IV SA/Po 233/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant Sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A.Ś.-S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu gospodarczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. Ś.-S. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. |Sygn. akt IV SA/Po 233/14 | |UZASADNIENIE | |Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z [...] listopada 2013 r. nr [...] nakazał inwestorowi – A. Ś. – S. – rozbiórkę | |drewnianego obiektu gospodarczego na nieruchomości przy ul. P. [...] w C. D. gm. D., działka nr [...]. | |W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż wszczął z urzędu, postępowanie w sprawie prawidłowości budowy ww. obiektu gospodarczego. W | |trakcie postępowania ustalił, iż: | |- przedmiotowy drewniany obiekt gospodarczy o wymiarach 2,25 x 2,25 = 5,06 m kw usytuowany w narożniku działki w odległości 1 m od | |ogrodzenia murowanego, został posadowiony na ww. działce przez A. Ś.-S. w latach 2008-2010.; | |- działka jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wolno stojącym i drewnianym obiektem gospodarczym, jest ogrodzona i częściowo utwardzona;| | | |W ocenie organu bezspornym jest fakt samowolnej budowy, przez inwestora, przedmiotowego obiektu, co stanowi naruszenie art. 28 ustawy z | |dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), określającego podstawową zasadę uzyskania pozwolenia na | |wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych. | |Dalej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wyjaśnił, iż brak pozwolenia na budowę przedmiotowego drewnianego obiektu | |gospodarczego obligował organ do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, opartego na procedurze określonej w art. 48 i następnych | |ustawy Prawo budowlane, w celu usunięcia skutków, jakie pojawiły się wraz z naruszeniem prawa. Wyjaśniono jednocześnie że obiekty | |gospodarcze są obiektami budowlanymi w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit b i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane i ich budowa| |nie wymaga pozwolenia na budowę tylko wówczas, gdy są przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych i w | |celu ich wykonania. | |Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. Ś.-S. podnosząc, iż zakupiła przedmiotowy obiekt gospodarczy w całości i nie prowadziła w | |związku z im żadnych robót budowlanych. Nadto wskazała, że nałożony decyzją obowiązek rozbiórki tego obiektu jest bezpodstawny, a | |uznanie elementu małej architektury ogrodowej za tymczasowy obiekt budowlany jest bezzasadne. Tym bardziej, że w trakcie kontroli w | |2010r. PINB nie zgłosił żadnych zastrzeżeń, co do tego obiektu, nie nakazał jego rozbiórki, ani nie wyznaczył terminu do którego ma | |zostać rozebrany. Tak więc nagła zmiana decyzji w 2013r. jest tym bardziej niezrozumiała. | |Decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. o znaku [...] Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu I | |instancji. | |W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności opisał przebieg postępowania, a następnie wyjaśnił, iż na gruncie Prawa budowlanego | |tj. art. 28 ustawy Prawo budowlane obowiązuje zasada, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o | |pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach art. 29-31 Prawa budowlanego. Organ stwierdził, że bezsporne | |jest, iż inwestor w latach 2008-2010, niezależnie od trwającej budowy budynku mieszkalnego, zrealizował obiekt gospodarczy drewniany o | |wymiarach 2,25m x 2,25m, usytuowany w narożniku działki w odległości 1m od ogrodzenia. Przedmiotem postępowania jest więc obiekt | |budowlany drewniany niepołączony trwale z gruntem. Taki obiekt nie może być kwalifikowany jako budynek, jednak stanowi obiekt budowlany | |w myśl art.3 pkt 5 p.b. Przedmiotowy obiekt budowlany może zostać bowiem uznany, za tymczasowy obiekt budowlany, niepołączony trwale z | |gruntem i przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed | |upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia określonego w zgłoszeniu. Artykuł 3 pkt 5 Prawa budowlanego definiuje pojęcie tymczasowego obiektu | |budowlanego, jako obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany | |do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem: strzelnice, kioski uliczne, | |pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiektu | |kontenerowe. W ocenie organu powyższe konkluzje przemawiają za uznaniem, że zrealizowany przez inwestora obiekt budowlany zwolniony był w| |dacie budowy na mocy art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Jednakże w niniejszej sprawie | |należy wziąć pod uwagę datę posadowienia przedmiotowego obiektu, czyli lata 2008-2010. Zważywszy na upływ czasu, jaki nastąpił od daty | |jego posadowienia do dnia wszczęcia postępowania, obiekt ten stracił przymiot tymczasowości z racji trwania w tym samym miejscu dłużej | |niż to