IV SA/Po 233/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy E. T. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką, nie ma żadnego majątku a źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. netto z którego opłaca alimenty w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż sam wychowuje córkę, gdyż matka ma odebrane prawa rodzicielskie. Dalej wnioskodawca wyjaśnił, że spłaca systematycznie bieżące alimenty na syna E. , a pracodawca odprowadza kwotę [...]zł. na zaległe alimenty. Skarżący wskazał również na fakt, że pracuje obecnie jako kierowca i brak prawa jazdy spowoduje utratę pracy i pogorszenie sytuacji materialnej. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej, pismem z dnia 24 marca 2017r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2016r., wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania, wyjaśnienia, czy poza wskazaną we wniosku umową o pracę uzyskuje inne dochody, jeżeli tak to należało je wskazać. W przypadku gdy wnioskodawca korzysta z pomocy osób trzecich należało wskazać przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, odzież i.t.p. lub też kto udziela mu wsparcia finansowego i w jakiej kwocie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z dnia 3 kwietnia 2017r. oświadczył, że nie posiada konta bankowego, kart kredytowych oraz lokat. Dalej wnioskodawca wskazał, że sam wychowuje córkę M. , zamieszkuje u rodziców i w [...] dokłada do opłat związanych z utrzymaniem domu. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada żadnych nieruchomości i innych dochodów poza umową o pracę, jednakże w razie potrzeby w niewielkich kwotach pomagają mu rodzice. Powyższa pomoc polega na zakupie niezbędnych rzeczy dla córki i jest to kwota ok. [...] zł. miesięcznie na ubrania i leki w razie choroby. Na potwierdzenie powyższych danych skarżący przesłał PIT 11 za 2016r. i zaświadczenie o zarobkach. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 P.p.s.a., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie orzekającego w sprawie referendarza, wyjaśnienia przedstawione przez skarżącego nie pozwalają na ustalenie ponad wszelką wątpliwość, iż jego sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się szczegółowo do wyjaśnień strony wskazać należy, że z doświadczenia życiowego wynika, że dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (na które składają się wydatki na wyżywienie, ubranie i środki higieny) wymagane jest posiadanie środków finansowych o wartości przekraczającej deklarowane przez skarżącego dochody w wysokości [...] zł. netto. Zwrócić w tym miejscu należy, iż już tylko deklarowana przez skarżącego kwota spłacanych alimentów na syna w kwocie [...]zł. wypełnia prawie cały deklarowany dochód. Konieczność ponoszenia pozostałych kosztów bieżącego utrzymania, w tym deklarowanych przez wnioskodawcę [...] opłat związanych z utrzymaniem domu, poddaje w wątpliwość oświadczenie o uzyskiwanym dochodzie. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, iż skarżący zadeklarował fakt uzyskiwania pomocy finansowej przez rodziców u których mieszka. Niewiarygodnym jest jednak w ocenie orzekającego wysokość tej pomocy, którą wnioskodawca ograniczył do kwoty [...]zł. na potrzeby związane z ubraniem i leczeniem córki. W tym miejscu należy wskazać, że za wystarczające w zakresie udokumentowania środków, którymi skarżący faktycznie dysponuje, nie może być uznane przedłożone zaświadczenie o wysokości dochodu. Jak wynika bowiem z jego treści, a w szczególności z porównania adresu zamieszkania wnioskodawcy i siedziby firmy pracodawcy, wystawione one zostało przez członka rodziny wnioskodawcy, który zatrudnia skarżącego. Przy braku wiarygodności oświadczenia o wysokości uzyskiwanej pomocy finansowej stwierdzić należy, że w oparciu o udzielone informacje nie można jednoznacznie przesądzić, że wnioskodawca jest osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dane zawarte w złożonym formularzu oraz w nadesłanych wyjaśnieniach są również mało precyzyjne, zdawkowe i nieoczywiste oraz uniemożliwiają wszechstronne i obiektywne zbadanie sytuacji wnioskodawcy. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji