IV SA/Po 233/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka pomocy Rodzinie z dnia [...] nr [...] /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/G.Radzicka /-/P.Miładowski WSA/wyr.1-sentencja wyroku IV SA/Po 233/07 UZASADNIENIE Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie działając z upoważnienia Prezydenta Miasta w dniu [...] wydał decyzję nr [...], w której działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 2 - 15, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 39, art. 106 ust, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm. - dalej kpa) odmówił M.K. przyznania pomocy finansowej na opłacenie czynszu za okres maj - czerwiec 2006r. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono bowiem, iż wnioskodawca jest osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, a na dzień sporządzenia tegoż wywiadu źródło dochodu wnioskodawcy stanowił zasiłek okresowy oraz środki ze zbierania puszek dające łączny dochód w wysokości 430zł. Dochód ten nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jednakże zdaniem organu pierwszej instancji sam niski dochód nie stanowi podstawy do udzielenia pomocy, gdyż opłacenie bieżącego czynszu nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej w świetle art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Celem w/w przepisu art. 39 jest bowiem zaspokojenie potrzeb pojmowanych jako bieżące niedostatki nie zaś potrzeb pojmowanych jako realizacja zaciągniętych zobowiązań o charakterze cywilnym czy też administracyjnym. Jak wynika z zebranej dokumentacji wnioskodawca posiada zaległości w opłacie czynszowej na kwotę 27.468,31 (bez odsetek i kosztów procesowych). Zdaniem organu orzekającego w sprawie ośrodek pomocy społecznej może jedynie pomagać w opłacie części czynszu lub też okresowo, gdy istnieje pozytywna prognoza na szybką poprawę sytuacji udzielać większego wsparcia. Taką też pomoc M.K. uzyskiwał w formie zasiłków celowych przekazywanych bezpośrednio na konto SM (decyzja z dnia [...] nr [...], decyzja z dnia [...] nr [...] oraz decyzja z dnia [...] nr [...]). Organ orzekający nie znalazł jednak przesłanek wskazujących na szybką poprawę sytuacji wnioskodawcy. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie orzekając w sprawie wskazał również na fakt, iż M.K. posiada możliwości samodzielnego pokonania trudności życiowych. Wnioskodawca posiada bowiem dwupokojowe mieszkanie, które celem uzyskania dodatkowych środków finansowych mogło by być wynajęte czy też zamienione na mniejsze. Pozwoliło by to odpowiednio na uzyskanie dodatkowych środków pieniężnych i dodatku mieszkaniowego przeznaczonych na regulowanie opłaty czynszowej. Z możliwości tych wnioskodawca nie korzysta pomimo stosownych wskazówek poczynionych w trakcie postępowania. Ponadto zdaniem organu pierwszej instancji M.K. w świadomy sposób powiększył zaległości z tytułu nieopłaconego czynszu. Każdorazowo w trakcie wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie decyzji przyznających zasiłek okresowy na okres 01-02. 2006r. (decyzja z dnia [...] nr [...]) oraz na okres 03.-04.2006r. (decyzja z dnia [...] nr [...]) zobowiązano wnioskodawcę do regulowania części czynszu z otrzymywanego zasiłku okresowego. Tymczasem zdaniem organu orzekającego w sprawie, z pisma otrzymanego od S.M. nie wynika aby M.K. wpłacił w okresie stycznia do kwietnia 2006r. jakąkolwiek kwotę na poczet czynszu. Powyższe zdaniem Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie uznać należy za brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, co na mocy art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi kolejną podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej na opłacenie czynszu. M.K. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, pismem z dnia [...] odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołujący wskazał na fakt, że opłacenie czynszu stanowi jego niezbędną potrzebę życiową. M.K. podniósł również, iż obecne zadłużenie w opłacaniu czynszu za lokal mieszkalny nie jest wyłącznie wynikiem jego zaniedbań. Ponadto odwołujący wskazał na fakt regularnego zmniejszania zaległości czynszowych, na potwierdzenie czego przesłał kopie analiz konta ze Spółdzielni Mieszkaniowej sporządzone na dzień 02.11.2005r., 08.05.2006r. oraz 26.07.2006r. z których wynika, że saldo na dzień sporządzania tych analiz wynosiło odpowiednio 16.650,27 zł., 26.009,20 zł, i 20,239,54 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania w dniu [...] wydało decyzję Nr [...], w której utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołując się na akta sprawy stwierdził, że M.K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, które spełnia kryterium dochodowe określone w art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał jednak na fakt, iż skarżący posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego oraz jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...]. Podczas wywiadów środowiskowych sugerowano odwołującemu zamianę zajmowanego lokalu na mniejszy celem uzyskania dodatku mieszkaniowego lub wynajęcie pokoju. Skarżący nie podjął jednak żadnych kroków w celu zamiany lokalu a działania mające na celu wynajęcie pokoju ograniczyły się do zgłoszenia pokoju do wynajęcia w Studenckim Biurze Kwater. Zdaniem organu odwoławczego pomimo zmniejszenia zadłużenia do kwoty 19.381,23 zł. M.K. nie wywiązał się z nałożonych na niego zobowiązań związanych z pokryciem części opłat z przyznanego zasiłku okresowego, przez co spełnił przesłanki do odmowy przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących pozbawienia wnoszącego odwołanie świadczeń na leki i opłaty mieszkaniowe Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazało na decyzje z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej w wysokości 50 zl., z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie 164 zł., z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie 191 zł., z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w kwocie 458 zł. z przeznaczeniem na opłacenie czynszu i energii elektrycznej w miesiącu maju, z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w kwocie 458 zł. z przeznaczeniem na opłacenie czynszu i energii elektrycznej w miesiącu kwietniu, z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w kwocie 516 zł. z przeznaczeniem na opłacenie czynszu i energii elektrycznej w miesiącu lutym oraz z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w kwocie 506 zł. z przeznaczeniem na opłacenie czynszu i energii elektrycznej w miesiącu styczniu. W świetle powyższego nie można uznać zarzutu odwołującego co do nieuzasadnionego wstrzymania świadczeń za zasadny, bowiem organ pomocy społecznej nie ma obowiązku stałego przyznawania pomocy w formie zasiłków celowych, w wysokości pokrywającej większość zobowiązań wnioskodawcy. M.K. kwestionując decyzję organu odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której powtórzył argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że opłacenie czynszu stanowi jego istotną potrzebę życiową. Skarżący wskazał przy tym na brak konsekwencji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, który wcześniej przyznał mu zasiłek na ten cel. M.K. odnosząc się do zarzutów formułowanych pod jego adresem wskazał na fakt, iż w badanym okresie nie miał żadnych środków do życia (wstrzymana renta) i zgodnie z sugestią zgłosił chęć wynajęcia pokoju w Studenckim Biurze Kwater, co jego zdaniem podważa zarzut braku współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie. Sąd zaważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona jakkolwiek nie wyłącznie z powodu zarzutów eksponowanych w skardze. W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści wniosku skarżącego o przyznanie pomocy na zasadach określonych w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64 poz. 593 ze zm.) z datą 27 kwietnia 2006 r. wynikało, że wnosi on o przyznanie pomocy finansowej na zakup lekarstw, opłaty za mieszkanie, opłat za prąd i gaz i pomocy w bonach obiadowych na miesiąc czerwiec. Generalnie wniosek był zatytułowany "zwracam się o dalszą pomoc w miesiącach maj i czerwiec br w zakresie" opisanym jak wyżej. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca przyznania bieżącej pomocy na opłacenie czynszu za miesiące maj i czerwiec i to z powodu znacznego zadłużenia wnioskodawcy w opłatach czynszowych za mieszkanie i braku współpracy wnioskodawcy, który jak to wynika z uzasadnienia decyzji, od początku roku nie spłacał zadłużenia. Uzasadnienie decyzji zawierające motywy dla decyzji odmownej jest jednak błędne i nie odnosi się precyzyjnie do stanu faktycznego, a samo rozstrzygnięcie świadczy o tym, że organ wadliwie ustalił stan faktyczny. Otóż z akt administracyjnych, w których zamieszczone są wcześniej wydane decyzje o przyznaniu środków z pomocy społecznej wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano skarżącemu zasiłek celowy w maju 2006 r. w kwocie 408 zł na czynsz i 50 zł na