacji, gdy komornik ściągnął wierzytelność, chociażby częściowo, to wówczas ta wyegzekwowana przez niego w danym kwartale kwota podlega rozliczeniu w stosunku do wypłaconej za ten okres zaliczki alimentacyjnej. Za takim rozumowaniem przemawia przede wszystkim sposób zredagowania art. 10 ust. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. W niniejszej sprawie nie może być mowy o bezskutecznej egzekucji. Z pisma komornika z dnia [...] r., na które powołuje się organ jednoznacznie wynika, iż dłużnik alimentacyjny nie posiada zaległości (poz. 2 zaświadczenia). Ponadto w piśmie z dnia [...] r. Komornik poinformował organ, iż zaległości z tytułu zobowiązań alimentacyjnych zostały całkowicie uregulowane. Powyższe wskazuje, iż dłużnik, wprawdzie niedobrowolnie, ale płaci alimenty. Zatem w niniejszej sprawie nie może być mowy o bezskuteczności egzekucji. Zatem skoro po przyznaniu zaliczki alimentacyjnej egzekucja okazała się skuteczna to brak jest podstaw, aby skarżąca otrzymywała zaliczkę alimentacyjną w pełnej wysokości. Ustawodawca przewidując taką możliwość tzn. iż egzekucja świadczeń alimentacyjnych okaże się skuteczna po wydaniu decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną wprowadził, regulację art. 10 ust. 7 i 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Na podstawie przepisu art. 10 ust. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej organ administracji ma obowiązek dokonania rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką, a każdą kwotą wyegzekwowanego przez komornika świadczenia alimentacyjnego. Natomiast art. 10 ust. 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej określa sposób ustalenia wysokości zaliczki alimentacyjnej w razie skutecznej egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu organ prawidłowo zastosował przepis art. 10 ust. 7 i 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Posiadając informację, iż egzekucja jest skuteczna organ był zobowiązany do dokonania rozliczeń pomiędzy wypłaconą zaliczką, a każdą kwotą wyegzekwowanego przez komornika świadczenia alimentacyjnego, co też uczynił wydając zaskarżoną decyzję. Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w przeliczeniu wysokości zaliczki alimentacyjnej. Stosownie do art. 10 ust. 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej wysokość zaliczki stanowi różnicę pomiędzy świadczeniem alimentacyjnym albo kwotami, o których mowa w art. 8, a wysokością wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia [...] r. zasądził miesięcznie na rzecz małoletnich: K. S. rentą alimentacyjną w kwocie 240 zł, D. S. w kwocie 200 zł i D. S. w Kwocie 180 zł – łącznie 620 zł. Takie też kwoty w formie zaliczki alimentacyjnej zostały przyznane decyzją z dnia [...] r. Organ w ślad za komornikiem wskazał, iż od września do listopada 2007r. na rzecz D. S., D. S. oraz K. S. wyegzekwowano i wypłacono za pierwszy miesiąc 565,10 zł, za drugi 521,55 zł, za trzeci 586,13 zł. W związku z tym, że różnica pomiędzy przyznaną zaliczką alimentacyjną (łącznie 620 zł), a wyegzekwowanym przez komornika sądowego świadczeniem alimentacyjnym (średnio miesięcznie 557,59 zł) wyniosła łącznie miesięcznie 62,41 zł, to wysokość zaliczki przyznanej stronie stosownie do art. 10 ust. 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej powinna w następnym kwartale wynieść łącznie 62,41 zł. Taką też łączną wysokość zaliczki alimentacyjnej, podzielonej na poszczególne dzieci, przyznał organ zaskarżoną decyzją. Należy również zauważyć, iż kwestia przyznawania zaliczki alimentacyjnej, ustalania jej wysokości została ściśle uregulowana w powyżej wskazanych przepisach i pozostaje poza uznaniem administracyjnym. Sama trudna sytuacja życiowa strony skarżącej i potencjalna kolejna bezskuteczność egzekucji nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko strony, iż pomimo skutecznej egzekucji należy się jej pełna zaliczka alimentacyjna uznać należy za nieuzasadnione. Powyższemu sprzeciwia się cel omawianej regulacji. Jak już wskazano na wstępie wypłata zaliczki alimentacyjnej przez Państwo nie stanowi generalnej zasady, lecz jest stosowana tylko wyjątkowo, gdy rodzic dziecka, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi alimentacyjnemu, nie łoży na jego utrzymanie. A zatem w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny wypełnia to zobowiązanie, albo egzekucja jest skuteczna, wówczas pomoc Państwa w tym zakresie nie przysługuje. Brak zmiany wysokości zaliczki alimentacyjnej spowodowałby, że skarżąca otrzymywałaby jednocześnie kwoty od komornika jak i od Państwa tytułem zaliczki alimentacyjnej, a zatem dwukrotnie otrzymałaby kwoty przysługujące jej tytułem alimentów. Powyższe skutkowałoby również dwukrotnym obciążeniem dłużnika alimentacyjnego z jednego tytułu. W tym miejscu wskazać trzeba, iż zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 %. Konstrukcja przyjęta przez ustawodawcę przesądza o tym, iż jeżeli ktoś pobiera alimenty to nie przysługuje mu zaliczka alimentacyjna. Wobec powyższego niezrozumiałym jest stanowisko strony, iż pomimo skutecznej egzekucji świadczeń alimentacyjnych należy jej się zaliczka alimentacyjna w pełnej wysokości. Wobec braku w tym stanie rzeczy podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz /-/ M.Dybowski KB/