IV SA/Po 234/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w P. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie kwatery stałej 1. oddala skargę, 2. zasądza od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adwokat R.S.-K. kwotę 240 /dwieście czterdzieści/ złotych tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu. /-/M. Dybowski /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski MW Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oddziału terenowego w P. nr [...] wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia m.in. art. 42 ust. 1 wzw z art. 38 ust 1 i 2 ustawy z 22 czerwca 1995 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tj. Dz.U. 2002 r. nr 368 z późn. zm.) nakazał W. S. zwolnić osobną kwaterę stałą przy ul. [...] w S. Według ustaleń organu W. S. użytkuje kwaterę stałą w S. przy wskazanej ulicy na podstawie decyzji-przydziału kwatery stałej nr [...] . Kwatera ta składa się z pięciu pokoi, łazienki, kuchni i przedpokoju o powierzchni mieszkalnej 58,63 m2 i łącznej powierzchni użytkowej 78,80 m2 . Stan zadłużenia na dzień 30 listopada 2003 r. wyniósł 6520,64 PLN w tym zadłużenie podstawowe 4981,23 PLN oraz ustawowe odsetki 1539,41 PLN. Zgodnie z art. 38 wymienionej ustawy osobom, które nie uiszczają czynszu i opłat z tytułu zajmowania kwatery przez łączny okres dłuższy niż 3 miesiące, dyrektor oddziału Terenowego Agencji wskazuje inną kwaterę lub lokal mieszkalny. Stwierdzając wypełnienie przesłanek z owego przepisu Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w P. pismem z 27 listopada 2002 r. powiadomił W. S. o stanie zadłużenia wskazując, że na 31 października 2003 r. zalega z opłatami czynszowymi na łączną kwotę 7721,90 PLN oraz wskazał kwaterę przy ul. [...] w K. o powierzchni mieszkalnej 43,01 m2 składającej się z dwóch pokoi i kuchni. W piśmie tym zaznaczono, że w wypadku odmowy przyjęcia wskazanej kwatery i dalszego nie wnoszenia opłat czynszowych podjęta będzie decyzja o zwolnieniu zajmowanej dotąd kwatery w S. Kierując się interesem strony chociaż od lipca 2002 do grudnia 2002 r. na konto oddziału nie wpłynęły żadne należności, organ zawarł ze stroną w dniu 8 stycznia 2003 r. ugodę. Na mocy tego porozumienia zadłużenie rozłożono na 16 rat płatnych miesięcznie. W ocenie organu strona nie dochowała postanowień ugody i zaprzestała wpłacania w pełnej wysokości rat zadłużenia oraz bieżącego czynszu i opłat od lutego 2003 r. Zdaniem organu ugoda ta wygasła najpóźniej w dniu 23 maja 2003 r. W tym bowiem dniu wysłano do strony pismo zawiadamiające o zamiarze wydania decyzji o zwolnieniu kwatery i przymusowym przekwaterowaniu do kwatery zastępczej, wyznaczając dodatkowy miesięczny termin zapłaty zaległych i bieżących zaległości. Pismo doręczono 26 maja 2003 r. Strona nie spłaciła zadłużenia. W tej sytuacji kolejnymi pismami z 4 czerwca 2003 i 29 września 2003 r. powiadomiono ją w trybie art. 10 § 1 kpa, że organ I instancji zakończył gromadzenie materiałów do wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie oraz możności zaznajomienia się ze zgromadzonym w postępowaniu materiałem dowodowym, pouczając o prawie wypowiedzenia się co do tego materiału. 18 listopada 2003 r. W. S. zaznajomiła się w siedzibie organu z aktami postępowania. Na tę okoliczność sporządzony został protokół. Tamże strona wskazywała, że 28 lipca wysłała prośbę "o przekazanie za emerytury i czynsz za miesiąc sierpień, mam potwierdzenie z poczty, okazało się, że upoważnienie zaginęło w P. W miesiącu wrześniu nie mogłam zapłacić, ponieważ nie otrzymałam za wrzesień renty; renta za wrzesień i październik przyszła w październiku i wyrównała zaległości; opóźnienie było nie z mojej winy". W międzyczasie organ zaproponował stronie po raz kolejny zawarcie ugody na co jednak W. S. nie wyraziła zgody (pismo organu doręczone stronie 4 lipca 2003 r.). Zaległości