jest wskazane w treści art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego a więc ponad 120 dni. | |W tej sytuacji zdaniem organu odwoławczego organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował do zaistniałego stanu faktycznego treść art. | |48 Prawa budowlanego, realizacja obiektu tymczasowego posadowionego w tym samym miejscu dłużej niż 120 dni wymaga uzyskania pozwolenia na| |budowę. | |Nadto posadowienie drewnianego obiektu w odległości 1 m od granicy narusza § 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie | |warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co uniemożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z | |prawem. Wobec tego prawidłowo PINB nakazał rozbiórkę obiektu ze względu na naruszenie warunków technicznych. W ocenie organu odwoławczego| |inwestor dysponuje realnymi możliwościami i środkami aby nakaz ten wykonać. | |Skargę na powyższą decyzję wniosła A. Ś.-S. podnosząc, iż nałożenie na nią obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu, nie jest możliwe,| |albowiem przedmiotowy domek narzędziowy nigdy nie miał przeznaczenia budynku gospodarczego, jego zakup nie był związany z pracami | |budowlanymi, nadto organy nie wyjaśniły statusu działki sąsiadującej z jej nieruchomością, co jest sprzeczne z § 12 rozporządzenia z w | |sprawie warunków technicznych. Poza tym skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art.79 kpa. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji | |organów obu instancji. | |Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej | |decyzji. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. | |Skarga jest zasadna, jednak częściowo z innych przyczyn, aniżeli w niej wskazane. | |Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134| |§ 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 | |ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami | |i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w sytuacji gdy przedmiotowa kontrola | |wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. | |Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż przedmiotowa decyzja dotyczy nakazu rozbiórki drewnianego domku narzędziowego o wymiarach 2,25 x| |2,25 m = 5,6 m kw. Zgodnie z twierdzeniami skarżącej nabyła go w centrum handlowym i nie został on wybudowany przez skarżącą. | |Przepis art.48 p.b. – dotyczący rozbiórki obiektu budowlanego, odnosi się do obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie | |albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Kluczowymi terminami i instytucjami ściśle powiązanymi z komentowanym artykułem są| |więc "obiekt budowlany" i jego "część", "budowa" oraz "pozwolenie na budowę", a także "brak wymaganego pozwolenia na budowę". Przez | |budowę należy rozumieć nie tylko wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, lecz także jego odbudowę, rozbudowę czy nadbudowę| |(art.3 pkt 6 p.b.). Zgodnie z ustawową definicją (art.3 pkt 1 p.b.) przez pojęcie obiektu budowlanego należy rozumieć zarówno : 1) | |budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, 2) budowlę stanowiącą całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i | |urządzeniami, 3) obiekt małej architektury. Zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane budynkiem jest taki| |obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i| |dach. Natomiast obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do | |przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, | |pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty | |kontenerowe, jest, stosownie do pkt 5 art. 3 tej ustawy, tymczasowym obiektem budowlanym. Tymczasowy obiekt budowlany jest także obiektem| |budowlanym. Cytowana definicja wskazuje na dwa zespoły cech przesądzających, że dany obiekt jest "tymczasowy". Pierwszą kategorię tworzą | |obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytkowania, w okresie krótszym niż ich trwałość techniczna, przewidziane do przeniesienia w | |inne miejsce lub do rozbiórki. Ta cecha musi zaś wynikać z projektu budynku, jego konstrukcji, zastosowanych materiałów i technologii. | |Drugą kategorię obiektów tymczasowych tworzą obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem, przykładowo wyliczone w cytowanym wyżej | |przepisie (zob. Prawo budowlane. Komentarz, red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2009, s. 54). Funkcją przedmiotowego obiektu jest | |przechowywanie narzędzi, jego czas użytkowania nie jest krótszy od jego trwałości technicznej. Organ I instancji nie wskazał jednak, na | |jakiej podstawie przyjął, iż przedmiotowy obiekt stanowi tymczasowy obiekt budowlany. Nadto z uzasadnienia rozstrzygnięcia decyzji nie | |wynika ażeby organ administracji przeprowadził jakiekolwiek postępowanie w celu ustalenia charakteru obiektu, jego dokładnych wymiarów, | |jak również faktu czy został gotowy nabyty przez skarżącą czy wybudowany. Okoliczność ta nie pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia | |niniejszej sprawy albowiem dla przyjęcia, że dany obiekt ma charakter gospodarczy niezbędne jest ustalenie, że funkcja ta (gospodarcza) | |służy już istniejącej zabudowie o funkcji mieszkaniowej lub jej otoczeniu. | |W ocenie Sądu przedmiotowy domek na narzędzia spełnia kryteria "budynku gospodarczego" w rozumieniu § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra | |Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przez | |budynek gospodarczy należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania | |materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku | |rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia. | |Z kolei z art.29 ust.1 pkt 2 p.b. wynika, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, | |o powierzchni zabudowy do 25 m kw, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m kw | |powierzchni działki. Zatem należało rozważyć, czy posadowienie przedmiotowego domku narzędziowego wymagało czy też nie, nawet stosownego | |zgłoszenia. Nadto należało także rozważyć zastosowanie przepisu art.29 ust.2 p.b., który wprowadza zwolnienie od uzyskania pozwolenia na | |budowę obiektów wnoszonych na działce budowlanej, towarzyszących zabudowie mieszkaniowej. | |Poza tym w ocenie Sądu organy nie wykazały, jakie działki sąsiadują z nieruchomością skarżącej, a jak wynika z jej twierdzeń działka ta | |sąsiaduje z działką stanowiącą fragment pasa drogowego ulicy gminnej. Ma to znaczenie o tyle, że zgodnie z § 12 cytowanego rozporządzenia| |budynki gospodarcze na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Organ natomiast wskazał jedynie, iż | |odległość drewnianego obiektu od murowanego ogrodzenia wynosi 1 m. Za ogrodzeniem znajduje się działka nr 178/7, jednakże z akt sprawy | |nie wynika jaki charakter ma ta działka. W aktach administracyjnych znajdują się jedynie wypisy z rejestru gruntów działek nr 178/6 | |(zurbanizowane tereny niezabudowane), nr 178/25 (grunty orne) i działki skarżącej. Przeznaczenie sąsiadującej działki budowlanej, a tym | |samym istniejący lub też możliwy sposób jej zabudowy, ma w każdym przypadku istotne znaczenie dla oceny, czy usytuowanie na działce już | |istniejącego budynku gospodarczego (domku narzędziowego) można uznać za rażąco sprzeczne z przepisem § 12 rozporządzenia w sprawie | |warunków technicznych. | |Należy zauważyć, iż posadowienie przedmiotowego obiektu jak wynika z akt administracyjnych, nie jest sprzeczne z zapisami miejscowego | |planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem jeśli okazałoby się, że obiekt nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi (rozporządzenia), | |to organy winny rozważyć stosownie do art.48 i 49 p.b. jego legalizację. | |W orzecznictwie sądów administracyjnych nakaz rozbiórki obiektu budowlanego oceniany jest jako najsurowszy sposób likwidacji skutków | |samowoli budowlanej, który powinien mieć zastosowanie, w sytuacjach gdy niemożliwe jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Zanim ta | |sankcja za naruszenie przepisów Prawa budowlanego zostanie zastosowana organ administracji winien uprzednio rozważyć inne przewidziane | |przez prawo możliwości i w pierwszej kolejności sięgać do łagodniejszych form reagowania na samowolę budowlaną. | |Co do zarzutu naruszenia art.79 kpa to w ocenie Sądu nie zasługuje on na uwzględnienie. Co prawda organ nadzoru budowlanego I instancji | |wadliwie, bo z naruszeniem art. 79 kpa zawiadomił skarżącą o czynnościach kontrolnych przedmiotowego obiektu (kontrola odbyła się w dniu | |18.06.2013r., skarżąca odebrała zawiadomienie 19.06.2013r.), to jednak art.81a p.b. jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów | |kpa w związku z czym do czynności kontrolnych nie mają zastosowania ogólne zasady prowadzenia postępowania dowodowego uregulowane w kpa. | |W myśl art.81a p.b. czynności kontrolne związane z wykonywaniem uprawnień organów nadzoru budowlanego, przeprowadza się w obecności | |inwestora, kierownika budowy lub robót, kierownika zakładu pracy lub wyznaczonego pracownika, bądź osób przez nich upoważnionych albo w | |obecności właściciela lub zarządcy obiektu. Mając to na uwadze organ zgodnie z art.81a p.b. przeprowadził czynności kontrolne w | |obecności skarżącej, z których sporządził protokół, w oparciu o który mógł dokonać ustaleń. Niemożność przygotowania się do kontroli | |przez skarżącą, nie może dyskwalifikować wyników kontroli. | |Powyższe braki stanowią naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych przez organy obu instancji decyzji. W tym | |stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję | |Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. | |Rozpoznając ponownie sprawę, organ I instancji winien uzupełnić postępowanie zgodnie z przedstawionymi powyżej wytycznymi Sądu. | |O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. | |O kosztach orzeczono w myśl art.200 p.p.s.a. | | | | |