energię. Wprawdzie z decyzji wynika, że zasiłek płatny jest na konto Sp-ni Mieszkaniowej za kwiecień 2006 r., jednakże z uwagi na datę i treść rozstrzygnięcia można wnioskować, że skarżący na miesiąc maj 2006 r. zasiłek celowy celem opłaty czynszu w maju 2006 r. otrzymał. Pozostaje to w sprzeczności z treścią decyzji będącej przedmiotem skargi, że na miesiąc maj 2006 r. skarżącemu zasiłku odmówiono. Art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wyjaśnia, że zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Wyliczenie tytułu potrzeb w ust. 2 a art. 39 jest przykładowe, mogą bowiem zaistnieć inne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia. Z akt sprawy wynika, że Sp-nia Mieszkaniowa [...] zamierzała eksmitować skarżącego. Wprawdzie jej powództwo zostało oddalone, jednakże w kontekście okoliczności sprawy, trudno nie podzielić argumentów skarżącego, że zapłacenie bieżącego czynszu jest dla niego niezbędną potrzebą życiową. Wprawdzie zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o całości wniosku, jednak z całości akt wynika, że na miesiąc maj i czerwiec przyznano odrębnymi decyzjami zasiłki na lekarstwo 191 zł (miesiąc maj) i 164 zł (miesiąc czerwiec); 50 zł na energię elektryczną (miesiąc maj). Należy stwierdzić, że we wnioskach o przyznanie pomocy na opłacenie czynszu nie ma żądania pomocy w spłacie zaległości. Należy zresztą podkreślić, że jest to zaległość, która obciąża nie tylko skarżącego, wyłącznie sprawą Sp-ni jest, że nie prowadzi egzekucji świadczeń, mimo, że dłużnicy posiadają majątek. Chybionym jest zarzut zaskarżonej decyzji iż skarżący nie współpracuje z MOPR i nie wywiązuje się z zobowiązania spłaty zadłużenia czynszowego. W tym zakresie zaświadczenia ze Sp-ni (k. 25; 52, 51) oraz wywody decyzji administracyjnej pozostają ze sobą w sprzeczności. Organ bowiem twierdzi, że od stycznia 2006 r. do kwietnia 2006 r. skarżący nie przekazał żadnych kwot do Sp-ni. Natomiast z pisma Sp-ni wynika że skarżący w styczniu wpłacił 1.056 zł, w lutym 456, w kwietniu 404 zł, w maju 404 zł. Należy zauważyć, że trudno skarżącemu czynić zarzut, że nie przeznaczał z zasiłku okresowego jakiś istotnych kwot na spłatę czynszu skoro zasiłek okresowy w roku 2006 przyznano na okres od stycznia do kwietnia 2006 r. w kwocie 179 zł. Skoro jest to kwota która musi służyć na całomiesięczne utrzymanie trudno stawiać wnioskodawcy żądania czynienia z tej kwoty jakichkolwiek oszczędności. Skarżący jest osobą chorą, nie może podjąć pracy i organ administracji publicznej winien rozważyć jego wnioski mając na względzie faktyczny powód dla których należy udzielić mu pomocy. Przytoczenie art. 7 z punktami od 2 do 15 w decyzji pierwszoinstancynej jest wyjątkowo niezrozumiałe. Często zdarza się, że wobec jednaj osoby czy rodziny następuje zbieg niekorzystnych okoliczności degradujących materialnie i moralnie, jednakże przytaczając przepisy organ winien na tyle precyzyjnie je wskazać, aby odnosiły się faktycznie do osoby, której decyzja dotyczy. Ubóstwo traktowane jako główna przyczyna sytuacji wymagających pomocy społecznej (a którego w decyzji nie wskazano) jest pojęciem względnym. Jednak ustawa o pomocy społecznej czyni to określając w art. 8 kryterium dochodowe. To, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej przy ul. [...], posiada mieszkanie własnościowe (jak wynika z wywiadu niedostatecznie wyposażone bo nie ma łóżka) i jest właścicielem samochodów Wartburg i Fiat 125p (niesprawne i nieeksploatowane) mogłoby być przejawem dostatku, gdyby organ w wywiadach środowiskowych ustalił czy i jakie skarżący ma możliwości w zakresie zbycia udziału w nieruchomości czy też realnej szansy na zamianę mieszkania. W tym zakresie brak jest informacji w załączonych wywiadach. Jest wprawdzie możliwym, że organy administracji publicznej w sytuacji kiedy skarżący przez dłuższy okres korzysta z pomocy społecznej mają szerszą wiedzę na temat sytuacji materialnej czy osobistej skarżącego, jednakże z materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych to nie wynika, a rola Sądu sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny. Z uwagi na powyższe na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit., "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. nr 53 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Z uwagi na treść zaskarżonej decyzji Sąd nie określał w jakim zakresie akt nie mógł być wykonany. /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/G.Radzicka /-/P.Miładowski KB/