w czynszu są przedmiotem postępowania egzekucyjnego w administracji, przy czym tytuł wykonawczy wystawiony został także na synów zobowiązanej: J. S., M. S., Z. S. oraz córkę M. S.. Na konto oddziału nie wpłynęła jednak żadna kwota. Organ przytoczył w uzasadnieniu decyzji wpłaty i stan zadłużenia od sierpnia 2002 r. do listopada 2003 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. W. S. W uzasadnieniu odwołująca podnosiła, iż nie zachodzą przesłanki z art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP bowiem zawarcie ugody niweluje ujemne przesłanki w szczególności zwłoki w zapłacie czynszu, a Agencja nie wskazała kwatery lub innego lokalu mieszkalnego. Ponadto w art. 38 omawianej ustawy mowa jest o nie uiszczaniu czynszu i opłat przez okres dłuższy niż 3 miesiące, a to oznacza, iż nie dotyczy to opóźnienia w jego zapłacie. Co do opóźnienia to jedną z jego przyczyn jest zaginięcie upoważnienia do zaliczenia należności za remont na poczet czynszu. Dokument zaginął w P. i strona nie może ponosić za ten fakt odpowiedzialności. Odwołująca wskazywała na swoją trudną sytuację materialną tym więcej, że syn J. jest bezrobotny i pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu. Rozpoznając odwołanie Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w P. decyzją z [...] lutego 2004 r. orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu orzekającego w I instancji, iż wskazane przepisy dają podstawę do wydania decyzji do zwolnienia kwatery stałej przy ul. [...] w S. Prócz naprowadzonej w skarżonym rozstrzygnięciu argumentacji organ odwoławczy przytoczył rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej (MON) z 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez WAM (Dz.U. nr 40 poz. 471). Według postanowień tegoż rozporządzenia czynsz i opłaty z tytułu użytkowania kwatery najemca obowiązany jest uiszczać do 15 każdego miesiąca. Również stosownie do postanowień zawartych w dniu 8 stycznia 2003 r., ugody strona winna do 15 każdego miesiąca uiszczać pełną wysokość ustalonej raty. Strony tamże uzgodniły, że opóźnienie w zapłacie którejkolwiek z rat spowoduje natychmiastową wymagalność pozostałej części zadłużenia, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z przedstawionego przez organ I instancji zestawienia wpłat dokonywanych przez stronę w okresie od lipca 2002 do grudnia 2003 r. na konto opłat czynszowych wynika, iż już w miesiącu lutym 2003 r. W. S. nie wywiązywała się z postanowień ugody nie uiszczając drugiej raty. Łącznie bowiem w miesiącu lutym strona powinna wpłacić 936,00 PLN tymczasem na konto wpłynęła jedynie kwota 514,00 zł. Także w miesiącu kwietniu 2003 r. na konto opłat czynszowych winno wpłynąć 800,00zł gdy tymczasem wpłynęło 239,61 zł. W tych okolicznościach istniały podstawy już w maju do wydania rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W ocenie organu II instancji zarówno okres trwania zaległości w opłatach czynszowych oraz uprzednie wskazanie przez organ innej kwatery i wygaśnięcie zawartych umową porozumień, a także brak woli ze strony W. S.do ponownego zawarcia ugody w tej sprawie, to rozstrzygnięcie organu I instancji jest niewadliwe. Kwatera zajmowana przez W. S. znajduje się w budynku wspólnoty mieszkaniowej i Wojskowa Agencja Mieszkaniowa jako właściciel kwatery jest zobowiązana uiszczać na rzecz wspólnoty należności z tytułu zarządu nieruchomością wspólną. Brak wpływów czynszowych naraża Agencję na straty. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. S.. Skarżąca zarzuca naruszenie przepisów ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (art. 38). Skarżąca podkreślała swoją trudną sytuację majątkową przytaczając argumenty podniesione wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oddział Rejonowy w P. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Zaskarżona decyzja wolna jest od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia. W istocie poza sporem było, że strona i to przez okres dłuższy niż 3 miesiące nie uiszczała związanych z zajmowaniem kwatery stałej przy ul. [...] w S. pełnych opłat. W wyniku takiego postępowania strona popadła w zadłużenie wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Z niekwestionowanego przez skarżącą zestawienia owego zadłużenia zamieszczonego w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym wynika, iż w miesiącu sierpniu 2002 r. zadłużenie to wynosiło 6256,12 zł zadłużenia podstawowego oraz 372,78 zł ustawowych odsetek. Zadłużenie to narastało aż do grudnia 2002 , gdyż strona przez 5 miesięcy nie dokonywała żadnych wpłat. Tak więc na koniec grudnia zadłużenie podstawowe strony wyniosło już 7838,58 zł i 742,54 zł tytułem ustawowych odsetek. W styczniu 2003 r. strony zawarły ugodę, na mocy której skarżąca zobowiązała się spłacić zadłużenie w 16 ratach pierwsze dwie w kwocie po 508,89 zł płatnych do 15 stycznia i 15 lutego 2003 r., od trzeciej raty-od marca 2003 aż do 9 raty tj. do 15 września 2003 r. w kwocie 300,00 zł. Raty te miały być płacone do 15 każdego miesiąca. Poczynając od 10 raty do 15 raty (od października 2003 do marca 2004 r.) raty ustalono w kwocie 781,83 zł również płatne do 15 każdego miesiąca. Ostatnia rata miała wynieść 781,89 zł i być uiszczona najpóźniej do 15 kwietnia 2004 r. Ugoda zawierała również klauzulę, że opóźnienie w zapłacie którejkolwiek z rat oraz bieżących należności spowoduje natychmiastową wykonalność pozostałej części zadłużenia pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. W styczniu 2003 r. strona wpłaciła 1000,00 zł, w lutym 450,00 w marcu 500,00 zł, w maju 500,00 w czerwcu i lipcu po 600,00 zł. W kwietniu 2003 r. wpłynęło jedynie 229,61 zł dodatku mieszkaniowego. W ten sposób na ostatni dzień czerwca 2003 r. zadłużenie W. S. wynosiło 7774,27 zł (6528,74 zadłużenia podstawowego oraz 1215,53 zł ustawowych odsetek). Z powyższego zestawienia wynika, że w miesiącu lutym 2003 r. na konto oddziału powinna wpłynąć kwota 936,00 a wpłynęło 514,00 zł (64 zł nadpłaty w styczniu + bieżąca wpłata 450,00 zł), w marcu W. S. miała uiścić 800,00 zł, a wpłynęło 729,61 zł. Z kolei w kwietniu zamiast 800,00 zł na konto oddziału wpłynęło jedynie 229,61 zł. W tym stanie rzeczy zasadnie organ I instancji przyjął, iż zaistniał warunek przewidziany w umowie powodujący natychmiastową wymagalność pozostałej części zadłużenia. Wbrew też sugestiom strony ziściła się także tym samym hipoteza zawarta w art. 38 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i to w kwalifikowany sposób. Po pierwsze wskazane tam nieopłacenie kolejnych należności za czynsz i opłat oznacza nie opłacania ich w pełnej wysokości. Nie można bowiem czegoś opłacić nie w pełni. Gdyby ustawodawca chciał uregulować wynikający z owego przepisu warunek w sposób w jaki przedstawia strona to by go wyraźnie, tak sformułował. Wykładnia zaprezentowana przez skarżącą w istocie nie pozwalałaby ziścić się wskazanemu w dyspozycji art. 38 ustawy skutku w razie uiszczenia co miesięcznych wpłat z tytułu zajmowania kwatery stałej w symboliczny sposób -po złotówce. Takiemu rozumowaniu nie tylko sprzeciwia się całokształt regulacji objętej omawianą ustawą ale też i zasady racjonalnego myślenia (tzw. zdrowego rozsądku). Zważyć przy tym należy, że sytuacja nieopłacenia nie tylko pełnych ale w ogóle jakichkolwiek opłat miała miejsce przed zawarciem ugody. Także warunków przewidzianych w ugodzie strona przez trzy kolejne miesiące nie wypełniała. Tymczasem art. 38 ust. 1 wyraźnie stanowi, ze osobom, które nie uiszczają czynszu i opłat z tytułu zajmowania kwatery lub lokalu mieszkalnego przez łączny okres dłuższy niż 3 miesiące Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji wskazuje inną kwaterę lub lokal mieszkalny. W przypadku odmowy przyjęcia wskazanej kwatery lub lokalu mieszkalnego oraz dalszego nie wnoszenia czynszu i opłat przez kolejne 3 miesiące, dyrektor oddziału terenowego Agencji zarządza przymusowe przekwaterowanie tych osób wraz z wspólnie zamieszkującymi osobami do lokalu socjalnego w rozumieniu przepisów o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (aktualnie przepisów o ochronie praw lokatorów...-Dz.U. z 2001 r. Nr 71 ,773) albo kwatery zastępczej, o której mowa w art. 50 ust. 3 i 4. W okolicznościach ujawnionych w aktach sprawy wynika, ze wskazany wyżej warunek został spełniony w stosunku do skarżącej dwukrotnie. Wbrew też jej twierdzeniom zawarta w styczniu 2003 r. ugoda nie zniweczyła omawianych wyżej przesłanek z art. 38 ustawy. Gdyby nawet przyjąć, że takie następstwo powoduje umowa, których postanowień obie strony dochowują, to w istocie nie spornym było, że skarżąca z warunków ugody styczniowej się nie wywiązywała. Postanowienia ugody wyraźnie wskazują, że cała zaległość staje się natychmiast wymagalna, a w konsekwencji to, że powraca stan sprzed jej zawarcia (z uwzględnieniem dokonanych jednak wpłat, które jak wyżej wskazano i tak nie odpowiadały warunkom art. 38 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP). Dotyczy to także wskazania kwatery w K. przy ul. [...] . Trafnie też organy orzekające podkreślały, że nie dążyły od razu do rozwiązań niekorzystnych dla strony i zaproponowały zawarcie kolejnej ugody. Projekt owego porozumienia przygotowany w czerwcu 2003 r. przewidywał rozłożenie zaległości na 19 rat po 407,59 zł każda płatnych do 15 każdego miesiąca. Organ wstrzymywał się z naliczaniem ustawowych odsetek, które przy wywiązywaniu się z pozostałych warunków umowy nie zostałyby doliczone do zaległości. Propozycji tej jednak strona nie przyjęła; w zasadzie nie wyjaśniając dlaczego. W tych warunkach nie można przyjąć by zaskarżone rozstrzygnięcie nie brało pod uwagę także słusznego interesu strony, co dodatkowo wzmacnia argumentację o braku jego wadliwości. Oceny tej nie zmienia także podnoszone przez nią okoliczności mające świadczyć, ze z opłatą świadczeń zalegała bez swojej winy. Przepisy obowiązującego prawa nakładają na osoby zajmujące kwatery do opłacania czynszu i wnoszenia opłat do 15 każdego miesiąca. Strona zatem musi wskazanych terminów dochować i to ją obciążają skutki opóźnienia. Zauważyć przy tym należy, że okoliczności wskazane przez stronę dotyczyły miesięcy późniejszych niż wykazane przez organ jako nie wywiązywanie się z postanowień umownych. Również trudna sytuacja majątkowa strony (niekwestionowana zresztą przez organ) nie może stanowić skutecznej argumentacji przeciwko zaskarżonemu rozstrzygnięciu, skoro organy orzekające miały ową sytuację na względzie. Dyrektor Oddziału Terenowego dwukrotnie dążył do polubownego załatwienia sprawy rozkładając należność na raty. Zważyć przy tym należy , że propozycja ugody czerwcowej przewidywały większą ilość rat i niższą ich wysokość. Nie bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu pozostaje także i ta argumentacja organu, która wskazuje, że dotychczas zajmowana kwatera znajduje się w budynku wspólnoty mieszkaniowej, co obliguje Agencję do uiszczania na rzecz wspólnoty należności także z wpływów czynszowych, których brak powoduje wymierne straty. W tych okolicznościach przywołując wskazane wyżej przepisy oraz nadto postanowienia rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz.U. Nr 40 poz. 471 ze zm.) oraz kierując się art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało pozbawioną uzasadnionych podstaw skargę oddalić. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 250 procedury sądowoadministracyjnej i § 18 ust. 1 pkt 1 "c", wzw z § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). /-/M. Dybowski /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski MW